Κάτω τα ξερά σας από το γέλιο μας

Αυτό που εξόργισε τη διεθνή κοινή γνώμη ήταν εν προκειμένω η αίσθηση ότι κάποιος προσπαθεί να της αφαιρέσει, μαζί με όλα τ’ άλλα, και το γέλιο.

Στραβά μπήκε το 2015, όπως ήταν αναμενόμενο. Με αφορμή ένα αναντίρρητα απεχθές περιστατικό μίσους, η ρητορική της ανασφάλειας μεταδίδεται εκκωφαντικά από τους σύγχρονους διαύλους επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης, που άρχισαν να δείχνουν και πάλι τις προθέσεις τους να ριζώσουν για τα καλά στο συλλογικό υποσυνείδητο τον βδελυρό σπόρο του φόβου και της μισαλλοδοξίας.

Αυτό που συνέβη στο Παρίσι είναι ένα φρικώδες έγκλημα, από όποια σκοπιά κι αν το δεις. Το οποίο έχει πολλά περισσότερα θύματα από τους νεκρούς και τους τραυματίες που έχυσαν το αίμα τους στα γραφεία του «Εβδομαδιαίου Σαρλί»: τα σκάγια έχουν πάρει επίσης την αλήθεια, την ελευθερία της έκφρασης, την ηθική, τη λογική. Δεν πρέπει όμως να παραγνωρίζουμε ότι το έγκλημα αυτό έχει και πολλούς αυτουργούς και όποιος ορά μόνο τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό, ή βιάζεται να κακίσει την «αποτυχία της πολυπολιτισμικότητας» και να νεκραναστήσει γελοίες επιδερμικές θεωρίες όπως αυτές του Χάντιγκτον περί «σύγκρουσης των πολιτισμών», μάλλον εθελοτυφλεί.

Οι πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις του συμβάντος είναι πολυσύνθετες και βαθιές. Γιατί εύκολα μπορούμε να παραγνωρίζουμε την ιστορική εγκληματική στάση του γαλλικού ιμπεριαλισμού, την εποχή που απομυζούσε οικονομικά και πολιτικά οφέλη από χώρες και μουσουλμανικές ή την επικαιροποιημένη πολιτική διαπλοκή του γαλλικού κράτους, μέχρι προσφάτως και τη σχέση του με τη στρατιωτική ισχυροποίηση των φονταμενταλιστών.

Το επιπλέον κουμπί που πατήθηκε, αυτό που εξόργισε τη διεθνή κοινή γνώμη, φαίνεται ότι ήταν εν προκειμένω η αίσθηση ότι κάποιος προσπαθεί να της αφαιρέσει, μαζί με όλα τ’ άλλα, και το γέλιο. Η σάτιρα του «Σαρλί» είναι υψηλού επιπέδου όχι μόνο γιατί μέσω της υπερβολής επιτυγχάνει εύστοχα και αιχμηρά πολιτικά και κοινωνικά σχόλια. Η αυθάδεια και ασέβειά της πολλές φορές άγγιζε ή ξεπερνούσε τα όρια της καφρίλας, όμως σάτιρα που δεν είναι αυθάδης και στριμώχνεται εντός των ορίων του πολιτικού ορθολογισμού, ΔΕΝ είναι σάτιρα.

Αρκετοί αποδίδουν στην εφημερίδα αυτή έναν αριστερόστροφο επιτηδευμένο «δυτικισμό» με τάσεις για χονδροειδή υπογράμμιση μισαλλόδοξων κλισέ. Αυτό μπορεί να είναι και λογικό, από τη στιγμή που η συντακτική ομάδα από γνωστούς αναρχοαριστερούς και άθεους σκιτσογράφους, εμπλουτιζόταν συχνά από παρεμβάσεις μουσουλμάνων, εβραίων, χριστιανών γελοιογράφων.

Ο «Εβδομαδιαίος Σαρλί» δεν καταφέρεται εναντίον των αδυνάτων και των φτωχών, αλλά εναντίον της εξουσίας, εναντίον του συστήματος, εναντίον του φανατισμού οποιασδήποτε μορφής. Δεν δείχνει επιείκεια ούτε καν στους καταφρονημένους στο βαθμό που αυτοί αισθάνονται ότι η δικιά τους φωνή είναι η μόνη που πρέπει να ακούγεται. Δεν μπορεί παρά να συγκινεί το θάρρος των δημοσιογράφων της ιστορικής εφημερίδας που είχαν πλήρη επίγνωση του κινδύνου που διέτρεχαν, όμως όχι μόνο δεν πτοήθηκαν αλλά τρέφονταν δημιουργικά από όλο αυτό το κλίμα και τις κοινωνικές και πολιτικές του προεκτάσεις, μετατρέποντας το πενάκι τους σε λόγχη.

Ο Σαρμπ και η ομάδα του είχαν πολλούς εχθρούς, δεν ήταν μόνο οι φανατικοί ισλαμιστές: τους είχαν στην μπούκα επίσης ακροδεξιοί, ταλιμπανοχριστιανοί, εξουσιαστές, κεφαλαιοκράτες αλλά και πολλών ειδών εκφραστές του υποκριτικού ευρωπαϊκού νεοσυντηρητισμού. Το ερώτημα ήταν μόνο από πού θα τους έρθει∙ ήταν ζήτημα χρόνου.

Το κίνημα διαμαρτυρίας που αναπτύχθηκε αυτές τις μέρες είναι ευπρόσδεκτο στον βαθμό που είναι πλήρως συνειδητοποιημένο για τις πτυχές του προβλήματος. «Είμαστε Σαρλί» μόνο υπό την έννοια ότι δεν ενδίδουμε στη λογοκρισία, οποιασδήποτε μορφής, ότι καταδικάζουμε το μίσος και δεν καταπίνουμε τον φόβο. Διότι το γεγονός ότι παρεισφρέουν σ’ αυτό νεοσυντηρητικοί, μισαλλόδοξοι, ισλαμόφοβοι και φασίστες, οι οποίοι ρίχνουν κροκοδείλια δάκρυα για τη «βάρβαρη και μαρτυρική σφαγή» αριστερών και αναρχοαυτόνομων γελοιογράφων, ισοδυναμεί με σκύλευση της μνήμης των νεκρών.

Υ.Γ.: Ο Έλληνας πρωθυπουργός Σαμαράς, στην απέλπιδα προσπάθειά του να αντιστρέψει ή να εκτρέψει το πολιτικό κλίμα και να αλιεύσει μερικά ακροδεξιά ψηφαλάκια, έγινε αντικείμενο κραξίματος από γαλλικά έντυπα, που εντόπισαν αμέσως την απροκάλυπτη απόπειρα πολιτικής εκμετάλλευσης του τραγικού γεγονότος.

Ο ίδιος, παράλληλα, διολισθαίνει και σε τραγικά επικοινωνιακά λάθη που δεν θα έκανε ούτε παιδάκι του νηπιαγωγείου: μοστράρει την αφεντομουτσουνάρα του μπροστά στον φράκτη του Έβρου, δίκην αρχετυπικού δεσμοφύλακα, αραδιάζοντας και μια σειρά από ανακρίβειες σχετικά με την αποτελεσματικότητα του πολύκροτου αυτού έργου, σε συνάρτηση με την αναχαίτιση (;) του μεταναστευτικού ρεύματος.

Στην Ελλάδα, τελικά, δεν χρειάζονται «Σαρλί»∙ λειτουργεί μια χαρά και η αυτοσάτιρα…