Αθέμιτος συναγωνισμός

Η μεγαλύτερη ζημιά που έχει κάνει το Θυμέλη είναι ότι έχει περιχαρακώσει ομάδες και καλλιτέχνες στα συμφεροντολογικά τους μικροσύμπαντα.

Το 2018 πνέει τα λοίσθια και οι περισσότεροι έχουμε ήδη αρχίσει να μπαίνουμε στη λογική του προγραμματισμού για τη νέα χρονιά, της απώθησης του παλιού και της σταδιακής αποτύπωσης του αριθμού 2019 στο πίσω μέρος του μυαλού. Η αλλαγή του χρόνου είναι ένα καταλυτικό ημερολογιακό ορόσημο. Υποσυνείδητα αρχίσαμε ήδη ν’ αποθηκεύουμε τις εξιδανικευμένες αναμνήσεις της χρονιάς και να καταστρώνουμε σχέδια επί χάρτου, να βλέπουμε με την αθεράπευστα οπτιμιστική φαντασία μας ελπίδες και προοπτικές να διανοίγονται, καταδικασμένες οι περισσότερες να διαψευστούν, ενώ η γλυκιά νοσταλγία του κοντινού μέλλοντος είναι πιο έντονη από οποιαδήποτε άλλη φάση του έτους.

Το τέλος μιας εποχής

Το υπό τον Γιάννη Τουμαζή ΔΣ του ΘΟΚ αποχωρεί. Οι εκκρεμότητες μένουν.

Δεν ξέρω πόσοι το έχουν συνειδητοποιήσει, αλλά σε μερικές μέρες ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου δεν αλλάζει απλώς σελίδα. Μιλάμε για το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Είναι δύσκολο να χωρέσει ο νους ότι πέρασαν μόλις πέντε χρόνια από τον Γενάρη του 2014 όταν ανέλαβε πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου ο Γιάννης Τουμαζής κι άλλα δυόμισι από τον Ιούλιο του 2016 όταν η θητεία του ανανεώθηκε. Ακόμη κι αν ήθελε, έχει εξαντλήσει τις θητείες του και το ίδιο ισχύει για τους συνοδοιπόρους του Σταύρο Κυριακίδη, αντιπρόεδρο από το 2016 και εμπνευστή του Σχεδίου Θυμέλη, Αντιγόνη Σολομωνίδου Δρουσιώτου και Μαρία Κολιού. 

Πώς να απαξιώσετε έναν θεσμοθέτη

Όλα καλά και άγια λοιπόν στις Πολιτιστικές Υπηρεσίες.

Εντάξει παιδιά, ελήφθη το μήνυμα. Πρέπει να είμαι επιεικής, ελαστικός και politically correct -να ουμ’- όταν σκέφτομαι ν’ ασκήσω κριτική στις άμωμες Πολιτιστικές Υπηρεσίες του ανεπίληπτου Υπουργείου Παιδείας και Μπολιτιζμού. Όχι από φόβο μη μου τραβήξουν τ’ αυτί ή μη με κατακεραυνώσουν πάλι με καμιά αποστομωτική ανακοίνωση με τη συμπυκνωμένη σοφία… δελφικού παραγγέλματος - σε αναλογία λέξεων 2 (δικές τους) προς 1 (δική μου). Αυτό που κατάφεραν όμως είναι να με φορτώσουν με τύψεις κι ενοχές επειδή υποχρεώνω με τις «ατεκμηρίωτες» και «μειωτικές» αναφορές μου μια κάργα υποστελεχωμένη υπηρεσία να χρεώνει στον φορολογούμενο πολύτιμες εργατοώρες για ν’ ασχοληθεί με την αφεντιά μου.

Ο βιασμός της λέξης «βιασμός»

Η σεξουαλική βία είναι ένα πολύ- πολύ ευαίσθητο θέμα για να το αφήσουμε βορά στην πολιτική ορθότητα. Το ίδιο και η τέχνη. 

H ταινία του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι «Το τελευταίο ταγκό στο Παρίσι» (1972) ήταν ένα «δέντρο» που ευδοκίμησε την εποχή της σεξουαλικής επανάστασης. Πριν καταξιωθεί ως ορόσημο στην ιστορία του κινηματογράφου και χαρακτηριστεί ως «η πιο σφοδρά ερωτική» και «απελευθερωτική» ταινία που έγινε ποτέ, η απροσδόκητη σεξουαλικότητα που απέπνεε είχε σοκάρει το απροετοίμαστο κοινό και δοκιμάσει τις αντοχές των ηθών της εποχής.

Μπήκαν στην πόλη οι εσωτερικοί οχτροί

Όλο και περισσότεροι μεταμορφώνονται σε παχύδερμα βγαλμένα από ιονεσκικό εφιάλτη.

Το σημερινό κείμενο δεν απευθύνεται στον αναγνώστη του 2018. Μην το διαβάσετε. Προσπεράστε το. Είναι σαν γράμμα σε μπουκάλι που ρίχτηκε στη θάλασσα του χρόνου. Από επαγγελματική μωροφιλοδοξία καμιά φορά αναλογιζόμαστε ότι οι παγωμένες λέξεις που πληκτρολογούμε σχεδόν μηχανικά σήμερα, κάποτε στο μέλλον θα τύχει να πέσουν στην αντίληψη κάποιου αργόσχολου ερευνητή, φοιτητή ή χομπίστα για να διασκεδάσει με τα ευτελή ρετρό προβλήματα που απασχολούν την παλιακή μας επικαιρότητα. Ευτυχώς, πάντως, που όσα γράφω φυλάσσονται και εντύπως σε κάποιο κλιματιζόμενο υπόγειο του ΓΤΠ και δεν κινδυνεύουν να τα φάει η μαρμάγκα της διαδικτυακής απεραντότητας.

Το πηδάλιον του κυβερνήτου

Έλλειψη πολιτική βούλησης για την ουσία, κακή ιεράρχηση προτεραιοτήτων, μόνος μπούσουλας οι κανόνες της ζήτησης. 

Τον Ιανουάριο του 1997 ο Γιάννης Κατσούρης σε άρθρο του στον «Φιλελεύθερο» με αφορμή την απονομή των Αριστείων Γραμμάτων και Τεχνών κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι ιθύνοντες θα έπρεπε κάποτε να διερευνούσαν το ενδεχόμενο να ιδρύσουν κάτι σαν «ακαδημία τεχνών και γραμμάτων». Με σκοπό αυτή να εξελιχθεί με τα χρόνια σε οργανισμό έρευνας, επιστημονικής και καλλιτεχνικής ανάπτυξης. Απαραίτητη προϋπόθεση, εντούτοις, έθετε μια καθαρή πολιτιστική αντίληψη, ένα μακροπρόθεσμο μεγαλόπνοο σχέδιο και την εξασφάλιση των απαραίτητων οικονομικών πόρων. 

Στον μεσαίωνα ήταν καλύτερα

 Η λειτουργία της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου, δεν αναιρεί αλλά επιβεβαιώνει την ανάγκη δημιουργίας Κρατικής.

Πέρασαν 20 χρόνια από τότε που η νέα βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου ορίστηκε στο χωροταξικό σχέδιο της Πανεπιστημιούπολης. Άλλα 15,5 από τότε που η αρχιτεκτονική ιδέα του Ζαν Νουβέλ έγινε αποδεκτή. Κι ακόμη επτά γεμάτα από την ορισμένη ημερομηνία έναρξης των κατασκευαστικών εργασιών, η διάρκεια των οποίων είχε υπολογιστεί στα τρία (3) χρόνια... Ακόμη κι η απόφαση του Πανεπιστημίου Κύπρου να ορίσει την υπέρλαμπρη και καταυγασμένη τελετή εγκαινίων για το τέλος Νοεμβρίου αποδείχτηκε βεβιασμένη, αφού το έργο, από την εξωτερική τουλάχιστον πλευρά, δεν είναι ακόμη έτοιμο και φτάσαμε αισίως στο 2019.

Πώς να απαξιώσετε έναν θεσμό

Η ώρα για αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας έχει παρέλθει εδώ και χρόνια. 

Από λαχτάρα σε λαχτάρα πετάνε κάθε χρόνο τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας, που διάγουν μια παρατεταμένη περίοδο ντεφορμαρίσματος και οδηγούνται με μαθηματική ακρίβεια στις ράγες της οριστικής απαξίωσης. Δεν είναι τώρα η ώρα για τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση του ταλαίπωρου θεσμού· έχει παρέλθει εδώ και χρόνια. Πλέον, ξεκάθαρα, μιλάμε για ανάγκη διάσωσης. Χρειάζονται άμεσα γενναίες αποφάσεις επανακαθορισμού, μήπως βρεθεί τρόπος να ζωντανέψει ο ημιθανής. 

Τινάζοντας το κόκκινο χαλί

 Η νέα Μέκκα του κινηματογράφου και το κακό μας το χάλι.

Τόσα χρόνια η γκρίνια από τους «γραφικούς» έδινε κι έπαιρνε για την ανάγκη η Κύπρος ν’ ανοίξει τα μάτια της και να αξιοποιήσει τις προοπτικές για την ανάπτυξη της βιομηχανίας του κινηματογράφου. Τελικά, ήταν να μη πάρουμε φόρα. Σε λίγο, έτσι όπως πάμε, η βιομηχανία του κινηματογράφου θα βρει τη νέα της Μέκκα στην Ανατολική Μεσόγειο και λίαν συντόμως θα μετακομίσουν στην πατρίδα του «κόψε κάτι» το Χόλιγουντ, το Μπόλιγουντ, το Πάινγουντ, η Τσινετσιτά, το Μπάμπελσμπεργκ και η Cité du Cinéma. Ταυτόχρονα.

Το δίκαιο του θεριακλή

 Ο αντικαπνιστικός νόμος είναι πιο άχρηστος κι από κουρελόχαρτο. Οι πρώτοι, άλλωστε, που δίνουν το «καλό» παράδειγμα είναι οι βουλευτές.

Νόμοι, κόντρα νομοθεσίες, φόροι, καταστολή και πρόστιμα, σχεδόν ολοκληρωτικός περιορισμός στη διαφήμιση, καταιγισμός αφοπλιστικών επιστημονικών ερευνών, πολυσχιδή στρατηγικά σχέδια, διαμαρτυρίες, καμπάνιες ευαισθητοποίησης, αρθρογραφία. Σκληρές εμπειρίες της καθημερινότητας. Οι φρικιαστικές εικόνες στα πακέτα λίγο ακόμη και θα βγάλουν χέρια να χαστουκίζουν τους χρήστες. Κι όμως, τζίφος. Το τσιγάρο αντιστέκεται.

Μια καλή χρονιά

Το Φεστιβάλ Κύπρια 2018 έχει περάσει στην ιστορία και θα το θυμόμαστε με ακόμη πιο θετικά συναισθήματα αν αποδειχτεί και η τελευταία της παλιάς εποχής.

Φαινόταν από την πρώτη μέρα ότι το φετινό Διεθνές Φεστιβάλ Κύπρια ήταν διαφορετικό από τα προηγούμενα. Εκτός του ότι απολαύσαμε κάποιες παραστάσεις που δικαιολογούν το κύρος ενός κρατικού φεστιβάλ, υπήρχε στον αέρα μια καρμική σχεδόν αίσθηση ανωτερότητας και σε οργανωτικό επίπεδο σε σχέση με τα προηγούμενα, μια θετική προδιάθεση που επιβεβαιωνόταν παράσταση με παράσταση. Λίγο η σχετικά μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων, λίγο η ρέντα των διοργανωτών που έφερε την ταπεινή Κύπρο στον δρόμο της Βασιλικής Ορχήστρας Κονσέρτχεμπαου του Άμστερνταμ και της Martha Graham Dance Company, αλλά και λίγο η συνέπεια, η υπευθυνότητα και η δημιουργική τρέλα της νεοσύστατης κυπριακής ομάδας Dell'Arte Projekt που έδωσε έναν διασκεδαστικότατο «Υπηρέτη δύο αφεντάδων», άφησε ένα θετικό πρόσημο στη σούμα.

Όμως δεν πρέπει να ξεγελιόμαστε. Πρόκειται για την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα.

Η βία μετράει τη γη

Μια κοινωνία που έχει εναποθέσει όλες τις ελπίδες της στην τιμωρία, την εκδίκηση ή και την αυτοδικία, είναι καταδικασμένη να δει τον φαύλο κύκλο να σφίγγει σταδιακά σαν θηλιά στον λαιμό της.

Θα πονέσουμε, να ξέρετε. Δεν θα τη βγάλουμε καθαρή. Η ιστορία, το παλαιό, κυοφορεί πάλι κι όπως πάντα ο τοκετός για το νέο θα είναι επώδυνος. Γιατί ο άνθρωπος μυαλό δεν βάζει. Είναι πάντοτε έρμαιο του εαυτού του. Ο πίθηκας μιλάει πρώτος κι έχει και την τελευταία λέξη. Κυριαρχεί η συναισθηματική αντίληψη του κόσμου. Είναι άλλωστε επιστημονικά αποδεδειγμένο πως όταν έρχεται η ώρα της κρίσεως το συναίσθημα υπερτερεί και καθορίζει τη λογική, η οποία είναι πιο πρόσφατο «update» στο λογισμικό του εγκεφάλου μας και γι’ αυτό εδρεύει στο εξωτερικό του τμήμα, τον νεοφλοιό. Η λογική ως νέα λειτουργία μετράει μόλις μερικές εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, αν κι εδώ που τα λέμε πολλοί από εμάς την περιμένουμε ακόμη να πρυτανεύσει.

Κάγκελα παντού

Λέμε ότι ο φόβος φυλάει τα έρμα. Και δεν είναι ότι διαφωνώ, αρκεί η ασφάλεια να μη γίνεται ψύχωση.

Θυμάμαι ένα επεισόδιο των Simpsons όπου το δημοτικό σχολείο του Σπρίνγκφιλντ συγχωνεύεται για οικονομικούς λόγους με τη φυλακή της πόλης. Έτσι, τοποθετήθηκαν τριγύρω ψηλά συρματοπλέγματα κι ένοπλες υπερυψωμένες σκοπιές. Δεν θα ήταν τόσο ξεκαρδιστικό αν δεν ήταν και τόσο αληθινό μέσα στην υπερβολή του. Κάπως έτσι οραματίζονται πολλοί γονείς και τα σχολεία της Κύπρου, ειδικά μετά το περιστατικό με την απαγωγή των δύο αγοριών στη Λάρνακα.

Ονειρεύομαι έναν κόσμο που δεν θα με χρειάζεται

Με βραχυκυκλώνει η διαπίστωση ότι όλα αυτά που ήθελα να αποφύγω και με οδήγησαν στον Πολιτισμό, βρίσκονται λίγο ή πολύ εκεί, μπροστά μου.

Θα ήθελα να πληροφορήσω το εντιμότατον αναγνωστικό κοινό πως έχοντας κλείσει 20 χρόνια στη δημοσιογραφία διαπιστώνω ότι δεν έχω αποφασίσει ακόμη ότι είναι το επάγγελμα που μου ταιριάζει. Σίγουρα, πόρρω απείχε από εκείνο που είχα στο μυαλό μου όταν δρασκέλιζα διστακτικά το κατώφλι ενός τοπικού τηλεοπτικού καναλιού στην Πάφο, τον Αύγουστο του ’98. Δεν πέρασαν παρά ελάχιστες ώρες. Από την πρώτη κιόλας μέρα, ως μαθητευόμενος μάγος, πήρα το βάπτισμα του πυρός στο νεκροτομείο του Γενικού Νοσοκομείου της πόλης παρακολουθώντας στη ζούλα, με σχετική απάθεια μάλιστα, τον ανατόμο επί το έργον (θυμάσαι, Νικήτα;).

Τίκτοντας φήμες

Η επιλογή για την Μπιενάλε Βενετίας ανάβει κάθε δύο χρόνια τα αίματα στην εικαστική μας πραγματικότητα.

Κάθε δύο χρόνια, τέτοια περίπου εποχή, όταν γίνεται η ανακοίνωση της επιλογής της κυπριακής συμμετοχής στην Μπιενάλε Βενετίας, για λίγο καιρό ανάβουν τα αίματα στην εικαστική μας πραγματικότητα. Αισθάνεσαι μια ένταση στην ατμόσφαιρα, που κάποιες φορές ξεσπά και κάποιες όχι, για να ατονίσει συν τω χρόνω. Αυτή που αργεί να καταλαγιάσει είναι η μουρμούρα για το «κλειστό κλαμπ», το «παρεάκι» και τους «ευνοούμενους», τους «αυλικούς» και τους «δορυφόρους», τους «προστατευόμενους των συλλεκτών» και τους «συχνάζοντες στους διαδρόμους». Και φυσικά, δεν λείπουν οι φωνές για τη δημοκρατικότητα και τη διαφάνεια της διαδικασίας επιλογής τόσο του -«προδιατεθειμένου»- επιμελητή, όσο και των καλλιτεχνών.

Το δεύτερο χειρότερο κακό που μπορεί να μας συμβεί

Ένα ανύπαρκτο μουσείο είναι σαν να έχει ήδη καεί.

Τι είναι χειρότερο: να καταστραφεί ολοσχερώς το Εθνικό σου Μουσείο ή να μην έχεις καθόλου; Και ερώτημα- bonus: είναι λογικό μια υλική και πνευματική καταστροφή να θεωρείται εφάμιλλη ή και χειρότερη από την απώλεια του υπέρτατου αγαθού, της ανθρώπινης ζωής; Ο Αριστοτέλης, βέβαια, θεωρούσε «τελικό αγαθό» την ευδαιμονία, την ενέργεια της ψυχής σύμφωνα με την αρετή, αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση. Ο πολιτισμός και οι νόμοι μας αναγνωρίζουν ότι η ζωή είναι η απόλυτη αξία που περικλείει όλες τις άλλες κι είναι λογικά, χρονικά και οντολογικά προγενέστερη όλων. Ας το δεχτούμε και πάμε παρακάτω.

Ο υπουργός- καμικάζι

Το γεγονός ότι η αναλωσιμότητα του Χαμπιαούρη βοεί δεν σημαίνει ότι θα πουλήσει φτηνά το τομάρι του.

Στην περίπτωση της Κύπρου, ο Αύγουστος είναι ένας κατεξοχήν μήνας ειδήσεων και εξελίξεων. Ο Ουμπέρτο Έκο θα έσκιζε τα πτυχία του. Και η περίοδος της καλοκαιρινής ραστώνης, Ιουλίου- Αυγούστου, είναι η ιδανική για να τσιγκλίσει κανείς τους εκπαιδευτικούς. Ειδικά, αν επιθυμεί, επί παραδείγματι, να ελαφρύνει επικοινωνιακά το αβάσταχτο βάρος της κατάρρευσης του Συνεργατισμού, με την Κυβέρνηση να γνωρίζει καλά ότι παραπάει για την υστεροφημία της να έχει σκαλίσει την υπογραφή της στην ταφόπλακα και δεύτερου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Όπως το πηγαίνει, δεν θα αφήσει τράπεζα για τράπεζα και υπό μία έννοια έχει επιφέρει πλήγματα στο ψαχνό του καπιταλιστικού Μινώταυρου που μια αριστερή κυβέρνηση δεν θα μπορούσε ούτε να φαντασιωθεί.

Φυσική αυτοκαταστροφή

Σε μια καταστροφή δεν υπάρχει τίποτε το φυσικό. 

«Η μόνη προφανής ασυμμετρία αυτή τη στιγμή είναι η ανικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τον εφιάλτη από τη μια και οι εξαιρετικές της επιδόσεις σε επικοινωνιακά ευρήματα από την άλλη». Θα μπορούσε να είναι ανακοίνωση της κοντομνήμονος Νέας Δημοκρατίας μετά τη δήλωση του Αλέξη Τσίπρα περί «ασύμμετρου φαινομένου» όταν άρχισε να συνειδητοποιεί τη σοβαρότητα της κατάστασης με τις πυρκαγιές στην Αττική. Είναι όμως ανακοίνωση από ένα μικρό τότε κόμμα, ονόματι Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς στις 26 Αυγούστου 2007, λίγους μήνες πριν αναλάβει την ηγεσία του ο σημερινός πρωθυπουργός της Ελλάδας. Σχολίαζε τη δήλωση της τότε κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας που κάκιζε την «ασύμμετρη απειλή» και τον ανάλγητο «στρατηγό άνεμο» για να δικαιολογήσει την αναποτελεσματική αντίδραση του κρατικού μηχανισμού όταν οι πυρκαγιές καρβούνιαζαν δεκάδες ανθρώπους, χιλιάδες ζώα και αμέτρητες περιουσίες στην Ηλεία.

Το γλωσσάρι πάει ροδάνι

Εκτιμώ ειλικρινά και απεριόριστα τον δείκτη νοημοσύνης κάποιων συναδέλφων για να πιστέψω ότι πραγματικά θεώρησαν την υπόθεση με το γλωσσάρι ως απειλή για την ελευθερία της έκφρασης.

Ένα γλωσσάρι για να συνεννοούμαστε μεταξύ μας οι Ελληνοκύπριοι δεν θα ήταν άσχημη ιδέα, έγραφε πρόσφατα χάριν παιδιάς –ή και όχι- ο καλός συνάδελφος Γιάννης Αντωνίου. Κι έχω την αίσθηση ότι χτύπησε κέντρο. Η ακατάσχετη γλωσσαροδιάρροια των τελευταίων εβδομάδων, με τους τόνους στον δημόσιο διάλογο να έχουν φτάσει στα ύψη και το επίπεδο να σκάβει, συχνά, τον πάτο δίνει το στίγμα ενός ζητήματος που είναι καθαρά για εσωτερική κατανάλωση. Μεγαλοποιήθηκε απ’ όσους αισθάνονται ότι είναι πιο φωτισμένοι από τους «άλλους» κι επιμένουν να φωνασκούν ότι κατέχουν την απόλυτη αλήθεια, την οποία μάλλον οι ίδιοι θέτουν εν αμφιβόλω εφόσον τρέμουν μήπως κλονιστεί από ένα ασόβαρο συμβουλευτικό εγχειρίδιο περί χρήσης λέξεων που ενοχλούν.

Κλείστε τα σχολειά!

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα λειτουργεί κατ’ εικόνα και καθ΄ομοίωσιν του κράτους και της ευρύτερης κοινωνίας.

Ουδεμία διάθεση έχω να υπερασπιστώ τα κεκτημένα των εκπαιδευτικών. Δεν είναι ζήτημα έλλειψης συνδικαλιστικής ενσυναίσθησης, αλλά περισσότερο η πεποίθηση ότι αυτό που διακυβεύεται στην Παιδεία είναι απείρως ουσιωδέστερο και βαθύτερο από την εργασιακή ειρήνη και την προάσπιση των συνθηκών δουλειάς μιας συγκεκριμένης επαγγελματικής κάστας.

Η οδηγική κουλτούρα είναι μεταδοτική

Η σοβαρότερη αιτία της αποκρουστικής συμπεριφοράς στον δρόμο είναι ο πολλαπλασιαστικός και αντανακλαστικός της χαρακτήρας. 

Δεν πρέπει να είχαν περάσει πολλοί μήνες από τότε που είχα πάρει το δίπλωμα οδήγησης κι εκείνο το πρωί μπήκα στο αυτοκίνητο με έπαρση. Σκεφτόμουν ότι θα πρέπει να είχα φοβερό ταλέντο στο οδήγημα, αφού είχε περάσει τόοοοσος καιρός και δεν είχα κάνει το παραμικρό λάθος, είχα τον πλήρη έλεγχο του οχήματος και του δρόμου. Το ίδιο απόγευμα προέκυψε το πρώτο μου σοβαρό και εντελώς ηλίθιο ατύχημα: κάπου χάζευα, δεν πρόσεξα ότι τα δύο μπροστινά διπλοκάμπινα είχαν σταματήσει σε διάβαση πεζών, τους έδωσα και κατάλαβαν, αχρήστεψα το αυτοκίνητό μου, τραυμάτισα τον εγωισμό μου (μόνο) και παραλίγο να τη φάει κι ένας πεζός.

Είναι ο πολιτισμός, ηλίθιε

Ο πολιτισμός δεν είναι αντικείμενο εργασίας μιας κλειστής παραγωγικής τάξης. Είναι πανανθρώπινο και δη πανευρωπαϊκό διακύβευμα. Ένα προσωπικό ζήτημα για τον καθένα από τους πολίτες.

Όλο και συχνότερα ακούω τον Ζαν- Κλοντ Γιούνκερ να επικαλείται το υποτιθέμενο απόφθεγμα του Ζαν Μονέ ότι αν ξανάφτιαχνε την ευρωπαϊκή κοινότητα «θα ξεκινούσε από τον πολιτισμό». Παρόλο που ακόμη κι ο ίδιος ο Πρόεδρος της Κομισιόν αμφισβητεί την πατρότητα του συγκεκριμένου αποφθέγματος, επέλεξε να το χρησιμοποιήσει και πάλι στην ομιλία του στην κρίσιμη διάσκεψη κορυφής για την πολιτιστική κληρονομιά, που διοργάνωσε το Ευρωκοινοβούλιο την περασμένη Τρίτη στις Βρυξέλλες.

Ça va κοσμάκη;

Η αρρώστια της εποχής μας.

Ο πονόψυχος Τραμπ αναδιπλώθηκε κι υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα για να μη χωρίζονται τα παιδιά των συλληφθέντων μεταναστών από τους γονείς τους, αλλά να μπαγλαρώνονται όλοι μαζί. Κάποιος θα πει ότι τον «μαλάκωσαν» οι σκληρές πουλιτζεράτες εικόνες που οδήγησαν στην παγκόσμια κατακραυγή. Δεν είναι λίγο να σε βάζει στο στόμα του και ν’ αμφισβητεί την... ευαισθησία σου για τα ανθρώπινα δικαιώματα από τη μια ο γείτονας πρωθυπουργός του Καναδά Τζάστιν Τριντό κι από την άλλη ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ (!). Όλα κι όλα, αυτό πάει πολύ.

Κλιματιζόμενος εφιάλτης

Tο κύριο πρόβλημα είναι ένα: το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα και η φιλοσοφία του.

Θα ξεκινήσω αυτό το άρθρο δίνοντας μια εύκολη πάσα στους διαφωνούντες: έχω την επιλογή να το γράψω με το κλιματιστικό σε λειτουργία. Για να μπω όμως στο κλίμα, αποφάσισα να χρησιμοποιήσω τον ανεμιστήρα. Αν κάπου παρακάτω διαπιστώσετε ότι έχω χάσει τον ειρμό μου, θα ξέρετε τι φταίει. Ενδεχομένως. Ως γνήσιο πνεύμα αντιλογίας, λοιπόν, είμαι έτοιμος να το ξεφουρνίσω και γαία πυρί μειχθήτω: δεν θεωρώ υψίστης προτεραιότητας ζήτημα την τοποθέτηση κλιματιστικών στις αίθουσες διδασκαλίας.

Η παιδεία Λεβιάθαν

Επιλεκτική και ανεύθυνη εκπαίδευση και αμάσητη πληροφόρηση, ανεξαρτήτως στόχων, συμβάλλει στον εγκλωβισμό των παιδιών και μελλοντικών πολιτών σε κλειστά νοητικά συστήματα. 

Το σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ευρώ που δίνει κάθε χρόνο ο Λεβιάθαν μας για τον τομέα της Παιδείας φαντάζει ένα υπέρογκο ποσό. Ειδικά, αν αναλογιστούμε ότι τα δίνει από τις δικές μας τσέπες. Όμως, φυσικά, χαλάλι. Και –για να χρησιμοποιήσω και μια αγαπημένη ατάκα εκάστοτε κυβερνώντων- μακάρι να υπήρχε η δυνατότητα να δοθούν και περισσότερα. Δεν τίθεται θέμα ως προς αυτό. Η Παιδεία δεν είναι μια απλή επένδυση που περιμένουμε να μας αποδώσει. Είναι προϋπόθεση και θεμέλιο για τον άνθρωπο και την κοινωνία κι ας σταματήσω εδώ πριν αυτοκτονήσουν μαζικά όλα τα στερεότυπα του πλανήτη.

Μετεκλογική μελαγχολία

Η μετεκλογική μελαγχολία ίσως ήταν αυτή που κατέστησε υποτονικό και το όλο κλίμα της βραδιάς των Βραβείων Θεάτρου ΘΟΚ.

Ρέστα χτύπησε πάλι στο καθιερωμένο ετήσιο ραντεβού του με το σανίδι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης. Και του χρόνου με υγεία μπορεί να τον δούμε να δρασκελίζει πάλι το κατώφλι του κρατικού ή οποιουδήποτε θεάτρου. Του χρόνου δεν αποκλείεται να διεκδικεί κι ο ίδιος κάποιο από τα βραβεία μετά την ανεπανάληπτη παράσταση που έδωσε το βράδυ της Τρίτης στην τελετή των Βραβείων Θεάτρου ΘΟΚ. Φανταστήκατε να βρεθεί στη σουρεαλιστική θέση να βραβεύσει τον εαυτό του, προσφωνώντας τον με... λάθος όνομα;

Ο ακατάλληλος υπερυπουργός

Όχι ότι πριν ήμασταν παγκόσμιο πρότυπο πολιτιστικής πολιτικής, όμως τώρα υπάρχει και το άλλοθι.

Ένιωσα μια ανατριχίλα από συγκίνηση όταν πληροφορήθηκα ότι ο Κώστας Χαμπιαούρης αναφέρθηκε στην «εγκάρσια πτυχή» (sic) του Πολιτισμού κατά τη διάρκεια των εργασιών του Συμβουλίου Παιδείας, Νεολαίας, Πολιτισμού και Αθλητισμού της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Πρώτον γιατί συνειδητοποίησα ότι είναι υπερυπουργός, μιας και το χαρτοφυλάκιό του καλύπτει και τους τέσσερις αυτούς τομείς, τη στιγμή που άλλες χώρες- μέλη μπορεί να έστειλαν στις Βρυξέλλες έως και τέσσερις διαφορετικούς υπουργούς. Αυτό σημαίνει περιττά έξοδα κι επίσης σημαίνει ότι στο πολιτικό δυναμικό αυτών των κουτόφραγκων είναι δυσεύρετα τα στελέχη με τόσο πολυσχιδείς ικανότητες. Να τους δανείσουμε εμείς που μας περισσεύουν!

Το τζίνι στο μπουκάλι

Η Νάκμπα του ενός είναι η επιβίωση του άλλου. 

«Η δύναμη που έχει το τζίνι προέρχεται από το γεγονός ότι είναι κλεισμένο σε μπουκάλι» έγραφε ο σπουδαίος Αμερικανός ποιητής Ρίτσαρντ Γουίλμπουρ που άφησε πρόσφατα τα εγκόσμια. Η Λωρίδα της Γάζας είναι ένα τέτοιο μπουκάλι. Είναι ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης μήκους 41 χιλιομέτρων και πλάτους από 6 μέχρι 12, συνολικής έκτασης 365 τετραγωνικών χιλιομέτρων, δηλαδή 25 φορές μικρότερο από την Κύπρο. Εκεί κρατούνται μαντρωμένοι και αιωρούμενοι περίπου δύο εκατομμύρια Παλαιστίνιοι. Δεν είναι πολίτες, αλλά «αποικιακά υποκείμενα», ανιθαγενείς χωρίς διαβατήριο και περιουσιακά στοιχεία, χωρίς τροφή, νερό και στοιχειώδεις συνθήκες επιβίωσης, χωρίς αξιοπρέπεια ή προοπτικές για το μέλλον. Η μεγάλη πλειοψηφία των οικογενειών εκεί είναι πρόσφυγες που εκδιώχθηκαν από το Ισραήλ μετά το 1948.

Ουδέν μονιμότερον του αλγεινού

Πάει κάποιος να δανειστεί ένα βιβλίο και τον ρωτούν αν θα πληρώσει εξώδικο ή τον λογαριασμό για τα σκύβαλα.

Άστραψε και βρόντηξε, όρθωσε ανάστημα, χτύπησε το χέρι στο τραπέζι, διέρρηξε τα ιμάτιά του, έτριξε τα δόντια, έσφιξε τα λουριά και ποιος τον είδε και δεν τον φοβήθηκε. Στον δήμαρχο Λευκωσίας αναφέρομαι, για τον οποίο δεν αποτελεί καν θέμα συζήτησης το αν το νέο κτήριο της Βουλής θα ανεγερθεί εντός των δημοτικών ορίων της πρωτεύουσας. Ήταν τόσο κάθετος, που οι όποιες σκέψεις για δημιουργία του νέου Παλατιού της Σοφίας στην είσοδο της πόλης εξανεμίστηκαν εν τη γενέσει τους.

Ο βαθύς αναστεναγμός του Γιάννη Τουμαζή

Αυτό που όλοι ευχόμαστε –όσοι τουλάχιστον έχουμε καΐλα για το κυπριακό θέατρο- είναι να μη χρειαστεί να νοσταλγήσουμε το υπό τον Τουμαζή σχήμα.

    

Κάποιοι μήνες έμειναν προκειμένου να ολοκληρώσει τη θητεία του το διοικητικό συμβούλιο του ΘΟΚ κλείνοντας ένα σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία του οργανισμού. Έχοντας συμπληρώσει δύο θητείες, ο Γιάννης Τουμαζής και οι συνοδοιπόροι του Σταύρος Κυριακίδης, Αντιγόνη Σολομωνίδου Δρουσιώτου και Μαρία Κολιού τον Ιανουάριο θα αποχαιρετήσουν μετά από πέντε χρόνια, ενώ από το καλοκαίρι του 2017 έχει ήδη αποχωρήσει κι ο Μιχάλης Μαραθεύτης. Δεν είμαστε σε θέση να μαντέψουμε ποιοι από τους εναπομείναντες θα συνεχίσουν και μόνο (δυσοίωνες) εικασίες μπορούμε να κάνουμε για τις προθέσεις της κυβέρνησης αναφορικά με το μέλλον του οργανισμού. Αυτό που όλοι ευχόμαστε –όσοι τουλάχιστον έχουμε καΐλα για το κυπριακό θέατρο- είναι να μη χρειαστεί να νοσταλγήσουμε το υπό τον Τουμαζή σχήμα.

Οι ηθικοί πλεονέκτες

 Οι ιμπεριαλιστικές βλέψεις της γείτονος και τα παραφερνάλιά τους στη δική μας καθημερινότητα θα έπρεπε να ανησυχούν, αλλά δεν θα έπρεπε να ξενίζουν.

Ο Ερντογάν οδεύει μια ώρα αρχύτερα στις εκλογές που θα επιβεβαιώσουν την αδιαμφισβήτητη παντοδυναμία του κι αν έχει την υγειά του θα μείνει εκεί μέχρι τα 74 του, το 2028, όντας απόλυτος κυρίαρχος στο τουρκικό πολιτικό σκηνικό ουσιαστικά για 26 χρόνια. Και οδεύει πιασμένος αλαμπρατσέτα με τους Γκρίζους Λύκους, γεγονός που τον δεσμεύει να διατηρήσει τους υψηλούς τόνους στην εξωτερική πολιτική, πασπαλίζοντας τη νεο-οθωμανική αφήγηση με ακόμη πιο πικάντικα μπαχάρια.

Αγοραία ιδιωτικότητα

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι από εμάς δεν «τρομάζουμε» από το τίμημα που πληρώνουμε για τη «δωρεάν» πρόσβαση. 

Βάζουμε ένα email, έναν κωδικό πρόσβασης, πατάμε «σύνδεση» κι αυτό ήταν! Όλος ο κόσμος στα πόδια μας. Τι ανακάλυψη! Μπορούμε να φλερτάρουμε, να σαχλαμαρίσουμε με φίλους, να ενημερωθούμε και να ενημερώσουμε, να γράψουμε τις εξυπνάδες μας, να συμμετέχουμε στον δημόσιο διάλογο, να μοιραστούμε σκέψεις και ιδέες, να προβάλουμε τον εαυτό μας. Να… Να… Να… Κι όλα αυτά δωρεάν.

Βουλεύειν άλογα

Μια μικρή γεύση από το πώς οι βουλευτές σκέπτονται (sic) και αποφασίζουν για τον Πολιτισμό.

Αριστερά στη φωτογραφία του Στέφανου Κουρατζή, ο Μάριος Μαυρίδης κρέμεται από τα χείλη των εκπροσώπων του ΘΟΚ στη συνεδρία της Επιτροπής Οικονομικών.

Για λόγους υγείας, δεν θα έπρεπε να πηγαίνω στη Βουλή όταν οι επιτροπές ή η ολομέλεια σπαταλούν τον πολύτιμο χρόνο τους για ν’ ασχοληθούν με τα αντιψηφοθηρικά θέματα του πολιτισμού. Ψυχικής υγείας, εννοώ. Δεν μου φαίνεται (!) αλλά μάλλον άρχισα να γερνάω κι εγώ, δεν αντέχω πια αυτόν τον βομβαρδισμό από κοτσάνες που εκπορεύονται με τη μορφή ερωτήσεων και τοποθετήσεων για λόγους εντυπώσεων ή -ακόμη χειρότερα- κομματικής υστεροβουλίας. Θα ζητήσω απαλλαγή από φρενογιατρό και θα εναποθέσω τις ελπίδες μου στην ευσπλαχνία της εργοδοσίας. Βέβαια, δεν ξέρω αν γλιτώνω και πολλά, αφού ούτως ή άλλως τα όσα διαμείβονται έρχονται και με βρίσκουν.

Η τέχνη του να είσαι στο παρόν

Ο ακραίος ανταγωνισμός είναι επιβλαβής στην περίπτωση του θεάτρου.

Το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου είχε όρεξη φέτος και αποφάσισε να συνδυάσει την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου με τους εορτασμούς για την 70ή του επέτειο. Να μας ζήσει, αλλά η συγκυρία αυτή σήμανε έναν ευχάριστο... «βομβαρδισμό» μηνυμάτων κι από τις πέντε περιφέρειες της UNESCO, να μην ξέρεις ποιο να πρωτοδιαβάσεις για να μπεις στο πνεύμα.

Για μια φανέλα αδειανή

Στην εποχή της υστερίας, όπου τα πάντα μεγαλοποιούνται, η ανθρωποφαγία δεν μπορούσε παρά να είναι το πιο λατρεμένο θέαμα του εξαγριωμένου όχλου.

«Όταν αμφιβάλλεις (για την πλοκή), ρίξε μέσα έναν τύπο με όπλο», έλεγε ο Αμερικανός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας Ρέιμοντ Τσάντλερ. Η αλήθεια είναι ότι η πλοκή είχε παρακολλήσει τελευταία. Λίγο η σκανδαλάρα με τη Novartis που είχε βάλει και καλά φόκο στο ούτως ή άλλως εύφλεκτο πολιτικό σκηνικό, λίγο το τυράκι των εθνικών θεμάτων με τους κακούς γείτονες που μας έχουν περικυκλώσει. Πλήξη. Τα συνηθισμένα. Και τώρα πώς θα στρέψουμε το βλέμμα της κοινής γνώμης μακριά από τα πραγματικά προβλήματα;

Πλατφόρμα σε εκκρεμότητα

Το μετέωρο βήμα της Πλατφόρμας Σύγχρονου Χορού παραμένει στο αέρα.

Φωτογραφία: ©Παύλος Βρυωνίδης

Παρακολουθώντας τη φετινή Πλατφόρμα Σύγχρονου Χορού, πέρασε από το μυαλό μου η σκέψη μήπως τελικά έκανα λάθος και τελικά στοίχισε το «αυτογκόλ» που είχε βάλει πριν από δύο χρόνια η Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης. Υπενθυμίζω ότι τότε είχε υπονομεύσει τον θεσμό επικρίνοντας σκληρά το σύνολο των προτάσεων. Δηλαδή κι αυτές που ενέκρινε. Είναι άραγε σύμπτωση το γεγονός ότι το πρόγραμμα των νέων παραστάσεων έχει τα τελευταία δύο χρόνια συρρικνωθεί σχεδόν στο μισό; Μήπως φταίει και κάτι άλλο και τι είναι αυτό;

Νέκυες κοπρίων εκβλητότεροι

Επιβεβαιώθηκε η έλλειψη βαθύτερου οράματος, σε τοπικό και κρατικό επίπεδο, κάτω από τη αγλαή πέτσα του κύρους του θεσμού της ΠΠΕ. 

Την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου ο Οργανισμός Πάφος 2017 έπαψε να υπάρχει. Πάπαλα. Τετέλεσται. Καπούτ. Φινίτο λα μούζικα, πασάτο λα φέστα. Κυριολεκτικά. Ούτως ή άλλως, τις τελευταίες εβδομάδες οι εναπομείναντες υπάλληλοι ασχολούνταν μόνο με λογιστικές και απολογιστικές εκρεμμότητες και αποχαιρετούσαν ο ένας τον άλλο σε σεμνές εν οίκω τιμητικές εκδηλώσεις.

Με το που μπήκε η άνοιξη, όμως, αυτό που όλοι φοβόμασταν –και κατά βάθος ξέραμε- πλέον συμβαίνει: Η αυλαία της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας έπεσε, οι θεατές αποχώρησαν, τα φώτα έσβησαν, το μομέντουμ χύθηκε στον υπόνομο και η πόλη επέστρεψε στους γνωστούς ράθυμους –πολιτιστικά- ρυθμούς της. Οι εκλογές τελείωσαν, φθίνουν και τα κίνητρα για παχιά λόγια και πλέον ζούμε την περίοδο των σκληρών αποχωρισμών.

Ο πόλεμος είμαστε εμείς

Αν θέλουμε να προσωποιήσουμε τον πόλεμο, ας κοιτάξουμε στον καθρέφτη.

Θα εισηγούμουν σε όσους λαδώνουν το καριοφίλι κι επιθεωρούν τα φουσέκια τους, να κάνουν λίγη υπομονή ακόμη. Είμαστε σε καλό δρόμο, αλλά δεν έχουν ωριμάσει ακόμη οι συνθήκες για τη γενικευμένη σύρραξη που φαντασιώνονται. Τη φαντασιώνονται, βέβαια, εν καιρώ ειρήνης κι από την ασφάλεια του καναπέ τους. Με την προοπτική να δουν τους προαιώνιους οχτρούς να καταστρέφονται και να γίνουν ξανά δικά μας -δικαιώνοντας τις προφητείες- αυτά που χάσαμε. Κι ακόμη περισσότερα.

Υπουργείο Εκπαίδευσης και Μοναξιάς

Πώς να ελπίζουμε για τον Πολιτισμό τώρα που ο Αναστασιάδης δεν ενδιαφέρεται να επανεκλεγεί και μόνο του κίνητρο είναι η υστεροφημία του;

Κώστας Χαμπιαούρης, λοιπόν. Από την πρώτη στιγμή το όνομα ακούστηκε δυσοίωνο στ’ αφτιά μου. Όχι επειδή είναι κακόηχο, αλλά επειδή είμαι προκατειλημμένος. Ορίστε, λοιπόν, το παραδέχομαι. Από την πρώτη μέρα το έκρινα χαρακτηριστικό των προθέσεων της κυβέρνησης για τον Πολιτισμό. Κι άρχισα να τραβάω τα μαλλιά μου. Θα εισηγούμουν σε όσους συμμερίζονται τις αγωνίες μου για τον πολύπαθο τομέα να πράξουν το ίδιο.

...καλά, εσύ ξέμπλεξες νωρίς

Όλοι μαζί αδελφωμένοι, ένας ροζ πολτός με αλεσμένο κρέας, προορισμένος να γίνει εύπεπτο λουκάνικο να μας δηλητηριάσει.

Αγαπητέ Χ.,


Δεν σου γράφω από τη φυλακή, αλλά τι σημασία έχει; Λίγο πολύ παντού το ίδιο είναι, όπως θα ‘λεγε κι ο Χρόνης Μίσσιος: φυλακή, τρελάδικο, κόμμα, κοινωνία. Ούτε μέσα μας δεν μπορούμε να είμαστε πια. Δεν είμαστε παρά φωνακλάδες αριθμοί, μπλεγμένοι σαν πουλιά στα δίχτυα μια απρόσωπης στατιστικής. Πνιγόμαστε σε μια ταραγμένη θάλασσα εγωκεντρισμού, ρουφηγμένοι μαζικά από τον καπιταληστρικό Καιάδα, μηχανικά αμήχανοι μπροστά στο δέος της πραγματικής ζωής.

Παραμονή τέλος, άρχισε η «γιορτή»

Ο εθνικισμός δεν είναι παροδική μόδα. Δεν έπαψε ποτέ να βρίσκει πρόσφορο έδαφος στην κυπριακή κοινωνία.

Το Μάιο του 2012, όταν οι συμμορίτες της Χρυσής Αυγής πρωτομαγάριζαν με τα μισανθρωπικά τους τσαρούχια το δάπεδο του ελληνικού κοινοβουλίου, σημείωνα απ’ αυτήν εδώ τη στήλη ότι στην Κύπρο δεν πρέπει να βγάζουμε την ουρά μας απ’ έξω, διότι οι εκφραστές του ακραίου εθνικισμού λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία και ισχύει το «γιορτή δική τους, παραμονή δική μας». Δεν διεκδικώ ούτε μασάω, βέβαια, δάφνες μάντη. Δεν χρειάζεται κανείς ιδιαίτερα σφυρηλατημένο πολιτικό ένστικτο για να σημειώνει το αυτονόητο.

Η μερίδα του τυραννόσαυρου

Το πράγμα «φωνάζει», ότι είναι επιβεβλημένη μια θεσμική αναρρύθμιση και μια γενναιότατη αύξηση της επιχορήγησης για το θέατρο. 

Πριν από μερικές εβδομάδες η διοίκηση ενός από τα τέσσερα «μεγάλα» ελεύθερα θέατρα του πάλαι ποτέ Σχεδίου Γ’ ενημέρωσε τους συντελεστές της νέας παραγωγής ότι τα κουκιά δεν βγαίνουν. Όσοι ενδιαφέρονταν να παραμείνουν στο άρμα έπρεπε να πληρώσουν μόνοι τους τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Δεν συζητάμε καν, βέβαια, για Ταμεία Προνοίας, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης κι άλλα στοιχειώδη ωφελήματα.

Θάφτηκε στον λάκκο με τ’ αστεία

Τα αστεία του Πανούση ήταν ένας μεταμφιεσμένος λυγμός πάνω από τα συντρίμμια της Μικροαστικής μας Καταστροφής.

«Να γελάμε με την καρδιά μας να μη μας γελούν τα μάτια μας» (Τζίμης Πανούσης).

Λίγα πράγματα αναγούλιαζαν τον Τζίμη Πανούση περισσότερο από μια εγκωμιαστική νεκρολογία. Σε καμιά περίπτωση, όπως πίστευε κι ο ίδιος, ο αποθανών δεν δεδικαίωται, αφού αν ήταν έτσι θα έπρεπε να πούμε μια καλή κουβέντα μετά θάνατον και για τον Αδόλφο Χίτλερ. Ότι ήταν καλός ζωγράφος, έστω. Ο Πανούσης όχι απλώς πίστευε στην ατελή φύση του ανθρώπου, αλλά έχτισε μια ολόκληρη... καριέρα πάνω στην πεποίθηση ότι είμαστε ελαττωματικά όντα.

Η πιο δύσκολη δουλειά του κόσμου

Το ερώτημα «ποια είναι η πιο δύσκολη δουλειά του κόσμου» επιδέχεται ποικίλων απαντήσεων.

«Η ντροπή δεν είναι δουλειά» ανέφερε ένα εύγλωττο σύνθημα των αναρχικών που έτυχε να δω έξω από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Απευθυνόταν κυρίως στα όργανα της τάξης, όμως θα μπορούσε να αγγίξει κάθε εργαζόμενο του οποίου η ανάγκη βιοπορισμού καταχράται από τον εργοδότη του ή από τον ίδιο του τον εαυτό.

Η τριχωτή μασχάλη του Καζαντζάκη

Ο Σμαραγδής ο «Καζαντζάκης» και το ιερό δικαίωμα της κριτικής.

Καμία διάθεση δεν είχε γεννηθεί μέσα μου να καταθέσω δημόσια την άποψή μου για την ταινία του Γιάννη Σμαραγδή «Καζαντζάκης», μετά τη δυσάρεστη εμπειρία της θέασής της. Συνειδητά προτίμησα να ασχοληθώ με άλλα θέματα. Κακώς, θα μπορούσε να πει κάποιος. Δημιουργείται περίπου μια ηθική υποχρέωση να δημοσιοποιούνται γνώμες για κινηματογραφικά πρότζεκτ τέτοιου είδους, επειδή είναι φιλόδοξα από απόψεως παραγωγής και ο εμπορικός τους αντίκτυπος είναι δεδομένος. Κι επειδή κανείς δεν γνωρίζει πότε και αν θα έχουμε ποτέ την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε ξανά μια βιογραφική ταινία για τον παγκόσμιο Κρητικό συγγραφέα.