Μπιενάλε των λειτουργών και των επιμελητών;

Με τον γνωστό παρορμητισμό και την ευθύτητα λόγου που τη διακρίνει, η Ελένη Νικοδήμου «έσπασε» κι έγινε ακούσιος εκφραστής των πιο μύχιων και ανεκδήλωτων συνειρμών της εικαστικής κοινότητας.

Στα συμφραζόμενα καραδοκεί η άλλη όψη του νομίσματος, αυτή που δεν αντικατοπτρίζεται στη φωταυγή όψη και το γυαλιστερό περιτύλιγμα, στο γκλάμουρ της κυπριακής συμμετοχής στην κορυφαία διεθνή διοργάνωση σύγχρονης τέχνης.

Νίκος Ρωμανός: Υψίπολις ή άπολις;

Δεν είναι και τόσο δύσκολο να γίνει κανείς σύμβολο αξιοπρέπειας σε μια χώρα που βρίσκεται σε μαρασμό.

Η «μεγαλόψυχη» ελληνική Πολιτεία δεν ήθελε άλλους μπελάδες. Αναμένονται ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις τις επόμενες εβδομάδες κι έτσι, έστω στο παρά 1’, αποφάσισε να προωθήσει τη -σχεδόν φωτογραφική- τροπολογία, που προβλέπει παροχή εκπαιδευτικών αδειών σε κρατούμενους με τη χρήση ηλεκτρονικής επιτήρησης. Έτσι επήλθε το «happy end» στο καυτό θέμα που ταλάνισε για καιρό την ελλαδική -κι όχι μόνο- κοινή γνώμη. Έπεσαν, όμως, πράγματι, οι τίτλοι τέλους;

Το Στόουνχετζ στο Μουσείο της Ακρόπολης

Οι «αχάριστοι» Έλληνες και το ενδεχόμενο ανταλλαγής δύο χαρακτηριστικών οικουμενικών μνημείων.

Οι ίδιοι οι Βρετανοί ανακίνησαν το θέμα των Μαρμάρων δανείζοντας το ακέφαλο άγαλμα του Ιλισσού στο Ερμιτάζ. Δεν είναι τυχαία κίνηση ο ιστορικός πρώτος δανεισμός γλυπτού του Παρθενώνα. Αποσκοπούσε στην υπογράμμιση, από την πλευρά τους, της οικουμενικότητας του μουσείου τους αλλά και του ότι τα «Ελγίνεια» αποτελούν ιδιοκτησία τους και άρα τα κάνουν ό,τι γουστάρουν.

Η Αστυνομία της Αισθητικής

Βρισκόμαστε σχεδόν στο 2015 και στην Κύπρο αξιωνόμαστε να ζήσουμε ακόμη ένα περιστατικό κατάφωρης παραβίασης της ελευθερίας της έκφρασης.

Το «ντου» της Αστυνομίας στη Δημοτική Αγορά με σκοπό να αφαιρέσει μια έκθεση φωτογραφίας, επειδή θίχτηκαν τα «χρηστά ήθη», η δημόσια αιδώς και η αισθητική ορισμένων στενοκέφαλων υποκριτών, σε μια νορμάλ χώρα θα θεωρούνταν σοβαρό κρούσμα καταπάτησης της ελευθερίας της έκφρασης και θα γνώριζε τη λαϊκή κατακραυγή. Όχι όμως στην Κύπρο.

Η ασφάλεια της αβεβαιότητας

Η εικόνα του «τσαμπουκά» που εισπράττουμε από την Τουρκία εντείνει την αίσθηση ότι έχει αρχίσει ξανά να χύνεται η καρδάρα με το γάλα της επαναπροσέγγισης.

Το «πολεμικό» κλίμα της εποχής επιβάλλει προβληματισμό, αμηχανία και σκεπτικισμό, με επιπτώσεις ακόμη και σε προσωπικό επίπεδο· στραβοκοιτάζουμε και τους τυχόν φίλους μας Τουρκοκύπριους ή Τούρκους ενώ το πρόβλημα μπορεί να φτάσει και μέχρι το ξεθύμασμα του περιβόητου… «Baklava Effect», της γλυκερής αίσθησης που συνοδεύει τις τυχαίες, επαγγελματικές ή ακαδημαϊκές συναντήσεις Ελλήνων με Τούρκους, με την ακολουθούμενη επιθυμία για ανάδειξη των ιστορικών δεσμών μεταξύ των δύο λαών.

Μήπως να το αφήναμε για το 2030;

Δεν είναι κακό να είναι κανείς αισιόδοξος, έχει σημασία όμως πρώτιστα να είναι σοβαρός.

Τραλαλά-τραλαλό. Αυτή είναι η πιο ταιριαστή έκφραση που μου έρχεται στο μυαλό εισπράττοντας το… κλίμα αισιοδοξίας που εκπέμπουν το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και η διοίκηση του Πάφος 2017. Δεν λέω ότι είναι κακό να είναι κανείς αισιόδοξος, κιμπάρης και να αποπνέει αυτοπεποίθηση, έχει σημασία όμως πρώτιστα να είναι σοβαρός.

Το ψευδοκράτος, οι ψευδάνθρωποι και οι ψευδαισθήσεις

Άραγε, κερδίζουμε όσα νομίζουμε ότι κερδίζουμε διατηρώντας και προτάσσοντας πεισματικά τις ψευδαισθήσεις μας μαζί με τις σχολαστικές ξύλινες ορολογίες;

Πριν από λίγες μέρες οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες έστειλαν ντιρεκτίβα στους Κύπριους σκηνοθέτες και παραγωγούς, «των οποίων οι ταινίες έχουν χρηματοδοτηθεί από το Κράτος», να μη συμμετάσχουν στο Golden Island International Film Festival (GIIFF) που πραγματοποιείται τον Νοέμβριο στην κατεχόμενη Κύπρο. Κι αυτό επειδή, όπως επισημαίνεται, η συμμετοχή Ελληνοκυπρίων σκηνοθετών σε διοργανώσεις στην κατεχόμενη Κύπρο «ελλοχεύει τον κίνδυνο έμμεσης αναγνώρισης του ψευδοκράτους».

Εμείς κοιμόμαστε και η αναδιάρθρωση δουλεύει

Δεν αποκλείεται τώρα που εσύ σκοτώνεις την ώρα σου διαβάζοντας αυτές τις γραμμές, ο κρατικός μηχανισμός να βρίσκεται επί ποδός για την εγκαθίδρυση της εθνικής πολιτιστικής πολιτικής.

Ουδέν νεώτερον από το μέτωπο της αναδιάρθρωσης στον Πολιτισμό, φίλτατε αναγνώστη. Μην μπεις στον κόπο να διαβάσεις παρακάτω γιατί δεν υπάρχουν νέα σήμερα. Ούτε και αύριο, δηλαδή, θα έπρεπε να περιμένεις τίποτε ζουμερά νέα, ίσως να φταίω κι εγώ που δεν κάνω φαίνεται και τόσο καλά τη δουλειά μου –τι να πω;

Ο απόγονος του Κινύρα και η ευκαιρία που γλιστρά

Η περιπέτεια του αδιαμφισβήτητου υπερ-άρχοντα του «βασιλείου» της Πάφου θέτει ακόμη ένα εμπόδιο στην ανηφορική διαδρομή μέχρι το 2017.

Πριν από μερικές μέρες ο Σάββας Βέργας «ανέπνεε πιο αισιόδοξα», κατά τη δική του έκφραση, μετά τη συνάντηση με τον υπουργό Εσωτερικών Σωκράτη Χάσικο, έχοντας λάβει πειστικές δεσμεύσεις για επίσπευση των έργων υποδομής που αφορούν το Πάφος 2017. Σήμερα που δημοσιεύονται αυτές οι γραμμές, ο διασημότερος δήμαρχος της Κύπρου αναπνέει μεν αισιόδοξα, αλλά δεν αναπνέει ελεύθερα, βιώνοντας την πιο ζόρικη φάση της πολιτικής του σταδιοδρομίας.

Μικρόν από του ηλίου μετάστηθι

Ο Αλέξανδρος σοκαρίστηκε από το θράσος του Διογένη διότι στο εσωτερικό μέτωπο αισθανόταν ότι βρίσκεται στην ακμή της ισχύος του κι είχε αρχίσει να συνηθίζει στην ιδέα ότι περιστοιχίζεται από «αυλικούς» και «φιλοσόφους» που τον έγλειφαν.

Αν πιστέψουμε τον Πλούταρχο, όταν ο Μέγας Αλέξανδρος επισκέφθηκε τον Διογένη και -εντυπωσιασμένος από την κυνικότητά του- τον ρώτησε τι θέλει να του προσφέρει, αυτός του ζήτησε επί λέξει να μετακινηθεί λιγάκι για να μην του κρύβει τον ήλιο.

Σύμφωνα με άλλες πηγές, η ακριβής απάντηση ήταν το λογοπαίγνιο «Αποσκότισόν με»· του ζήτησε δηλαδή να τον βγάλει από το σκοτάδι, να του δείξει την αλήθεια, υποδεικνύοντάς του ταυτόχρονα να σταματήσει να του κρύβει τον ήλιο και να του στερεί κάτι που δεν μπορούσε να του προσφέρει.

Δεν θα κολλήσουμε στην ιστορική ακρίβεια, αλλά στην ουσία του περίφημου αυτού περιστατικού. Και αφορμή για το «κόλλημα» είναι η υπόθεση της Αμφίπολης, η διασημότερη και πλέον προβεβλημένη εν εξελίξει αρχαιολογική ανασκαφή στον ελληνικό χώρο, αλλά πιθανότατα και παγκοσμίως.

Όταν πρόκειται για τον Πολιτισμό είμαστε ολιγαρκείς

Τα αντανακλαστικά μας λειτουργούν σχεδόν παβλοφικά όταν ακούμε για οποιασδήποτε μορφής επιχορηγήσεις και έξοδα αφορούν στην ανάπτυξη του Πολιτισμού

Ακόμη και την εποχή των παχέων αγελάδων, που φαντάζει σήμερα τόσο μακρινή, ο Πολιτισμός είχε σημασία γι’ αυτούς που αποφάσιζαν μόνο στον βαθμό που τον χρησιμοποιούσαν ως εργαλείο ενίσχυσης του πολιτικού, κοινωνικού και πνευματικού στάτους και κανείς δεν σκοτίζονταν για την επί της ουσίας πνευματική παραγωγή ή την αισθητική διαπαιδαγώγηση των πολιτών.

Δεν ζούμε στη Γερμανία, ούτε στη Γαλλία, γι’ αυτό κι έχουμε πλέον συνηθίσει στην «πολιτιστική ολιγάρκεια». Στην ιδέα, δηλαδή, ότι ο τομέας της πολιτιστικής πολιτικής λειτουργεί με οριακό προϋπολογισμό ανάγκης. Περίπου σαν ένα ψυγείο δηλαδή, που το έχουμε μόνιμα στην πρίζα σε μια γωνιά να λειτουργεί αθόρυβα και σχεδόν ανέξοδα. Δεν περιμέναμε φυσικά το άλλοθι των «συνθηκών κρίσης», καθότι το ποσοστό επί του ετήσιου κρατικού προϋπολογισμού ήταν ανέκαθεν καταβαραθρωμένο.

Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;

Αν μοναδικός σκοπός του Φεστιβάλ Κύπρια είναι η «ανταπόκριση του κοινού», του χρόνου ας φέρουν και τον Σεφερλή.

Ο Σεπτέμβριος είναι κανονικά ο πρώτος μήνας του έτους. Ο Ιανουάριος δεν είναι καν ο πρώτος μήνας του χειμώνα. Ενώ τον Σεπτέμβρη, όλοι ερχόμαστε με γεμάτες μπαταρίες από τη ραστώνη του Αυγούστου και πέφτουμε με τα μούτρα στη δουλειά (για να τις αδειάσουμε ξανά μέσα σε 1,5 μέρα, αλλά αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα). Κάνουμε όνειρα, προγραμματίζουμε, βάζουμε τις μηχανές στο φουλ, ανεβάζουμε τα μανίκια και μαζί και τους ρυθμούς της ζωής, ενώ την ίδια εποχή ξεκινά το σχολικό και το ακαδημαϊκό έτος.

Αφού είμαστε πανηγυρτζήδες

Μια τέτοια επεισοδιακή διάσπαση των Φεστιβάλ Μπίρας μόνο στην Κύπρο θα μπορούσε να συμβεί.

Οι Γερμανοί διοργανώνουν το περίφημο Oktoberfest εδώ και περισσότερο από δύο αιώνες –η πρώτη γιορτή έλαβε χώρα στο Μόναχο το 1811. Η διασημότερη γιορτή μπίρας στον κόσμο διαρκεί δύο εβδομάδες και λήγει το πρώτο Σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου. Κοτζάμ Μόναχο, 200 χρόνια τώρα, την έχει καθιερώσει ως πανηγύρι, με μουσική, χορό και άλλες εκδηλώσεις, και ποτέ δεν σκέφτηκε κανείς να διοργανώσει ταυτόχρονα ή οποιαδήποτε άλλη εποχή του έτους ένα ανάλογο ανταγωνιστικό φεστιβάλ.

Ο κύκλος των χαμένων εκποιητών

Το νομοσχέδιο εκποιήσεων ακινήτων αναμένεται να περάσει φουριόζικα από τη Βουλή και τότε θα αρχίσει πραγματικά η κρίση.

Για ακόμη έναν Αύγουστο, το τραγούδι στην Κύπρο είναι λυπητερό, μεμιάς θαρρείς κι απ’ την καρδιά μας ξέκοψε. Αρχίζω να πιστεύω ότι δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι όλα τα κακά εδώ συμβαίνουν κατά τη «slow news season», που λένε κι οι Αμερικανοί, ίσως γιατί αυτή την εποχή χαλαρώνουν οι αντιστάσεις μας, είμαστε πιο ράθυμοι και πού να τρέχεις τώρα μέσα στη ζέστη να αντιστέκεσαι ή να αντιδράς.

Μην ασχολείστε με τον Πολιτισμό, θα ασχοληθεί ο Πολιτισμός μαζί σας

Η συζήτηση για την αναδιάρθωση πρέπει να αφορά το «πλήρωμα» του Πολιτισμού, αλλά βεβαίως και τους «επιβάτες», εκούσιους και ακούσιους. 

 Γιαν Φαμπρ, «Skull», 2010.

Ωραία. Τώρα που έχουμε την προσοχή τους, λες και γκρέμισε κανένας φούρνος,  είναι μια ευκαιρία να δουν κι αυτοί μαζί μας τη σφαιρική εικόνα σε σχέση με όσα αφορούν τον Πολιτισμό. Αν εκτιμήσει κανείς όλες τις παραμέτρους, από τη μια τις δυνατότητες, την αξία, όλα όσα σημαίνει και προσφέρει σε μια κοινωνία και από την άλλη τις δραματικές ελλείψεις, τις εξωφρενικές παθογένειες, όλο αυτό το χαμένο έδαφος που πρέπει να καλυφθεί, κανονικά θα έπρεπε να τον πιάσει η απελπισία.

Όταν ακούω τη λέξη «Μέγαρο» τραβάω περίστροφο

Ο «Πολιτισμός της κοτσάνας» ζει και βασιλεύει και οι εκφραστές του εξακολουθούν να φέρονται σαν να απευθύνονται σε κρετίνους.

Πριν από μερικές εβδομάδες στον Στρόβολο σκύψαμε για να μη μας βρει στο δοξαπατρί η κοτσάνα περί μετατροπής της Κύπρου σε «κέντρο Πολιτισμού και Παιδείας για την Ανατολική Μεσόγειο». Ήταν από τις χοντρές, είναι η αλήθεια και -ας είναι καλά ο Πρόεδρος που την εκστόμισε- έδωσε λαβή για αρκετά σχόλια και -αν μη τι άλλο- έσκασε το χειλάκι μας.

Να μη γίνει στα μουλωχτά η όποια αναδιάρθρωση

To τουπέ των κυβερνώντων -όχι μόνο των τωρινών- προδίδει ότι θεωρούν τον Πολιτισμό τομέα μπόσικο για κάθε πιθανό πειραματισμό.

Κάτι μαγειρεύουν αυτοί. Και δεν είναι επειδή η γκρίνια μας έπιασε τόπο. Στα σκαριά έχουν την εγκαθίδρυση μιας «Εθνικής Πολιτικής για τον Πολιτισμό» -μη γελάτε, θα το ακούσουμε σύντομα κι αυτό- κι εκεί θα αρχίσει ένα ξήλωμα άνευ προηγουμένου με σκοπό από τη μια να ικανοποιήσουν τις ορέξεις των δανειστών κι από την άλλη να πείσουν τους εαυτούς τους και τους αιμοβόρους ψηφοφόρους ότι κινείται κι ένα φυλλαράκι και σ’ αυτό τον τομέα.

Τραβήξτε και την πρίζα να τελειώνουμε

Αφού τον ξεγράψαμε που τον ξεγράψαμε, να μην ταλαιπωρείται κιόλας ο φουκαράς.

Οι βουλευτές μας ετοιμάζονται να διακόψουν το… θεάρεστο έργο τους για τις θερινές διακοπές κι εγώ σπάω το κεφάλι μου να θυμηθώ πότε ήταν η τελευταία φορά που πήγα σε συνεδρία οποιασδήποτε κοινοβουλευτικής επιτροπής για να καλύψω συζήτηση γύρω από κάποιο θέμα του τομέα μου. Παρακολουθώ με απορία τη συνάδελφο του εκπαιδευτικού ρεπορτάζ να συζητά στο τηλέφωνο για την επικείμενη συνεδρία της Επιτροπής Παιδείας και Απολιτισμού και να προετοιμάζεται για μια γεμάτη μέρα.

Σήκωνε ένα ειρωνικό χειροκρότημα

Έχει και χιούμορ ο μπαγάσας... 

Αυγά τους καθαρίζουν;

Για αρχή θέλω να συγχαρώ τον συντάκτη της ομιλίας του Προέδρου της Δημοκρατίας για το βιτριολικό του χιούμορ. Και να του εκφράσω τη συμπάθειά μου για το γεγονός ότι η πλειοψηφία των παρισταμένων δεν το εκτίμησε αυτό ως έπρεπε και δεν έπεσαν ανάσκελα και διπλωμένοι από τα χάχανα στο φρεσκοκουρεμένο γρασίδι του νέου Πολιτιστικού Κέντρου Στροβόλου - καλορίζικο να ‘ναι.

Μην τους συμμερίζεσαι, φίλτατε, δεν εκτιμούν το καλό χιούμορ.

Παραμένουμε σκληρά αυτοδίδακτοι

Όσες σπουδές και αν κάνουμε, παραμένουμε όχι απλώς «σκληρά αυτοδίδακτοι», καταπώς έλεγε ο Σεφέρης αλλά πολλές φορές οδυνηρά ανεπίδεκτοι μαθήσεως.

Συνηθίζουμε να κομπάζουμε στην ταπεινή αυτή γωνιά του σύμπαντος για το υψηλό επίπεδο μόρφωσης των ιθαγενών. Εύκολα ή δύσκολα, κατέστη μέρος της συλλογικής κουλτούρας το κίνητρο να προσφέρονται στη νέα γενιά τα απαραίτητα ακαδημαϊκά εφόδια. Οικογένειες, ακόμη κι από τις πιο χαμηλές εισοδηματικά τάξεις, έκοβαν τον λαιμό τους κι έκαναν το κουμάντο τους προκειμένου να εντάξουν τα παιδιά τους σε μια βαριά βιομηχανία παραγωγής πτυχίων.

Κουλτούρα να φύγουμε

Όταν ολόκληρο το οικοδόμημα του Πολιτισμού στηρίζεται στην καλή διάθεση και την εμμονή ορισμένων ρομαντικών κορόιδων, στην ιδιωτική πρωτοβουλία και στο έλεος της Θεάς Τύχης, είναι θέμα χρόνου να στενέψουν τα περιθώρια μέχρι τελικής πνευματικής ασφυξίας.

Αρκετοί έχουν υπόψη την all time classic ζαβολιά στον στρατό, όπου ο φαρσέρ αδειάζει νερό από το ένα ποτήρι στο άλλο κοντά στο αυτί του κοιμώμενου, επαναλαμβάνοντας συνάμα τη φράση «άντε, κατούρα να φύγουμε». Κάπως έτσι πεταγόμαστε κι εμείς κάθε λίγο από το όνειρο ότι ασχολούμαστε σοβαρά με τον Πολιτισμό ή -για να το θέσω αλλιώς- ότι έχουμε κι εμείς άξιο λόγου αντικείμενο εργασίας. Για πολλοστή φορά συγκρουόμαστε επώδυνα με την επονείδιστη πραγματικότητα και διαπιστώνουμε περίλυποι ότι πέσαμε θύματα μιας κακόγουστης φάρσας.

Μια παράξενη θεατρική χρονιά

Το καράβι του ΘΟΚ δεν είναι εύκολο στην πλοήγηση και είναι σίγουρο ότι χρειάζεται και επιδέξιες μανούβρες προκειμένου να κρατηθεί στη ρότα.

Ήταν μια παράξενη και επεισοδιακή σεζόν η φετινή για τον ΘΟΚ. Μέσα στη δίνη της κρίσης που έσφιξε τα στομάχια όλων, ο οργανισμός κλήθηκε να σηκώσει ακόμη περισσότερο το ανάστημά του προκειμένου να αποδείξει το αυτονόητο: ότι προσφέρει μια ανεκτίμητη κοινωνική προσφορά και ότι αξίζει κάθε σεντ από την κρατική επιχορήγηση που παίρνει.

Δεύτε λάβετε σκότος

Όπως κατάπιαν την εξωφρενική διαπίστωση ότι η Γη δεν είναι επίπεδη, έτσι θα μάθουν να δέχονται και τη διαφορετικότητα.

Οι σκοταδιστές που επιμένουν να τσουβαλιάζουν μια μεγάλη μερίδα συνανθρώπων μας μόνο και μόνο για τις ερωτικές τους προτιμήσεις, δεν θα έπρεπε να βάζουν τη λέξη «αγάπη» στο στόμα τους. Τραβάνε κι αυτοί τα δογματικά, υπαρξιακά και ψυχοπαθητικά τους ζόρια, θα πει κάποιος επιεικής και στην τελική θα το βρούνε από τον Θεό που πιστεύουν ή αλλιώς από τη συνείδησή τους. Αν σπάσει ο διάολος το ποδάρι του, όμως και γίνει κανένα θερμό επεισόδιο αυτές τις μέρες στο περιθώριο των εκδηλώσεων, θα δεχτούν να αναλάβουν την ηθική αυτουργία;

Απογραφειοκρατικοποίηση, τώρα

Όταν ένας ευσυνείδητος μορφωτικός λειτουργός περιγράφει την καθημερινότητά του στις Πολιτιστικές Υπηρεσίες περίπου σαν έναν καφκικό εφιάλτη, αυτό δεν μπορεί παρά να ξενίζει.

Δεν είναι ότι είχαμε την εικόνα μιας ιδεώδους και εύρυθμης κρατικής υπηρεσίας γι’ αυτή που στεγάζεται στο κτήριο της οδού Ιφιγενείας 27 (σημειώστε τη διεύθυνση κύριε υπουργέ). Άλλωστε, ο πατροπαράδοτα πενιχρός προϋπολογισμός και η χαμηλότατη κατάταξη στη λίστα προτεραιοτήτων της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας και δημόσιας διοίκησης έχουν συντελέσει στη συρρίκνωση του όγκου εργασιών και στη μέχρι εξευτελισμού υποτίμηση της σημασίας του Πολιτισμού στην ασθενική κοινωνία μας.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, όταν ακούμε έναν ευσυνείδητο μορφωτικό λειτουργό να περιγράφει την καθημερινότητά του στις Πολιτιστικές Υπηρεσίες περίπου σαν έναν καφκικό εφιάλτη, αυτό δεν μπορεί παρά να ξενίζει.

Μάλλον θα έχουν μπερδέψει τις χρονολογίες

Η «έμπρακτη» βοήθεια προς το Pafos2017 πρέπει να φύγει άμεσα από τη σφαίρα της αερολογίας και να περάσει στη σφαίρα της πράξης. 

H κλεψύδρα βρίσκεται ήδη σχεδόν στη μέση και οι ταλαίπωροι ιθύνοντες του Pafos2017 βρίσκονται ακόμη στη φάση της άγρας υποσχέσεων. Για παράδειγμα, αναζητούν στο πρόσωπο της Βουλής το ύστατο αποκούμπι, μήπως και εξασφαλίσουν έστω κάποιες δεσμεύσεις προκειμένου η Πολιτεία να υλοποιήσει όσα έταξε στο πρότζεκτ της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.

Ευτυχώς δηλαδή που πέσαμε και σε Πάφιο πρόεδρο της Βουλής –κοντεύουν και οι εκλογές- και κουνήθηκε ένα μικρό ξερό φυλλαράκι στο ατάραχο δέντρο της ανίκητης κυπριακής τσαπατσουλιάς. Θα κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας, χαλαρά, χωρίς να βιαστούμε και χωρίς να κουραστούμε κι ό,τι είναι να γίνει ας γίνει. Απορώ πώς δεν κατέβασαν ακόμη στο κεφάλι μας καμιά βρυξελλιώτικη προειδοποιητική καμπάνα.

Η μεγαλύτερη ντροπή του κυπριακού κράτους

Αναρωτιέμαι αν υπάρχει άλλη χώρα -όχι στην Ευρώπη στον κόσμο ολόκληρο- που θέλει να λέγεται σοβαρή και επιτρέπει στον εαυτό της να διαιωνίζει ένα τέτοιο απαράδεκτο βιβλιοθηκονομικό περιβάλλον.

Θα πάψει να απορεί κανείς για την ηθική, πνευματική και πλέον και οικονομική μας κατάντια μόνο και μόνο αν επιχειρήσει να καταπιαστεί με το μείζον ζήτημα της Κυπριακής Βιβλιοθήκης. Που αποτολμώντας και να βάλεις δίπλα- δίπλα τις λέξεις «Κυπριακή» και «Βιβλιοθήκη» υπονοώντας ότι σ’ αυτή την παράξενη χώρα υπάρχει κάτι που πασχίζει να λειτουργήσει ως κεντρική βιβλιοθήκη, φλερτάρεις με το ενδεχόμενο να γραφτείς στο Γκίνες για το πιο σύντομο ανέκδοτο.

Τον ΧΧΧΧ τον είδαμε στον καθρέπτη

Ο πρώτος και κύριος λόγος που πρέπει ν’ αντιδράσουμε σ’ αυτή την αποκρουστική κατάσταση είναι το γεγονός πως αυτό που κοιτάζουμε είναι η πολιτική εκδοχή του δικού μας ειδώλου.

Κυβερνήσεις άλλαξαν, υπουργοί ήλθαν και παρήλθαν, δημόσιοι λειτουργοί συνταξιοδοτήθηκαν, νέοι (πρόλαβαν και) προσλήφθηκαν, το δημιουργικό δυναμικό ανανεώθηκε, προεδρεύσαμε του Συμβουλίου της ΕΕ, αναδείξαμε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Κοντέψαμε να ισοπεδώσουμε μια ναυτική βάση κι έναν ηλεκτροπαραγωγό σταθμό, λάβαμε αστείες πολιτικές αποφάσεις, φάγαμε και ήπιαμε περισσότερο απ’ ότι χωράει το στομάχι μας, τζογάραμε στο χρηματιστήριο και σε όποια φούσκα μας έκλεισε πονηρά το μάτι, ανεχτήκαμε σκάνδαλα, κατάπιαμε ρεμούλες, υπομείναμε κουρέματα και κόντρα κουρέματα, «παρασυρθήκαμε» σε ρουσφέτια και στο τέλος φάγαμε στη μάπα μνημόνια.

Το ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ κυπριακό πρόβλημα

Έχοντας στο παθητικό τους μια σειρά από φιάσκο με τους Χούλιο Ιγκλέσιας, Τζένιφερ Λόπεζ, Ριάνα, Τζάστιν Τίμπερλεϊκ κ.ο.κ. οι προσφιλείς μας γείτονες δεν βάζουν μυαλό. Τώρα έκλεισαν λέει να φέρουν τους γερόλυκους της ροκ Deep Purple σε μια συναυλία που θα τους κοστίσει ένα εκατομμύριο ευρώ.

  

Κι αν αυτοί είναι τόσο κορόιδα και αρχοντοχωριάτες και αποφάσισαν να δώσουν ένα γερό πλήγμα στην «οικονομία» τους για να κάνουν πανηγύρια με ένα μάτσο ξεπετσισμένους δεινόσαυρους -με όλο το σέβας στην 46χρονη Ιστορία των Deep Purple- κανονικά εμείς θα έπρεπε να χαμογελάμε χαιρέκακα και να τους αφήσουμε ήσυχους. Είναι να τρελαίνεσαι όμως όταν αναλογίζεσαι ότι τη στιγμή που εμείς ζοριζόμαστε να δώσουμε 300 ψωροχιλιάρικα στον Θεοφάνους για μια σειρά περίβλεπτων επετειακών συναυλιών, αυτοί… δυναμιτίζουν την ευοίωνη συγκυρία διοργανώνοντας διεθνούς εμβέλειας υπερπαραγωγές.

Η άνοιξη του κυπριακού έργου

Η εποχή που μάς κάθονται απανωτά μια σειρά από μοντέρνων προδιαγραφών καλογραμμένα έργα, με ενδιαφέρουσα πλοκή και επαρκώς ψυχογραφημένους χαρακτήρες, δεν μπορεί παρά να αποτελεί ορόσημο για την ιστορία του κυπριακού θεάτρου.

Κυπριακό θέατρο χωρίς ενεργή και πειστική εγχώρια θεατρική γραφή νοείται, αλλά υπολείπεται σε πολλά και κυρίως σε αυθεντικότητα, παρεμβατικότητα και οικειότητα. Όπως εννοείτο όλα αυτά τα τελευταία χρόνια που αρκούμασταν στο διεθνές και το ελληνικό έργο και σπάνια «έσπαγε» τη ρουτίνα μας κάποιο κυπριακό έργο, σαν διάττον αστέρι, συνήθως άγουρο και οριακά παραστάσιμο. Ολοένα και σπανιότερα οι κυπριακοί θίασοι εμπιστεύονταν πια τα συνήθως πρόχειρα και συγκινησιοθηρικά δραματουργικά εγχειρήματα, που πολλές φορές αντέγραφαν ή ακολουθούσαν παρωχημένα και εξαντλημένα ψυχολογικά και κοινωνικά μοτίβα.

Το καρπούζι που έπεσε απ’ τη μασχάλη

Κυριάκος Κενεβέζος: το νέο μέλος στο πολυμελές κλαμπ των πρώην υπουργών που ότι… έρεψαν απασχολούμενοι με τον απαιτητικό «γίγαντα» της Παιδείας και άφησαν το καρπουζάκι με τη μικρότερη ψηφοθηρική σημασία να τους πέσει από τη μασχάλη. 

Θα μπορούσε να είναι και βολική για την υστεροφημία του η απομάκρυνση του Κυριάκου Κενεβέζου από τα ηνία του Υπουργείου Παιδείας. Άντε, ας προσθέσω το «και Πολιτισμού» το οποίο σχεδόν το ξέχασε στις αποχαιρετιστήριες δηλώσεις του όπως το είχε ξεχάσει και στις προγραμματικές. Με την απομάκρυνση, ο Πρόεδρος του έδωσε το ισχυρό άλλοθι ότι «δεν είχε αρκετό χρόνο να αφήσει το στίγμα του». Θα είμαστε άδικοι αν τολμήσουμε να κάνουμε έναν απολογισμό της θητείας του σε ό,τι έχει να κάνει με τον δεύτερο -και  καταϊδρωμένο- τομέα του χαρτοφυλακίου που με τόση οδύνη αποχωρίζεται. 

Δεν υπάρχουν επικίνδυνα βιβλία, μόνο επικίνδυνα μυαλά

Αν ανησυχείς βάσιμα ότι οι απόψεις ενός τρομοκράτη, ενός δολοφόνου ή ενός ληστή μπορεί να διαφθείρουν κάποιον που τις διαβάζει, έχεις πρόβλημα κι εσύ και η κοινωνία στην οποία ανήκεις.

Μια ψύχραιμη και ώριμη κοινωνία δεν θα την απασχολούσε ούτε θα τη σκανδάλιζε η έκδοση ενός βιβλίου. Οποιουδήποτε βιβλίου. Η ελληνική κοινωνία όμως δεν είναι ούτε ψύχραιμη, ούτε ώριμη. Και αναζητεί παντού φαντάσματα. Με την παραμικρή αφορμή. Και το ζήτημα είναι ότι πολλές φορές τα αντιδραστικά και μεμψίμοιρα αντανακλαστικά της φέρνουν τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Αμφισβητεί κανείς ότι όλος αυτός ο ντόρος και η συζήτηση που πυροδοτήθηκε την εβδομάδα που πέρασε με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Δημήτρη Κουφοντίνα αποτελεί την καλύτερη «διαφήμιση»;

Όλα βαίνουν καλώς εναντίον του Πολιτισμού

Οι κυβερνώντες δεν θεωρούν ότι χρειάζεται καν να το παίζουν φίλοι του Πολιτισμού και πατούν στο πανίσχυρο άλλοθι της οικονομικής δυσπραγίας για να αλωνίσουν τα πάντα, σχεδόν απενοχοποιημένα. Ας αφήσουν όμως τις ιδέες γιατί θα μας κουφάνουν.

«Ξέρετε παιδιά, δεν μας κόφτει για τον Πολιτισμό. Μην περιμένετε τίποτα, θα του βάλουμε λουκέτο κι όταν με το καλό περάσει η κρίση και θα ‘χουμε λεφτά για πέταμα θα μπουκώσουμε με κανένα κοκαλάκι κι αυτούς τους αχαΐρευτους για να μη μιλάνε και μας πρήζουν τα συκώτια». 

Μπορεί να διαφωνούσα, αλλά θα έβγαζα το καπέλο στον Πρόεδρο, τον υπουργό, οποιονδήποτε εκπρόσωπο αυτής της Κυβέρνησης έβγαινε δημόσια κι έλεγε τα παραπάνω λόγια. Αυτή θα ήταν τουλάχιστον μια έντιμη και ειλικρινής στάση, πολύ πιο έντιμη και ειλικρινής από τη στάση που τηρούν από τότε που ανέλαβαν. Γιατί στην ουσία υπαγορεύουν με τις πράξεις τους –και την απραξία τους- το νόημα αυτής της δήλωσης.

Ανίατη περίπτωση δυσλειτουργικού κράτους

Η οικονομική κρίση, δυστυχώς, δεν είναι το πιο σοβαρό μας πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι η υποταγή μας στη μετριότητα και ο συμβιβασμός μας με την ιδέα ότι η δομική δυσλειτουργία του κράτους και της κοινωνίας μας είναι ανίατη.

Όταν ήταν ο Χριστόφιας διατελούσε Πρόεδρος της Δημοκρατίας η αντιπολίτευση περιέγραφε τη διακυβέρνησή του πιο καταστροφική κι από τις επτά πληγές του φαραώ. Τώρα που αυτή η ακαταμάχητη καλλονή, η Εξουσία, τα έφτιαξε με τους «άλλους», η νυν αντιπολίτευση θέλει να μας πείσει ότι η «επάρατη δεξιά» είναι περίπου σαν μια επί γης προειδοποιητική προσομοίωση της δαντικής κόλασης, που μας την έστειλε ο θεούλης - που κατά τ’ άλλα μας αγαπάει- για να μας δείξει ότι αρμενίζουμε θεόστραβα, προς την αντίθετη από τον Παράδεισο ρότα.

Το πρόβλημα είναι ότι για τους «εκτός» και τους «ενδιάμεσα» έχουν όλοι δίκαιο σε όσα προσάπτουν στους «άλλους».  

«Δεν θα ‘θελα ν’ ανήκω σε κλαμπ που θα με δεχόταν ως μέλος»

Το πώς λειτουργεί μια κριτική επιτροπή θεατρικών βραβείων, πώς αλληλεπιδρούν τα μέλη της σε συνάρτηση με το υπό αξιολόγηση υλικό, τη θεατρική πραγματικότητα και το ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο όπου δρουν, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πεδίο μελέτης για έναν ανήσυχο κοινωνικό ψυχολόγο.

Η σκωπτική εικασία του Αντρέα Χριστοδουλίδη «φαίνεται έμαθαν (τα μέλη της κριτικής επιτροπής) ότι ήμουν επικίνδυνα άρρωστος και γι’ αυτό με βράβευσαν» μπορεί και να βρίσκεται πιο κοντά στην πραγματικότητα από πολλές άλλες εικασίες, υποθέσεις, θεωρίες συνωμοσίας που ακούγονται παραδοσιακά στο περιθώριο μιας διαδικασίας βράβευσης. Ποτέ δεν λείπουν οι καλοθελητές, οι οιωνοσκόποι, οι αμφισβητίες, οι συνωμοσιολάγνοι, όλοι αυτοί που ρίχνουν νερό στο μύλο της αμφισβήτησης –μέχρι μηδενισμού- και που πλέκουν στοργικά το αραχνοΰφαντο πέπλο της καχυποψίας που τυλίγει ασφυκτικά κάθε θεσμό αναγνώρισης πολιτιστικών επιτευγμάτων.

Είμαστε όλοι αυτόφωτοι σολίστες

Οι κολεκτίβες δεν φτουράνε εδώ. Ο πληθυντικός αριθμός δεν έχει πέραση.

Θαρρείς και στη χώρα αυτή είναι ιδιοσυγκρασιακά νομοτελειακό να προκόβουν οι μονάδες. Οι δύο θεωρούνται όχλος. Οτιδήποτε ομαδικό, προϊόν συνεργασίας, δεν δουλεύει, δεν αποδίδει ανάλογα. Ένα παράδειγμα είναι η μουσική. Οι σολίστες ξεχωρίζουν, αλλά τα σύνολα ζορίζονται, ενώ το κοινό παραμένει απαίδευτο και αμήχανο. Ένα άλλο παράδειγμα είναι ο αθλητισμός. Δοξάζονται ο Κοντίδης, ο Αχιλλέως, ο Παγδατής. Οι οποίοι διαπρέπουν σε ατομικά αθλήματα. Στα ομαδικά, ένας αθλητής δεν κερδίζει ποτέ την κοινή αποδοχή και λατρεύεται παροδικά και μόνο από μια μερίδα, επειδή υπηρετεί μια φανέλα, μια ομάδα, ενώ συνήθως στολίζεται με ύβρεις, αποδοκιμασίες, φτυσιές ή και πέτρες. Το δε «φίλαθλο» κοινό είναι μια φθοροποιός συνάθροιση στενοκέφαλων. 

Έλα να με τελειώσεις…

Αν εκτός από τη χρηματοδότηση που χρειάζεται για να υλοποιήσει την ιδέα να παρουσιάσει εκ νέου μελοποιημένη ποίηση Κυπρίων, με αφορμή την 40χρονη επέτειο της εισβολής, ο Θεοφάνους καταφέρει να εξασφαλίσει και τη θετική ανταπόκριση της κοινής γνώμης, τότε ας την υλοποιήσει.

Δεν θα μάθουμε ποτέ πόσο ζεστά είδε το συγκεκριμένο θέμα η Κυβέρνηση κι αν δεν ήταν ο θόρυβος και η κατακραυγή που προέκυψε τις προηγούμενες μέρες που τελικά οδήγησε στο «συρτάρωμα». Αυτό που μάθαμε όμως είναι ότι ο γνωστός μουσικοσυνθέτης Γιώργος Θεοφάνους έχει την ευχέρεια ανά πάσα στιγμή να συγκαλεί και να συμμετέχει σε συσκέψεις στο Προεδρικό Μέγαρο υπό τον υφυπουργό παρά τω προέδρω. Και μάλιστα να «τσακίζονται» να πάνε σ’ αυτές και ανώτατοι δημοτικοί άρχοντες.

Θα σου ζητήσω συγνώμη που σε μεγάλωσα εδώ

Το μήνυμα είναι σαφές και παραλήπτες του δεν είναι οι βετεράνοι καλλιτέχνες και δημιουργοί. Είναι οι επόμενες γενιές, οι εκπρόσωποι των οποίων επίσης όπου σταθούν και βρεθούν έρχονται αντιμέτωποι με την αδιαφορία, την αγνωμοσύνη και τη δυσμένεια.

 

Στα «100 χρόνια μοναξιάς» ο ήρωας της ελευθερίας συνταγματάρχης Αουρελιάνο Μπουενδία, κεντρική μορφή του διάσημου μυθιστορήματος του Μάρκες, αρνείται να διεκδικήσει την ισόβια σύνταξη των βετεράνων «για να αποφύγει το μαρτύριο να την περιμένει μέχρι να πεθάνει.»

Επιφανέστερος ανάμεσα στους αναρίθμητους Αουρελιάνο, Χοσέ και Αρκάδιο, ο συνταγματάρχης επέζησε από δεκάδες απόπειρες δολοφονίας και ενέδρες και δεν λύγισε μπροστά σε τίποτα παρά μόνο στην ανίατη μοναξιά της ράτσας του. Αυτός ο ακαταμάχητος συνδυασμός κυνικότητας και περηφάνιας, όμως, δεν δικαιολογεί, αλλά επιβεβαιώνει την αγνωμοσύνη της Πολιτείας να μην του αποδώσει όσα του έταξε ή όσα του χρωστάει.

Δεν είναι και τόσο μακριά το 2114

Η στιχομυθία που είχαν την περασμένη εβδομάδα μέσω των σελίδων του «Φιλελευθέρου» ο Μιχάλης Πασιαρδής με τον υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού Κυριάκο Κενεβέζο απλώς απέδειξε την πικρή πραγματικότητα: το Έτος Μόντη σχεδόν το ξέχασαν κι αυτοί που το ανακήρυξαν.

Τον περασμένο Μάιο το Υπουργικό Συμβούλιο έκανε το αναμενόμενο και αυτονόητο και με κάμποσες τυμπανοκρουσίες ανακήρυξε το 2014 σε «Έτος Μνήμης Κώστα Μόντη». Και ξεμπέρδεψε. Διότι προφανώς θεωρεί ότι το δικό του χρέος ως προς την τίμηση της μνήμης του μείζονα ποιητή εξαντλείται σ’ αυτή την ανακήρυξη. Και δεν έχει καμία συναίσθηση του τι πραγματικά σημαίνει μια τέτοια φιλολογική επέτειος.

Ρητορικές ερωτήσεις

Είναι εύκολο να ζει κανείς στην Κύπρο του 2014;

Σε ποιο βαθμό είναι ο Πολιτισμός κρατικοδίαιτος; Και σε ποιο βαθμό είναι το Κράτος… πολιτιστικοδίαιτο; Δεν αξιοποιεί την ευεργετική δυναμική του Πολιτισμού προς όφελός της; Μετριέται αυτό; Θα έχει ποτέ αυτή η χώρα τη σοφία και τη δυνατότητα να αξιοποιήσει και να συντονίσει τις δημιουργικές της δυνάμεις; Είναι ανθρωπίνως δυνατόν να προγνώσουμε τι μας ξημερώνει; Σε ποιο βαθμό οι αντιλήψεις, οι κρίσεις και οι αποφάσεις μας είναι δικές μας και δεν μας τις έχουν υποβάλει;

Είμαστε όλοι Πάφιοι

Οι υπόλοιπες πόλεις, αλλά και γενικότερα η κυπριακή πολιτεία και κοινωνία πρέπει  να σταματήσουν την ομφαλοσκοπική τους αδιαφορία μπροστά στη μεγάλη πρόκληση της Πάφου. 

Πάφος, Λεμεσός και Λευκωσία δεν ανταγωνίστηκαν αλλά συναγωνίστηκαν για το χρίσμα του 2017 και προσωπικά μοναδικό χαμένο από την ωραία διαδικασία εξακολουθώ να θεωρώ τη Λάρνακα. Η τελευταία κατάλαβε –έστω και αργά το λάθος της- και διεκδίκησε ένα μέρος από τα οφέλη που της αναλογούσαν συντασσόμενη με τη Λευκωσία. 

Από την πρώτη ημέρα που οι τρεις κυπριακές πόλεις στάθηκαν στην αφετηρία –κι αυτό είναι πρωταρχικής σημασίας στοιχείο της ίδιας της φιλοσοφίας του θεσμού- ήταν ξεκάθαρο ότι το «ταξίδι» είναι εξίσου σημαντικό με τον «προορισμό». Η διαδικασία ανάθεσης, δηλαδή, και τα οφέλη που θα είχε για κάθε μια από τις υποψήφιες πόλεις είναι εξίσου σημαντική με την απόφαση της Επιτροπής Επιλογής που θεωρητικά έχει τη δύναμη να αλλάξει την Ιστορία μιας ολόκληρης πόλης.