Πόσο «γόνιμο» θα είναι αυτό το αλαλούμ;

Πολλά θέσφατα της θεατρικής μας πραγματικότητας καλούμαστε να ξεχάσουμε εν μια νυκτί.

Άραγε εκεί στη Θυμέλη, στο θυσιαστήριο που βρισκόταν στο κέντρο της ορχήστρας του αρχαίου θεάτρου, θα σφαχτεί μεγαλοπρεπώς η κότα με τα χρυσά αυγά της ελεύθερης θεατρικής δημιουργίας στην Κύπρο; Και ποιο θα είναι το αποτέλεσμα αυτής της θυσίας; 

Καταρχήν, αν κάποιος πιστεύει ότι πράγματι η κότα έτεκε «χρυσά αυγά» ας εκλάβει το ερώτημα ως ρητορικό κι ας παύσει άμεσα εδώ την ανάγνωση.

«Κάλλιο ρατσιστής παρά παλαβός»

Για πόσο καιρό αυτός ο ρατσισμός θα κρύβεται στην φεϊσμπουκόσφαιρα;

Για πολλά χρόνια αρνιόμουν να παραδεχτώ ότι η παράλληλη πραγματικότητα του Facebook είναι κάτι παραπάνω από ένα στιλιζαρισμένο ηλεκτρονικό αυτοφακέλωμα, που ρουφάει άσκοπα τον όποιο ελεύθερο χρόνο ξεκλέβουμε από τις επαγγελματικές και άλλες υποχρεώσεις μας. Μέχρι που, ελέω εργασίας, «υποχρεώθηκα» να ενταχθώ στην φεϊσμπουκόσφαιρα για να συνειδητοποιήσω σύντομα ότι αυτή είναι η κυρίαρχη πραγματικότητα και «παράλληλη» είναι πλέον η άλλη, η χειροπιαστή.

Το ίδιο το Ευρωκοινοβούλιο απαξιώνει το LUX

H ΕΕ έχει ανάγκη τον κινηματογράφο, περισσότερο απ’ ότι ο κινηματογράφος την ΕΕ.

Στρασβούργο, Τρίτη 24 Νοεμβρίου, λίγο πριν το μεσημέρι. Παρατηρούσα από τον 3ο όροφο την αχανή, σχεδόν άδεια αίθουσα της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και προσπαθούσα από περιέργεια – ή βίτσιο- να «ακολουθήσω» νοερά τους εναπομείναντες ευρωβουλευτές στη συζήτηση για το κείμενο της νέας Οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση και τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων. Επιτέλους, τα ατέλειωτα δευτερόλεπτα κύλησαν κι έφτασε η μεγάλη ώρα για την 9η απονομή του Κινηματογραφικού Βραβείου LUX, δηλαδή στο διά ταύτα της δημοσιογραφικής μου αποστολής στην αλσατική πρωτεύουσα.

«Γιατί έχει τουρκοκυπριακές πινακίδες!»

Η καφρίλα δεν έχει πατρίδα, ούτε ιδεολογία. Έχει μόνο αίτια. Και συνέπειες.

Πολλοί θα θυμούνται ένα σκετσάκι της παλιάς σατιρικής εκπομπής «Α.Μ.Α.Ν.: Τα καθάρματα» όπου ένας δημοσιογράφος πλησιάζει έναν χούλιγκαν κάπου στη Θεσσαλονίκη για να του ζητήσει το λόγο που σπάζει ένα αυτοκίνητο. «Γιατί έχει αθηναϊκές πινακίδες» του απαντά ο κάφρος, έκπληκτος μάλιστα για το αυτονόητο της απορίας. Εκτός από το ότι έκτοτε έβαλαν στην καθομιλουμένη μας τον ανθρώπινο τύπο «ο Μπάμπης ο Σουγιάς», ηθελημένα ή άθελά τους οι συντελεστές της εκπομπής μάς ώθησαν μέσω του πανίσχυρου φιλοσοφικού εργαλείου της σάτιρας να προβληματιστούμε πάνω στο διαχρονικό ζήτημα του «αυτοθεμελιωμένου αξιώματος»: σπάμε το αθηναϊκό ΕΠΕΙΔΗ είναι αθηναϊκό· τέλος της επιχειρηματολογίας.

Η τέχνη του Τίποτα

Το ομολογώ: δάκρυσα. Αρχικά ήταν από τα γέλια, αλλά μετά από το ζόρι. 

Υβ Κλάιν, «Το κενό» (Le Vide), 1958.

Διάβαζα και ξαναδιάβαζα τις αράδες που υποτίθεται ότι εκστόμισε ο υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού στην τελετή απονομής του Βραβείου Ανθία – Θ. Πιερίδη. Ανήγαγε σε μείζον πρόβλημα της εποχής μας την «αδιαφορία μεγάλης μερίδας των σύγχρονων ανθρώπων για την τέχνη» και τον φανταζόμουν να τα λέει μπροστά από έναν καθρέφτη απευθυνόμενος στον εαυτό του και χαχάνιζα μόνος μου σε σημείο παρεξήγησης. Έπειτα, βέβαια, αναλογίστηκα ότι απευθύνεται στο πόπολο, σαν τον ναυαγοσώστη, τη στιγμή που την καίρια θεσμική ευθύνη για το «ναυάγιο» την έχει ο ίδιος ως πολιτικός προϊστάμενος. Κι εκεί αρπάχτηκα λιγάκι.

Η απάντηση είναι ο Άνθρωπος

Φίλη φύλαγε το φύλλο, μην το δώσεις σ’ άλλο φίλο…

Τμήμα του μνημείου της Γενοκτονίας στην Αρμενία.

Αν πέρναγε πριν λίγες μέρες κάποιος έξω από το σπίτι μιας καλής μου φίλης θα νόμιζε ότι είχε μόλις κερδίσει το τζακ ποτ. Ούρλιαζε κι έκλαιγε απ’ τη χαρά της έχοντας μόλις πληροφορηθεί τηλεφωνικώς ότι είναι ο μοναδικός συμβατός δότης για κάποιον παντελώς άγνωστο συνάνθρωπό της κι ότι θα έχει τη σπάνια τύχη να γίνει δωρητής αιμοποιητικών κυττάρων/ μυελού των οστών. Έτσι το αντιμετωπίζει: ως τύχη κι ευλογία και δεν αναλογίζεται καν τη σχετική ταλαιπωρία της διαδικασίας συλλογής. Η περίπτωσή της επιβεβαιώνει το γεγονός ότι το πραγματικό χαρμόσυνο δώρο είναι αυτό που προσφέρουμε κι όχι αυτό που δεχόμαστε. Ένα παραπάνω όταν μιλάμε για προσφορά του σημαντικότερου αγαθού. Είναι μια πρόσθεση ζωής, ο ορισμός και ο θρίαμβος της ανθρωπιάς. Στον αντίποδα βρίσκεται η αφαίρεση.

Μια μπαγιάτικη κουβέντα

Τι είναι προτιμότερο, η εθνική υπερηφάνεια ή η πραγματική ελευθερία;

© Γιάννης Νησιώτης

Το να μιλάς για την 28η Οκτωβρίου στις 29 του μήνα είναι ήδη μια μπαγιάτικη κουβέντα. Πόσω μάλλον στις 30 Οκτωβρίου που πληκτρολογούνται αυτές οι γραμμές ή την 1η Νοεμβρίου όταν (και αν) θα πρωτοέρθει η ευλογημένη στιγμή που ο αναγνώστης του (κοντινού) μέλλοντος θα «ξυπνήσει» με το βλέμμα και τη σκέψη του τις «κοιμώμενες» λέξεις. Είναι όμως μια κουβέντα που πλέον μπορεί να γίνει πιο ελεύθερα, χωρίς συναισθηματικές εμπλοκές, χωρίς την υπόκρουση των μονότονων παιάνων, των ξύλινων συνθημάτων, των αναμασημένων αγορεύσεων. 

Περιμένοντάς τον να αποδεσμευτεί

Στο μέσο της θητείας του Νίκου Αναστασιάδη, είναι πια ξεκάθαρο «πόσα απίδια έχει ο σάκος» σχετικά με τις προθέσεις του. 

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, έχει παρέλθει το μισό της θητείας του Νίκου Αναστασιάδη και το διάστημα που απομένει μέχρι να την εξαντλήσει είναι μικρότερο από εκείνο που έχει παρέλθει από την εποχή της ανάληψης των ηνίων της κουτσουρεμένης Δημοκρατίας μας και του «δεσμεύομαι». Για πολλούς ανάμεσά μας ακόμη κι αυτές οι μέρες που απομένουν φαντάζουν ατελείωτες και οπωσδήποτε έχουμε πολλά ακόμη να ζήσουμε μέχρι την αυγή του 2018 –την υγειά μας και την υπομονή μας να ‘χουμε: εξελίξεις (;) στο Κυπριακό, βουλευτικές, δημοτικές εκλογές, γεωπολιτικές και ενεργειακές ζυμώσεις και βέβαια πολλές μικρές και μεγάλες εκπλήξεις κυπριακού τύπου, δυσάρεστες μάλλον, από αυτές που έχουμε συνηθίσει στην πρόσφατη Ιστορία μας.

Και τώρα τι κάνουμε δίχως ποιητές;

Αφού κανείς δεν κρίθηκε άξιος για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης, τι τους ήθελαν τους «πέντε επικρατέστερους»;

Βρε παιδιά, δεν το εννοούσα. Με σκωπτικό τρόπο είχα γράψει ότι αποτελεί βαρβαρότητα να γράφει κανείς ποίηση μετά το Γιούρογκρουπ (εκείνου με το κούρεμα). Οι ποιητές όμως φαίνεται ότι το πήραν τις μετρητοίς. Κι ιδού τα αποτελέσματα: Για τις εκδόσεις του 2014 η Κριτική Επιτροπή αποφάσισε, ομόφωνα μάλιστα, να μην απονείμει Κρατικό Βραβείο Ποίησης.

Ας της έδιναν το Νόμπελ Ειρήνης

Όποιος αρνείται να παραδεχτεί τον έντονο πολιτικό συμβολισμό πίσω από τη βράβευση της Σβετλάνας Αλεξίεβιτς με την πιο περίβλεπτη λογοτεχνική διάκριση, θα πρέπει να περνάει τους υπόλοιπους για κουτούς. 

Το όνομα της αντικαθεστωτικής δημοσιογράφου και εκπροσώπου του είδους της «τεκμηριωτικής πεζογραφίας» ακουγόταν όλο και πιο έντονα ανάμεσα στα «γκανιάν» στην κούρσα για το Βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, ειδικότερα με την ουκρανική πληγή αιμάσσουσα. Αλλά οι τωρινές συγκυρίες και με τη ρωσική επέμβαση στη Συρία έμοιαζαν «ιδανικότερες» από ποτέ για τους συνωμοσιολόγους, δικαιώνοντας -για μια από τις σπάνιες φορές- μέχρι και τα πρακτορεία στοιχημάτων.

Μemento theatrum

Θεμιτές οι αντιπαραθέσεις, αλλά να μην πληρώσει το μάρμαρο το PLAY. 

Ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου κανονικά θα πρέπει να πληρώνει έναν μόνιμο υπάλληλο, τα καθήκοντα του οποίου θα είναι να ψιθυρίζει καθημερινά στα ευήκοα ώτα των ιθυνόντων τη φράση «memento theatrum». Γιατί δεν πρέπει ούτε στιγμή να ξεχνούν ότι είναι καλλιτεχνικός οργανισμός και να παραμελούν το σκηνικό προϊόν ρίχνοντας αφηρημένοι το βάρος στα ομολογουμένως απαιτητικά αλλά άχαρα καθήκοντα του άτυπου «Υπουργείου Θεάτρου». Βεβαίως ισχύει και το αντίστροφο: δεν έχουν την πολυτέλεια να επικεντρωθούν αποκλειστικά στην καλλιτεχνική παραγωγή εντός του οίκου τους εφόσον εξακολουθούν να επωμίζονται, γενικά, «με την προαγωγή της θεατρικής τέχνης στην Κύπρο». Αυτό, φυσικά, περιλαμβάνει και τον Αναπτυξιακό Τομέα και τις πολύπλευρες δραστηριότητές του.

Υπερυπουργείο Πολιτισμού και Οικονομίας

Ο Μπαλτάς, η Παιδεία, ο Πολιτισμός και η κυπριακή εμπειρία.

Φυσικά και μου πέρασε από το μυαλό να βάλω τίτλο «Μπαλτάς στον Πολιτισμό» σ’ αυτό το άρθρο, ωστόσο παραείναι ένα εύκολο λογοπαίγνιο και μοιάζει ήδη σχεδόν τετριμμένο: το σύνθημα «Όχι Μπαλτάς στη Παιδεία» πρόλαβε να χρησιμοποιηθεί την εποχή που ο γνωστός ακαδημαϊκός και πρόεδρος του Ινστιτούτου «Νίκος Πουλαντζάς» είχε αναλάβει το υπερυπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων στην «πρώτη ευκαιρία» του Αλέξη Τσίπρα.

Μια νύχτα στην όπερα

Φεστιβάλ Όπερας: Επαναπροσδιορισμός και νοικοκύρεμα, ναι. Κατάργηση, όχι… 

Στιγμιότυπο από την «Αΐντα» του 1999.

Έχοντας στην πλάτη του 17 διοργανώσεις, το Μεσαιωνικό Κάστρο της Πάφου δεν φαινόταν να υποφέρει ντυμένο με το οπερατικό σκηνικό της «Σταχτοπούτας». Η τρίτη και τελευταία παράσταση του φετινού Φεστιβάλ Αφροδίτη είχε ολοκληρωθεί και για ακόμη μια χρονιά πλησίαζε η καθιερωμένη, άχαρη ώρα του ξεστησίματος. Καθώς το άφηνα πίσω μου, το μυαλό ταξίδεψε αβίαστα πίσω στο φθινόπωρο του μακρινού 1999, όταν η παγκοσμίου φήμης σοπράνο Έλενα Ζελένσκαγια ως Αΐντα έσπαγε με τη φωνή της το ρόδι για μια διοργάνωση που έμελλε να καθιερωθεί στο παγκόσμιο καλεντάρι κι έβαζε την υπογραφή της σ’ ένα σημαντικό ορόσημο για την πολιτιστική ζωή της Κύπρου.

Επειδή τα κάναμε θάλασσα

Σκοπός της προβολής της εικόνας ενός πνιγμένου τρίχρονου δεν είναι να ενοχλήσει, αλλά να κινητοποιήσει.

Δεν θα είχα κανένα ενδοιασμό να διανθίσω κι εγώ αυτό το άρθρο με μια φωτογραφία του πνιγμένου τρίχρονου προσφυγόπουλου που μοιάζει να κοιμάται μακάρια εκεί που σκάει το κύμα, στην ανατολική ακτή του Αιγαίου. Ωστόσο, επειδή η εικόνα αυτή έγινε μέσα σε λίγες μέρες εκατομμύρια λέξεις κι έχει στοιχειώσει τη χοντρόπετση και επιλεκτικώς ευαίσθητη παγκόσμια κοινή γνώμη, αισθάνομαι ότι πλέον η δύναμή της έχει πάει σε άλλο επίπεδο που επιτρέπει πλέον κι άλλου είδους συνειρμούς.

…και η μπαρούφα πάει σύννεφο

Κάτι τέτοιες μέρες σκέφτομαι ότι αν ο Νταλί ζούσε στην Κύπρο του 2015 θα αρκούσε να ήταν απλώς… ρεαλιστής ζωγράφος. 

Τα όρια μεταξύ σοβαρού και αστείου είναι τόσο δυσδιάκριτα που η ουσία και τα αποτελέσματα και των δύο θαρρείς και είναι ακριβώς τα ίδια. Αν αποτιμήσει κάποιος τις διαστάσεις που πήρε ο χοντροκομμένος αστεϊσμός του Προέδρου στον Τούρκο δημοσιογράφο για την ονομασία του νέου κράτους, θα το διαπιστώσει αυτό.

Μπα; Κι εσύ στην ακρόαση;

Είναι υποτιμητικό να πηγαίνει ένας κατά γενική ομολογία καταξιωμένος ηθοποιός σε ακρόαση;

Οι εποχές που οι ηθοποιοί πήγαιναν κρυφά σε δραματικές σχολές, ξεκινούσαν για τις πρόβες ακροποδητί κι έφταναν να αλλάζουν –προσωρινά ή μόνιμα- το όνομά τους για να μην πάθει καμιά λαχτάρα ο μπαμπάς ή να μην τους αποκληρώσει, μάλλον έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Η κοινωνία μας προχωρεί και ωριμάζει (;), το σταρ σίστεμ έχει παίξει κι αυτό το ρόλο του και πλέον για πολλούς γονείς αποτελεί όνειρο ζωής να δουν το βλαστάρι τους πίσω από το γυαλί μιας οθόνης ή πάνω στο σανίδι μιας σκηνής.

Είναι σοβαρό, γιατρέ μου;

Με όλα όσα ζήσαμε τις τελευταίες μέρες, μια ψυχανάλυση είναι κάτι περισσότερο από απαραίτητη.

Λοιπόν, γιατρέ, τα πρώτα σοβαρά συμπτώματα άρχισαν το βράδυ της Τρίτης, όταν έκανα το λάθος να συντονιστώ τηλεοπτικά με τα τεκταινόμενα στην Ολομέλεια της Βουλής των Ελλήνων. Αυτής, ντε, που τα ΜΜΕ είχαν λυσσάξει να χαρακτηρίζουν την κρισιμότερη της πενταετίας, της δεκαετίας, της μεταπολίτευσης κ.ο.κ.

Οι ανοχύρωτες ζωές των άλλων

Άραγε η σκέψη ότι η ΚΥΠ χρησιμοποιεί τελευταίας τεχνολογίας ψηφιακά εργαλεία για κατασκοπείες θα έπρεπε να μας παρηγορεί ή να μας θορυβεί; 

                  Ο Ούλριχ Μούε σε σκηνή από την ταινία «Οι Ζωές Των Άλλων».

Έχεις σκοτεινά ή χαριτωμένα μυστικά κι έχεις την αφέλεια να επιθυμείς να διατηρήσεις την ιδιωτική σου ζωή μόνο για τον εαυτό σου; Ατύχησες. Στον 21ο αιώνα ζούμε. Αν διαβάζεις αυτό το κείμενο κάπου στο διαδίκτυο σημαίνει ότι είσαι κι εσύ ένας από τους εκατομμύρια περικυκλωμένους από ηλεκτρονικά μπιχλιμπίδια πολίτες που σαγηνεύτηκαν από μια οθόνη και τρώνε τον ωραίο τους χρόνο, όντας μοιραία εκτεθειμένοι σε κακόβουλα λογισμικά.

Είναι η άμεση δημοκρατία unfair;

Με όλα τα στραβά του, το δημοψήφισμα δεν παύει να είναι μια γνήσια έκφραση άμεσης δημοκρατίας.

Είναι αλήθεια η αγωνία για την επόμενη μέρα αυτή που προκαλεί αυτό το τσίμπημα στη ραχοκοκαλιά, αυτή την ακατανίκητη παρόρμηση και στον πιο απολιτίκ Έλληνα να σηκωθεί από τον καναπέ της παραίτησης και να νιώσει πολιτικό ζώον; Ή μήπως είναι το σοκ από τη συναίσθηση της ευθύνης, το βάρος της αίσθησης ότι καλείται να πάρει μια τόσο σημαντική απόφαση μόνος του; Ο πολίτης έχει πλέον το πιστόλι στο χέρι και καλείται μετά από ένα σύντομο διάστημα περισυλλογής να τραβήξει ο ίδιος τη σκανδάλη και να κρίνει προς τα πού πρέπει να στρέψει την κάννη.

Μπάντζι τζάμπινγκ στο Ζάλογγο

Το «απέραντο φρενοκομείο» είναι εδώ, πιο ανάγλυφο από ποτέ.

Το παρόν και το μέλλον των κατοίκων της Ελλάδας κρέμεται από μια κλωστή και την ώρα που οι ισχυροί παίζουν Μονόπολη στη ράχη τους, σκαρώνοντας αλχημείες με οικονομικούς όρους και συσχετισμούς, για τους άμεσα επηρεαζόμενους, τον λαουτζίκο, δεν υπάρχει άλλος ρόλος σ’ αυτή την κακόγουστη τραγωδία από του κομπάρσου.

Το τέλμα είναι κάπου ανάμεσα

Είναι η Θυμέλη ένα σχέδιο που θα αλλάξει το θεατρικό τοπίο ή ένας οδοστρωτήρας που θα το ισοπεδώσει;

Έχει δίκιο όποιος πιστεύει ότι ο κόμπος έχει φτάσει στο χτένι και είναι επιβεβλημένες οι ριζικές αλλαγές στο σύστημα επιχορήγησης της θεατρικής δημιουργίας. Το πράγμα βγάζει μάτι ότι έχει βαλτώσει και χρειάστηκε απλώς ένα μικρό σκούντημα από την οικονομική κρίση για να περιχαρακωθούν περαιτέρω κάποιοι οργανισμοί του ελεύθερου θεάτρου στα ελώδη ύδατα της εσωστρέφειας, της επανάληψης και του εφησυχασμού.   

Κουλτούρα συμφιλίωσης à la carte

Ο Πρόεδρος να μοιράσει το ποίημα στο Υπουργικό Συμβούλιο και στο κόμμα του και ν’ αφήσει τα παιδιά ήσυχα. 

Ευτυχώς, δηλαδή, που είναι κι ο Μουσταφά και αξιωθήκαμε να δούμε και τον Πρόεδρο, πρώτη μούρη, σε μια αίθουσα θεάτρου. Πότε αλήθεια ήταν η τελευταία φορά που παρακολούθησε μια παράσταση; Σε θεατρική αίθουσα, πάντως, η πιο φρέσκια ανάμνηση που έχω είναι από την τελετή απονομής των Βραβείων Θεάτρου τον περασμένο Μάρτιο. Τότε, ντε, που εκφώνησε την ομιλία από την τελετή της προηγούμενης χρονιάς (αλλά χωρίς τις υποσχέσεις).  

Παλμύρια δάκρυα

Γιατί άραγε ο βανδαλισμός της Παλμύρας μας συγκινεί περισσότερο από τις μαζικές σφαγές; 

Αν σε κάποιο παράλληλο σύμπαν βρισκόμασταν εγώ και το παιδί μου γονατισμένοι δίπλα από τα ερείπια της αρχαίας Παλμύρας κι ένας αστεία ντυμένος τζιχαντιστής με βλέμμα που δεν προδίδει και τόσο καλές προθέσεις ετοιμαζόταν να μας ξεκοιλιάσει, η έγνοια μου άραγε θα ήταν μήπως μαγαρίσει το μνημείο με το αίμα μας; Φαντάζει μάλλον εύκολο, αλλά επίσης κυνικό και υποκριτικό να βρισκόμαστε ασφαλείς μερικά χιλιόμετρα μακριά και να ρίχνουμε κροκοδείλια δάκρυα μπροστά σε μια οθόνη ή πάνω στο άψυχο χαρτί μιας εφημερίδας χαρακτηρίζοντας «ασυγχώρητο έγκλημα» το ενδεχόμενο να καταστραφεί το μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, τη στιγμή που η σκιά ενός φρικιαστικού θανάτου πέφτει καθημερινά σε εκατοντάδες συνανθρώπους μας.  

Τις αυταπάτες και τα μάτια μας

Η πιο ευτράπελη, αλλά και η πιο επικίνδυνη ψευδαίσθηση είναι ότι ήγγικεν το τέλος των ψευδαισθήσεων. 

Δεν είναι ότι αμφισβητώ την επιχειρηματολογία του Γιώργου Γραμματικάκη στο περιβόητο άρθρο (σ.σ. «Η δεκαετία της οδύνης») το οποίο θάμπωσε τον θεματοθέτη κι έκανε τόσο ενδιαφέρουσα τη ζωή μας την εβδομάδα που μας πέρασε. Στο δικό μου φτωχό μυαλό, όμως, μια διακήρυξη περί «τέλους των ψευδαισθήσεων» στην Ελλάδα στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας είναι εξίσου άστοχη με τη διακήρυξη του Φράνσις Φουκουγιάμα, που προσπαθώντας να προβλέψει ένα νέο αναλυτικό σύστημα ερμηνείας των διεθνών εξελίξεων βιάστηκε να μιλήσει αμέσως μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου για το «Τέλος της Ιστορίας».

Δεν κουνιέται φύλλο

Ενώ είναι ότι η αυτονόμηση του Πολιτισμού είναι μονόδρομος, εξακολουθούμε να περιμένουμε τον Γκοντό της δραστικής αναδιάρθρωσης.

Εντάξει, το πολιτικό θερμόμετρο έχει ανέβει, οι συνομιλίες για το Κυπριακό έχουν επαναρχίσει και κυριαρχεί πάλι αυτό το δημιουργικό σάστισμα που θα κάνει πιο πιπεράτη την καθημερινότητά μας. Αυτό όμως δεν δικαιολογεί μετέωρους βηματισμούς στο εσωτερικό μέτωπο, εννοείται ότι θα συνεχίσουμε να υποκρινόμαστε ότι ζούμε σε ένα κανονικό κράτος. Για παράδειγμα, δεν είδα τον υπουργό Παιδείας να πτοείται από οποιαδήποτε προοπτική λύσης όταν «έτρεχε» το πρότζεκτ της μεταρρύθμισης που για αρκετά χρόνια θα θυμόμαστε με το όνομά του. Μάλιστα, όπως όλες οι σημαντικές και βαθιές μεταρρυθμίσεις, δημιούργησε μεγάλες εντάσεις και συγκρούσεις, απέκτησε φίλους και πολέμιους και θα αποτελεί θέμα συζήτησης για αρκετό καιρό ακόμη. Συμφωνείς, διαφωνείς δεν μπορείς να μη διακρίνεις την πυγμή και την αποφασιστικότητά του να βάλει τη σφραγίδα του στον σύγχρονο χάρτη της Παιδείας.

Όλα του Συμφώνου Συμβίωσης δύσκολα

Ενδέχεται σε μερικά χρόνια από σήμερα ο όρος «παντρεμένος» από τον όρο «συμφωνημένος» (;) να μην έχει ουσιαστική διαφορά και να συνδέεται το ίδιο, μεταξύ σοβαρού και αστείου, με τον όρο «κρεμασμένος».

Ας μη γελιόμαστε. Η ψήφιση του νομοσχεδίου για το Σύμφωνο Συμβίωσης επ’ ουδενί δεν συνεπάγεται ότι από τη μια μέρα στην άλλη η Κύπρος κοιμήθηκε στον Μεσαίωνα και ξύπνησε στον 21ο αιώνα. Σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνει ότι εν μία νυχτί η κοινωνία μας διέβη τον Ρουβίκωνα προς την οριστική της ηθική και ανθρωπιστική ωρίμανση.

Καλοκαίρι αλλαγών στον ΘΟΚ

Οι όποιες αλλαγές στη λειτουργία του ΘΟΚ είναι συνυφασμένες με τον τρόπο σύστασης του θιάσου. 

Έχει περάσει ενάμιση χρόνος από την ημέρα που το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε τον διορισμό του Γιώργου Παπαγεωργίου στη θέση του διευθυντή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου. Κι έκτοτε ο ΘΟΚ παραμένει ακέφαλος. Και δεν είναι καθόλου «σαν να ήτανε χθες»· ο Οργανισμός πασχίζει να καλύψει - όσο γίνεται - το κενό εκ των έσω και για το Διοικητικό Συμβούλιο έχει πλέον φτάσει ο κόμπος στο χτένι. Έχει παρέλθει σχεδόν η μισή του θητεία και το ζήτημα που είχε δημιουργηθεί λίγο πριν αναλάβει δεν έχει ακόμη λυθεί.

Άξεστον εστί

Ποιος είπε ότι επειδή ο Ρουβάς τραγούδησε το «Αίμα, δάκρυα και ιδρώτας» δεν μπορεί να τραγουδήσει το «Ένα το χελιδόνι»; 

Την εποχή που ήμουν φρέσκος πατέρας και συνήθιζα να παραδίδω τον γιο μου στην αγκαλιά του Μορφέα μ’ ένα τραγούδι, σταθερά στο προσωπικό μου ρεπερτόριο ήταν τα τραγούδια από το «Άξιον Εστί». Ευτυχώς για μένα, ένα μωρό ημερών ή μηνών δεν έχει ακόμη διαμορφώσει αισθητήριο ούτε έχει μέτρο σύγκρισης για την καλλιφωνία, οπότε όχι μόνο άκουγε αδιαμαρτύρητα την κακοφωνάρα μου να «σκοτώνει» ένα εμβληματικό έργο της ελληνικής λόγιας μουσικής, αλλά αν σταματούσα πριν τον πάρει ο ύπνος είχαμε και «παρατράγουδα».

Νεκρολογία για έναν ολοζώντανο άνθρωπο

Ο Εύης έφυγε υπερπλήρης ιδεών και έργων και δεν είναι καθόλου υπερβολικό να πει κανείς ότι και στα 86 του είχε πολλά ακόμη να προσφέρει. 

  Φωτογραφία: Δημήτρης Βαττής.

Στην περίπτωση του γνωστού αποφθέγματος του Αποστόλου Παύλου «ο αποθανών δεδικαίωται» μόνη ερμηνεία που μπορώ να δεχτώ είναι ότι ο άνθρωπος γλιτώνει από τα βάσανα και το βάρος της ματαιότητας της έμβιας πορείας του. Ο λόγος που γενικώς αποφεύγω τις νεκρολογίες είναι η πεποίθηση ότι κατά κανόνα καταλήγουν σε «αγιογραφίες» που αποθεώνουν τον αποδημήσαντα, σκεπάζοντας ακόμη και τα πιο κραυγαλέα του κουσούρια. Και άνθρωποι χωρίς κουσούρια δεν υπάρχουν. Όμως, τι να κάνουμε; Είναι μέρος της κουλτούρας μας από αρχαιοτάτων χρόνων ο τιμητικός αποχαιρετισμός ενός νεκρού.

Το Παγκόσμιο Καφενείο

Είναι προφανές ότι υπάρχει η σκοτεινή πλευρά σ’ αυτή την υπερφόρτωση πληροφορίας που καταναλώνουμε άφιλτρη και αμάσητη και αναγκαζόμαστε να τη ζυγίσουμε πρόχειρα πριν την αναλύσουμε και τη μοιραστούμε.

Κομπάζοντας «Σας τα έλεγα εγώ» ή «μας τα έλεγες εσύ», χιλιάδες χρήστες του facebook έσπευσαν να σχολιάσουν και να μοιραστούν είδηση που κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο και αφορούσε στις αμφιβολίες έμπειρου πιλότου της Air France για το αν τελικά ήταν το απονενοημένο διάβημα του συγκυβερνήτη που μετέτρεψε το μοιραίο Airbus και τους επιβαίνοντες σε σκόνη στις πλαγιές των Άλπεων. Δεν ξέρω αν παίζει ρόλο η απήχηση αυτού του τύπου αφήγησης στον κινηματογράφο και τη σύγχρονη λογοτεχνία ή αν βρίσκεται καταγεγραμμένος σε περίοπτη θέση στον ανθρώπινο γενετικό κώδικα, αλλά το είδος μας εμφανώς «ψοφάει» για θεωρίες συνωμοσίας.

Το Βραβείο Χειρότερου Ηθοποιού…

Με θεατρικούς όρους, μπορούμε να πούμε ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης άκοπα θα έπαιρνε το Βραβείο Χειρότερου Ηθοποιού, αν θεσμοθετούνταν ποτέ κάποιο αντιβραβείο για τα Βραβεία Θεάτρου.

Προσωπικότητες όπως ο Αντώνης Κατσαρής και η Λένια Σορόκου, όπως τόσοι άλλοι που έχουν τιμηθεί με το Μεγάλο Βραβείο Θεάτρου, δεν τσαλαπατούσαν την ψυχή τους τόσες δεκαετίες στο σανίδι με μόνο γνώμονα ότι μια μέρα θα ζήσουν λίγες στιγμές δόξας και αναγνώρισης κραδαίνοντας το πολυπόθητο αγαλματάκι στη γιορτή του κυπριακού θεάτρου. Το ίδιο, θέλω να πιστεύω, ισχύει και με όλους τους τιμώμενους καλλιτέχνες σε παρόμοιου τύπου τελετές. Ωστόσο, μια βραδιά προορισμένη να αποτελέσει συνάθροιση ανθρώπων που αγαπούν και κινούνται γύρω από τον χώρο μαζί με τις απαραίτητες δόσεις αγωνίας, γοήτρου και ανάκλησης θεατρικών στιγμών του προηγούμενου διαστήματος, έχει την αξία της και τη σημασία της.

Θέλει τέχνη η παιδεία

Η αφαίρεση της κατεύθυνσης των καλλιτεχνικών μαθημάτων στο Λύκειο και η περαιτέρω υποβάθμιση των μαθημάτων αυτών στην εκπαιδευτική διεργασία συνιστά πνευματικό ακρωτηριασμό.

Παραφράζοντας τον Στάλιν, το να χάσει ένας άνθρωπος τη δουλειά του είναι τραγωδία· το να χάσουν χιλιάδες άνθρωποι τη δουλειά τους είναι στατιστική. Το κρίσιμο ζήτημα που έχει ανακύψει σχετικά με τις αλλαγές στο ωρολόγιο πρόγραμμα και την υποβάθμιση των μαθημάτων που άπτονται της αισθητικής καλλιέργειας των μαθητών ενεργοποίησε τα συνδικαλιστικά αντανακλαστικά των οργανωμένων εκπαιδευτικών και ιδιαίτερα των επηρεαζόμενων, προκειμένου καταρχήν να αποφευχθούν οποιαδήποτε… στατιστικά δράματα.

Το πουλί δεν πέταξε

Αν ήμουν αποδημητικό πουλί όχι μόνο δεν θα στάθμευα στο νησί των διεφθαρμένων και των κανίβαλων, αλλά δεν θα ήθελα ούτε να τους κουτσουλήσω.

Όποιος ελαφρά τη καρδία συμμετέχει στη μαζική και αλόγιστη σφαγή εκατομμυρίων πουλιών μέσω βασανιστικών μεθόδων ανεξέλεγκτης παγίδευσης, δεν μπορεί παρά να λογίζεται ως απολίτιστος και επικίνδυνος. Είτε σκοπός του είναι ξεκάθαρα το κέρδος, είτε τον ώθησε η ανάγκη «να βγάλει ένα κομμάτι ψωμί, βρε αδερφέ» ανήκει ξεκάθαρα σ’ αυτή την κατηγορία ανθρώπων.

Τέτοιοι αντάρτες είναι η χαρά του εξουσιαστή

Αν ήμουν εκπρόσωπος οποιασδήποτε εξουσίας η σουρεαλιστική είδηση με τους ένοπλους φραξιονιστές θυραεννιώτες θα ακουγόταν στ’ αυτιά μου σαν τον ύμνο της αγαπημένης μου ομάδας.

Πέρασαν άραγε ανεπιστρεπτί οι μέρες που οι άνθρωποι φανατίζονταν και αντιδρούσαν ορμητικά συνεπαρμένοι από την παραζάλη μιας ευγενικής ιδέας, μιας προοπτικής για αλλαγή; Είναι άραγε το ποδόσφαιρο, ο οπαδισμός, το μόνο πράγμα που μπορεί να μας σηκώσει από τον καναπέ;

Πόσοι από εμάς άραγε δεν έχουν διερωτηθεί «τι άλλο θα ζήσουμε σ’ αυτόν τον τόπο» και δεν αισθάνθηκαν πολύ σύντομα ότι θα προτιμούσαν να είχαν δαγκώσει τη γλώσσα τους; Γι’ αυτό έχουμε φτάσει στο σημείο, τελικά, να μην μας εκπλήσσει τίποτε. Όρσε λοιπόν κι ένα αντάρτικο πόλεων με ποδοσφαιρικά ελατήρια, έναν επαναστατικό αγώνα από «ένοπλους θυραεννιώτες», να στανιάρεις.

Όποιος κοιμάται με σκύλους, ξυπνάει με ψύλλους

Είμαι περίεργος πώς –και αν- θα λειτουργήσει το νέο σύστημα αξιολόγησης στα Βραβεία Θεάτρου Κύπρου, όπου τα μέλη της πρωτότυπης επιτροπής ενδέχεται να παραμείνουν άγνωστα μεταξύ τους.

Φαίνεται ότι ο ΘΟΚ πιστεύει πως στην περίπτωση των κριτικών επιτροπών ισχύει πάντοτε η παροιμία «όποιος κοιμάται με σκύλους, ξυπνάει με ψύλλους». Είναι αναπόφευκτος ο επηρεασμός των μελών από τις γόνιμες έως και σουρεαλιστικές συζητήσεις που πραγματοποιούνται στις συνεδρίες, εκεί που αραδιάζονται εντυπώσεις και γνώμες σχετικά με τα χαρακτηριστικά του υπό κρίση προϊόντος. 

Το Φεστιβάλ Αθηνών και οι ατυχείς συγκρίσεις

Στην Κύπρο, το απόλυτο κριτήριο για τη σημασία που επιδεικνύουν οι εκάστοτε ανώτατοι άρχοντες είναι τα πρόσωπα που επιλέγουν για το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού.

Εικαστικό του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών.

Λαμβάνοντας γνώση για όσα λέχθηκαν, αλλά και για το κλίμα που επικρατούσε κατά τη συνέντευξη Τύπου για το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, αισθάνθηκα ένα περίεργο συναίσθημα – κράμα φθόνου και προβληματισμού. Αναλογίστηκα πόσους αιώνες άραγε θα πρέπει να περιμένουμε για να δούμε μια καλλιτέχνιδα του διαμετρήματος της Σιλβί Γκιγιέμ να δηλώνει ότι αρχίζει από την Κύπρο την αποχαιρετιστήρια περιοδεία της. 

Δεν θα είναι φάρσα, θα είναι τραγωδία

Είναι τρομακτική η σκέψη ότι όλοι αυτοί που κασσανδρίζουν χαιρέκακα περί «αριστερής παρένθεσης» ενδέχεται να επιβεβαιωθούν οικτρά.

Επέστρεφα πριν από ακριβώς τέσσερα χρόνια από τη Στοκχόλμη όταν βγαίνοντας από το αεροπλάνο στον ενδιάμεσο σταθμό, το αεροδρόμιο της Πράγας, συνειδητοποίησα ότι είχα ξεχάσει στο κάθισμα το βιβλίο που είχα μαζί μου. Με είχε συνεπάρει, γι’ αυτό έτρεξα αμέσως στο αεροπλάνο για να πετύχω κοντά στην πόρτα μια συνοφρυωμένη αεροσυνοδό να το κρατάει στα χέρια της. Σίγουρα δεν ήξερε να διαβάζει ελληνικά, με αποτέλεσμα η μέχρι πριν από λίγο ευγενέστατη υπάλληλος να είναι εμφανώς θορυβημένη από το εξώφυλλο: απεικονίζει έναν νεαρό ξανθό άριο με σιδερένιο βλέμμα κι ένα χαμογελαστό κοριτσάκι, με φόντο μια σβάστικα και τη μουτσούνα του Αδόλφου.

Πολιτιστική Επανάσταση και ευσεβείς πόθοι

Στη θεωρία, ως αριστερό κόμμα, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ιδιαίτερη ευαισθησία σε ό,τι αφορά τα θέματα του Πολιτισμού. Πλέον, μένει να δούμε την πράξη.

Θα την πω την αμαρτία μου: Την πρώτη φορά που αποπειράθηκα, το περασμένο φθινόπωρο, να μελετήσω από περιέργεια κι από δημοσιογραφικό ενδιαφέρον το πρόγραμμα που δημοσιοποίησε ο ΣΥΡΙΖΑ για τον Πολιτισμό, θυμάμαι ότι ο Μορφέας με πήρε στην αγκαλιά του σε χρόνο- ρεκόρ. Κι αυτό γιατί οι συντάκτες, παρόλη την καλή διάθεση και τις πολλές ιδέες, επέλεξαν να σπαταλήσουν το μισό περιεχόμενο σε ανέξοδες ιδεολογικο-αόριστες γενικολογίες, οι οποίες στην πράξη δεν έχουν καμιά ουσία.

Η ευτυχία έρχεται

Η χειραγώγηση του ασυνείδητου για πολιτικούς σκοπούς έκανε και πάλι το θαύμα της. Μακιαβελικά, η Αριστερά χρησιμοποιεί ένα κατεξοχήν προϊόν του καπιταλισμού, τη διαφημιστική χειραγώγηση, επιστρατεύοντας τους πιο ισχυρούς όρους μάρκετινγκ προκειμένου να πετύχει τον σκοπό της. Στον έρωτα και στον πόλεμο, βέβαια, όλα επιτρέπονται…

Καθώς πλησιάζει η ώρα της κάλπης σε μια εκλογική αναμέτρηση που έχει παρουσιαστεί ως η κρισιμότερη μετά τη μεταπολίτευση, η ψαλίδα μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και Νέας Δημοκρατίας ολοένα και μεγαλώνει. Δεν εντυπωσιάζει τόσο η συρρίκνωση της εκλογικής δύναμης της ΝΔ, που συν τοις άλλοις πληρώνει μοιραία και την αναπόφευκτη φθορά της εξουσίας, αλλά ο καλπασμός του ΣΥΡΙΖΑ από το >5% πριν από πέντε περίπου χρόνια στο <30%.

Λάθος συναγερμός για ένα σχέδιο που γεννά κίνητρα

Τι αλλάζει τώρα που μπήκε στη ζωή μας το Πρόγραμμα Επιχορηγήσεων «Πολιτισμός».

Για πολλούς ενδεχομένως να σήμανε συναγερμός όταν «έσκασε» η είδηση, πριν λίγες μέρες, ότι οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες θέτουν σε εφαρμογή τα νέα σχέδια επιχορηγήσεων. Βγήκε προς τα έξω μια εντύπωση ότι επιβάλλονται ριζικές αλλαγές, ότι είναι ένα σχέδιο που δύναται να αλλάξει το χάρτη στον τομέα των επιχορηγήσεων που αφορούν τον Πολιτισμό. Όχι από την ίδια την Υπηρεσία- για να μην την αδικούμε- ίσως έφταιξε η διατύπωση, οι τίτλοι που «έπαιξαν» στα μέσα ενημέρωσης, αλλά και η ατμόσφαιρα αναμονής που υπήρχε σε σχέση με επικείμενες αλλαγές που σχετίζονται με την πολυθρύλητη αναδιάρθρωση.

Κάτω τα ξερά σας από το γέλιο μας

Αυτό που εξόργισε τη διεθνή κοινή γνώμη ήταν εν προκειμένω η αίσθηση ότι κάποιος προσπαθεί να της αφαιρέσει, μαζί με όλα τ’ άλλα, και το γέλιο.

Στραβά μπήκε το 2015, όπως ήταν αναμενόμενο. Με αφορμή ένα αναντίρρητα απεχθές περιστατικό μίσους, η ρητορική της ανασφάλειας μεταδίδεται εκκωφαντικά από τους σύγχρονους διαύλους επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης, που άρχισαν να δείχνουν και πάλι τις προθέσεις τους να ριζώσουν για τα καλά στο συλλογικό υποσυνείδητο τον βδελυρό σπόρο του φόβου και της μισαλλοδοξίας.

Περιμένοντας τον Γκοντό… να φύγει

Απολογισμός εν κινήσει για τη θεατρική χρονιά 2014.

Οδηγώντας με φυσιολογική ανυπομονησία προς το καθιερωμένο παραμονιάτικο φαγοπότι, μού φάνηκε να διαστέλλονται οι λίγες ώρες που απέμεναν μέχρι να εκπνεύσει άλλη μια «να πάει και να μην ξαναγυρίσει» χρονιά. Ακόμη περισσότερο, είχα την αίσθηση ότι πλάτιασαν τα λίγα λεπτά οδικής διαδρομής που με χώριζαν από τη μεθυστική τσίκνα στην ατμόσφαιρα της ημι-οικογενειακής συνεύρεσης. Είχα την αίσθηση πως όσο κι αν αυξήσω την ταχύτητα, όση κίνηση κι αν συναντούσα, η στιγμή της άφιξης στον προορισμό θα αργούσε το ίδιο.