Υπαρκτή
η πνευματική και πολιτιστική κίνηση,
αλλά τη βρίσκω λίγο «γλυκανάλατη» και «ακίνδυνη» βρε αδερφέ. Αναλώσιμη.
Γαργαλάει τον ουρανίσκο και χαϊδεύει το στομάχι, χωρίς όμως να μας ταρακουνά,
να μας αναστατώνει, να μας ξεσηκώνει.
Χέιντεν Φάουλερ, «New World
Order»,ψηηφιακό μονοκάλαναλο βίντεο 2013.
Περιμένουμε ακόμη με
ανυπομονησία, ωσάν τη χήρα επί της κλίνης, την ημέρα που θα κληθούμε να
δρέψουμε τους καρπούς της «γόνιμης κρίσης». Να δούμε, δηλαδή, τα λιμνάζοντα
νερά να διαταράσσονται και κάθε λογής βατράχια και βδέλλες να αναζητούν
διαφορετικούς βιότοπους. Το οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό σοκ, να
μετατραπεί σε ηθικό και υπαρξιακό που θα μας τινάξει ηλεκτρισμένους από τη
σουηδική πολυθρόνα μας και θα μας ωθήσει να διεκδικήσουμε όσα μας ανήκουν.
Περισσότερο απ’ όλα, περιμένουμε κι εμείς την άνοδο των διανοουμένων, των
ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών, να μας δείξουν το δρόμο. Κάπου εδώ δεν
είναι που πρέπει να ξεπηδήσουν οι μεγαλοφυείς ιδέες και η δράση που θα οδηγήσει
στην «αγωνιστική πρωτοπορία»;
Όλα αυτά τα χρόνια πήξαμε
στους χαρισματικούς, αλλά εν δυνάμει αλαζόνες και ματαιόδοξους «διανοούμενους»,
ενώ οι ελάχιστοι στοχαστές που πραγματικά είχαν τις δυνατότητες να εμπνεύσουν ασφυκτιούσαν
στο μικρό νησάκι που τους έριξε η μοίρα, στα στενά κυπριακά όρια, σε σημείο που
είτε μας αποχαιρετούσαν δια παντός, είτε χαραμίζονταν πλέοντας σαν σχεδίες
χαμένες στη θάλασσα της μετριοκρατίας. Το αποτέλεσμα ήταν να μας εμπνέουν μόνο
οι ξένοι και κυρίως από άλλες εποχές. Κι ο «διανοουμενισμός» εξελίχθηκε σε μια
λέξη με μάλλον αρνητική χροιά, που υποδηλοί στόμφο και ματαιοδοξία.
Οι διανοούμενοι
διαχρονικά, για να θυμηθούμε και τον Ζιλιέν Μπεντά, δεν είναι παρά μια μικρή
κάστα χαρισματικών και ηθικά προικισμένων φιλοσόφων- πατρικίων που αποτελούν τη
συνείδηση του ανθρώπινου γένους. Είναι ταγμένοι στο να μας «φωτίζουν», ανιδιοτελείς
υπηρέτες των οικουμενικών αξιών, υπάλληλοι της Ιστορίας, κι όχι συνήγοροι των
κάθε λογής συμφερόντων ή ιδεολογιών.
Αυτοί είναι προδότες. Δεν έχουμε ανάγκη
από λαϊκιστές, αυθέντες και ηθικολόγους, από επαγγελματίες ειδήμονες και
συμβούλους, πρωταρχική έγνοια των οποίων είναι η «προσωπική επιτυχία» κι η
αναγνώριση ή η πλάγια ανέλιξη μέσω κομματικών μηχανισμών. Για όλους αυτούς η
Ιστορία επιφυλάσσει το πιο σκονισμένο της χρονοντούλαπο.
Μέσα στη δίνη μιας βαθιά
δομικής και ανθρωπολογικής κρίσης, αυτοί που περιμένουμε να ξεπηδήσουν και να
μας παρασύρουν πνευματικά είναι κάποιοι ερασιτέχνες διανοούμενοι, αλογόμυγες κι
όχι παράσιτα του συστήματος, αμφισβητούμενοι ή και κατατρεγμένοι από την
εξουσία, άνθρωποι πονεμένοι καθότι ασυμβίβαστοι και αντικομφορμιστές, σε
απόσταση ασφαλείας από τα κέντρα εξουσίας και λήψης αποφάσεων, «αλλεργικοί» σε
προνόμια ανταμοιβές και τιμές.
Υπαρκτή η πνευματική και
πολιτιστική κίνηση, αλλά τη βρίσκω λίγο «γλυκανάλατη» και «ακίνδυνη» βρε
αδερφέ. Αναλώσιμη. Γαργαλάει τον ουρανίσκο και χαϊδεύει το στομάχι, χωρίς όμως
να μας ταρακουνά, να μας αναστατώνει, να μας ξεσηκώνει. Δεν μας πιάνει από το
λαιμό, δεν κάνει την καρδιά μας να σκιρτά ούτε το μυαλό να καίγεται, σιγοσβήνει
θεαματικά σαν πυροτέχνημα στην απέραντη και φιλόξενη πούδρα του mainstream.
Η όποια διανοητική και καλλιτεχνική δράση δεν αντιμετωπίζεται
σαν πράξη υψηλού κινδύνου, δεν δείχνει ότι μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους,
μοιάζει να ακολουθεί, να έπεται και μοιάζει να αποτυπώνει απλώς γεγονότα,
εξελίξεις και τάσεις. Εν προκειμένω, όμως, αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα
σύγχρονο Προμηθέα, κάποιον που θα τα βάλει με θεούς και δαίμονες προκειμένου να
μας συστήσει τη φωτιά της αλήθειας.
Της αλήθειας με μικρό και
ποτέ με κεφαλαίο «Α», όπως θα έλεγε κι ο Μανόλης Αναγνωστάκης.
