Είναι προφανές ότι υπάρχει η σκοτεινή πλευρά σ’ αυτή την υπερφόρτωση πληροφορίας που καταναλώνουμε άφιλτρη και αμάσητη και αναγκαζόμαστε να τη ζυγίσουμε πρόχειρα πριν την αναλύσουμε και τη μοιραστούμε.
Κομπάζοντας «Σας τα έλεγα εγώ» ή «μας τα έλεγες εσύ», χιλιάδες χρήστες του facebook έσπευσαν να σχολιάσουν και να μοιραστούν είδηση που κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο και αφορούσε στις αμφιβολίες έμπειρου πιλότου της Air France για το αν τελικά ήταν το απονενοημένο διάβημα του συγκυβερνήτη που μετέτρεψε το μοιραίο Airbus και τους επιβαίνοντες σε σκόνη στις πλαγιές των Άλπεων. Δεν ξέρω αν παίζει ρόλο η απήχηση αυτού του τύπου αφήγησης στον κινηματογράφο και τη σύγχρονη λογοτεχνία ή αν βρίσκεται καταγεγραμμένος σε περίοπτη θέση στον ανθρώπινο γενετικό κώδικα, αλλά το είδος μας εμφανώς «ψοφάει» για θεωρίες συνωμοσίας.
Μ’ αυτά που ακούω και διαβάζω και με τόσες χιλιάδες χιλιόμετρα να με χωρίζουν από το συμβάν φυσικά και δεν μπορώ να βάλω το χέρι στη φωτιά και να αποκλείσω με ασφάλεια οποιαδήποτε θεωρία σε σχέση με τα αίτια της τραγωδίας. Το ζήτημα όμως που απασχολεί σήμερα τη στήλη είναι άλλο: η ευκολία με την οποία οι πληροφορίες, διασταυρωμένες ή μη, και οι θεωρίες, εμπεριστατωμένες ή μη διαχέονται στο Παγκόσμιο Χωριό (το «γκλόμπαλ βίλατζ» που έλεγε κι ο Ρασούλης) και πυροδοτούν το… παγκόσμιο κουτσομπολιό σε μια τεράστια και ανεξέλεγκτη κλίμακα.
Αν περιγράφαμε αυτή την κατάσταση στους τεχνο-ουτοπιστές της εποχής του Μάρσαλ ΜακΛούαν, ενδεχομένως και να γουργούριζαν από ευχαρίστηση. Είναι αλήθεια ότι ελάχιστοι στοχαστές του 20ού αιώνα αποδείχτηκαν τόσο προφητικοί όσο ο «αρχιερέας της μαζικής κουλτούρας». Το «μέσο είναι το μήνυμα» και εν προκειμένω το «μέσο» πια είναι το facebook, ή το twitter και τα υπόλοιπα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Καναδός φιλόσοφος τόνιζε στην εποχή της παντοδυναμίας της τηλεόρασης ότι οι μεταβολές που προκαλούνται στην ανθρωπότητα από τα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας είναι πολύ πιο σημαντικές από το περιεχόμενο και την αξία των πληροφοριών που μεταδίδουν. Διάνα! Προέβλεψε επίσης την ενοποίηση στη ροή της πληροφορίας μέσω ενός δικτύου ηλεκτρονικών μέσων μετάδοσης. Μάγος είσαι; Εδώ είμαστε τώρα και τα ζούμε.
Το Παγκόσμιο Χωριό του ΜακΛούαν είναι σήμερα εδώ ολοζώντανο και ενεργό, ακόμη περισσότερο απ’ ό,τι μπορούσε κι ο ίδιος να φανταστεί. Οι άνθρωποι σήμερα είναι πολύ περισσότερο (προσοχή: όχι καλύτερα) πληροφορημένοι απ’ ότι π.χ. την εποχή που επικοινωνούσαν μέσω σημάτων καπνού, αγγελιοφόρων και τελάληδων. Η διάχυση της πληροφορίας έχει γίνει εθιστική για τους χρήστες των σύγχρονων μέσων. Διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια μεταδίδουν πληροφορίες συνεχώς –δημιουργώντας, εκμαιεύοντας, αναπλάθοντας ή ανακυκλώνοντας. Πολλές φορές χωρίς διασταύρωση, παίρνουν μια είδηση που «τσιμπάει» και την πετούν βορά στα «τζάνκια» της ενημέρωσης, που δεν μπορούν ούτε μια μέρα δίχως τη «δόση» τους.
Είναι προφανές ότι υπάρχει η σκοτεινή πλευρά σ’ αυτή την υπερφόρτωση πληροφορίας που καταναλώνουμε άφιλτρη και αμάσητη και αναγκαζόμαστε να τη ζυγίσουμε πρόχειρα πριν την αναλύσουμε και τη μοιραστούμε. Δεν αποκλείεται σύντομα τα σύγχρονα μέσα να προστεθούν οριστικά στην ατέλειωτη λίστα με τα καταστροφικά φετίχ του μοντέρνου ανθρώπου. Και να μείνουν αναξιοποίητες όλες αυτές οι δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα σε κοινωνίες όπως η δική μας, που φημίζεται και επαίρεται για την πολιτισμική της παρόρμηση να συναναστρέφεται κοινωνικά και ανοιχτά, είναι η έλλειψη σωστής παιδείας για τη διαχείριση αυτής της υπερφόρτωσης. Οι Κύπριοι, όπως και οι Έλληνες, έχουν την ψευδαίσθηση ότι δοξάζοντας τις καφενειακές κουβέντες κυριολεκτικά (παλιότερα) και μεταφορικά (προσφάτως) καθίστανται αυτομάτως σκεπτόμενοι και ενεργοί πολίτες. Δεν πρόκειται όμως παρά για άγονη, ετεροβαρή και βερμπαλιστική αλληλεπίδραση φουσκωμένων εγωισμών που δημιουργεί το κατάλληλο περιβάλλον για να ευδοκιμούν κάθε είδους κουτσομπολιά, παραδοξολογίες, αοριστολογίες και συνωμοσιολογίες.
Κομπάζοντας «Σας τα έλεγα εγώ» ή «μας τα έλεγες εσύ», χιλιάδες χρήστες του facebook έσπευσαν να σχολιάσουν και να μοιραστούν είδηση που κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο και αφορούσε στις αμφιβολίες έμπειρου πιλότου της Air France για το αν τελικά ήταν το απονενοημένο διάβημα του συγκυβερνήτη που μετέτρεψε το μοιραίο Airbus και τους επιβαίνοντες σε σκόνη στις πλαγιές των Άλπεων. Δεν ξέρω αν παίζει ρόλο η απήχηση αυτού του τύπου αφήγησης στον κινηματογράφο και τη σύγχρονη λογοτεχνία ή αν βρίσκεται καταγεγραμμένος σε περίοπτη θέση στον ανθρώπινο γενετικό κώδικα, αλλά το είδος μας εμφανώς «ψοφάει» για θεωρίες συνωμοσίας.
Μ’ αυτά που ακούω και διαβάζω και με τόσες χιλιάδες χιλιόμετρα να με χωρίζουν από το συμβάν φυσικά και δεν μπορώ να βάλω το χέρι στη φωτιά και να αποκλείσω με ασφάλεια οποιαδήποτε θεωρία σε σχέση με τα αίτια της τραγωδίας. Το ζήτημα όμως που απασχολεί σήμερα τη στήλη είναι άλλο: η ευκολία με την οποία οι πληροφορίες, διασταυρωμένες ή μη, και οι θεωρίες, εμπεριστατωμένες ή μη διαχέονται στο Παγκόσμιο Χωριό (το «γκλόμπαλ βίλατζ» που έλεγε κι ο Ρασούλης) και πυροδοτούν το… παγκόσμιο κουτσομπολιό σε μια τεράστια και ανεξέλεγκτη κλίμακα.
Αν περιγράφαμε αυτή την κατάσταση στους τεχνο-ουτοπιστές της εποχής του Μάρσαλ ΜακΛούαν, ενδεχομένως και να γουργούριζαν από ευχαρίστηση. Είναι αλήθεια ότι ελάχιστοι στοχαστές του 20ού αιώνα αποδείχτηκαν τόσο προφητικοί όσο ο «αρχιερέας της μαζικής κουλτούρας». Το «μέσο είναι το μήνυμα» και εν προκειμένω το «μέσο» πια είναι το facebook, ή το twitter και τα υπόλοιπα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Καναδός φιλόσοφος τόνιζε στην εποχή της παντοδυναμίας της τηλεόρασης ότι οι μεταβολές που προκαλούνται στην ανθρωπότητα από τα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας είναι πολύ πιο σημαντικές από το περιεχόμενο και την αξία των πληροφοριών που μεταδίδουν. Διάνα! Προέβλεψε επίσης την ενοποίηση στη ροή της πληροφορίας μέσω ενός δικτύου ηλεκτρονικών μέσων μετάδοσης. Μάγος είσαι; Εδώ είμαστε τώρα και τα ζούμε.
Το Παγκόσμιο Χωριό του ΜακΛούαν είναι σήμερα εδώ ολοζώντανο και ενεργό, ακόμη περισσότερο απ’ ό,τι μπορούσε κι ο ίδιος να φανταστεί. Οι άνθρωποι σήμερα είναι πολύ περισσότερο (προσοχή: όχι καλύτερα) πληροφορημένοι απ’ ότι π.χ. την εποχή που επικοινωνούσαν μέσω σημάτων καπνού, αγγελιοφόρων και τελάληδων. Η διάχυση της πληροφορίας έχει γίνει εθιστική για τους χρήστες των σύγχρονων μέσων. Διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια μεταδίδουν πληροφορίες συνεχώς –δημιουργώντας, εκμαιεύοντας, αναπλάθοντας ή ανακυκλώνοντας. Πολλές φορές χωρίς διασταύρωση, παίρνουν μια είδηση που «τσιμπάει» και την πετούν βορά στα «τζάνκια» της ενημέρωσης, που δεν μπορούν ούτε μια μέρα δίχως τη «δόση» τους.
Είναι προφανές ότι υπάρχει η σκοτεινή πλευρά σ’ αυτή την υπερφόρτωση πληροφορίας που καταναλώνουμε άφιλτρη και αμάσητη και αναγκαζόμαστε να τη ζυγίσουμε πρόχειρα πριν την αναλύσουμε και τη μοιραστούμε. Δεν αποκλείεται σύντομα τα σύγχρονα μέσα να προστεθούν οριστικά στην ατέλειωτη λίστα με τα καταστροφικά φετίχ του μοντέρνου ανθρώπου. Και να μείνουν αναξιοποίητες όλες αυτές οι δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα σε κοινωνίες όπως η δική μας, που φημίζεται και επαίρεται για την πολιτισμική της παρόρμηση να συναναστρέφεται κοινωνικά και ανοιχτά, είναι η έλλειψη σωστής παιδείας για τη διαχείριση αυτής της υπερφόρτωσης. Οι Κύπριοι, όπως και οι Έλληνες, έχουν την ψευδαίσθηση ότι δοξάζοντας τις καφενειακές κουβέντες κυριολεκτικά (παλιότερα) και μεταφορικά (προσφάτως) καθίστανται αυτομάτως σκεπτόμενοι και ενεργοί πολίτες. Δεν πρόκειται όμως παρά για άγονη, ετεροβαρή και βερμπαλιστική αλληλεπίδραση φουσκωμένων εγωισμών που δημιουργεί το κατάλληλο περιβάλλον για να ευδοκιμούν κάθε είδους κουτσομπολιά, παραδοξολογίες, αοριστολογίες και συνωμοσιολογίες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου