Το ξανθό γένος και τα αιμοχαρή βατράχια

«Οι Έλληνες ζουν με την ψευδαίσθηση ότι ο Μέγας Δούκας της Μοσχοβίας μια μέρα θα τους λυτρώσει από τη δυστυχία στην οποία έχουν περιέλθει κι ότι θα καταστρέψει την αυτοκρατορία των Τούρκων». 

Φωτογραφία: Alexei Nikolskyi/ Sputnik/ Kremlin.

Η πιο πάνω διαπίστωση ανήκει στον Γάλλο βοτανολόγο και περιηγητή Ζοζέφ Πιτόν ντε Τουρνεφόρ, ο οποίος μεταξύ 1700 και 1702 επισκέφθηκε και μελέτησε 38 νησιά του ελληνικού αρχιπελάγους. Οι επιστημονικές του αποστολές δεν περιορίστηκαν βεβαίως σε φυτά, μύκητες, λειχήνες και ανθρωπολογικές παρατηρήσεις. Οι περιηγητές της εποχής έπαιζαν και ρόλο «κατασκόπων» και χαρτογράφων, μεταφέροντας στους χρηματοδότες τους πολύτιμες πληροφορίες για τον ορυκτό πλούτο και άλλα δεδομένα γεωστρατηγικού ενδιαφέροντος.

Ο νευρικός περίπατος του ΘΟΚ

Είναι μεγάλο το βάρος να πρέπει να αποδεικνύεις καθημερινά στο σανίδι ότι είσαι το Πρώτο Θέατρο της χώρας, με την υπόλοιπη θεατρική κοινότητα να σε βλέπει στραβά και καχύποπτα.

Έχοντας παρακολουθήσει όλες τις μέχρι τώρα παραγωγές του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου για τη σεζόν 2016-2017, θεωρώ χρήσιμο να προβώ σε μια γενική εκτίμηση. Και οι τέσσερις έχουν πολλούς και καλούς λόγους να πείσουν έναν θεατή να τις παρακολουθήσει, πρέπει κάποιος να είναι μάλλον αρνητικά προδιατεθειμένος για να αποχωρήσει με εντελώς άδεια μπαγκάζια. Εντούτοις, μόνο στην περίπτωση του «Μεγάλου Περίπατου του Πέτρου» ένιωσα ότι ισχύει το λεγόμενο «value for money». Και στις πονηρές μέρες που ζούμε, δεν εννοώ το αντίτιμο του εισιτηρίου αλλά το κόστος της παραγωγής. Το οποίο, στο τέλος της ημέρας, το επωμίζεται ο φορολογούμενος.

Αντί για δέντρο, όλοι «στολίζουν» τον ΘΟΚ

Η οικονομική επιχορήγηση της θεατρικής δημιουργίας δεν είναι πολυτέλεια και σπατάλη, αλλά επένδυση και προϋπόθεση. Είναι εξίσου σημαντικό, ωστόσο, να επικρατήσει η αίσθηση ότι τα χρήματα αυτά πιάνουν τόπο.

Point To, «Περιμένοντας τον Γκοντό» (Φωτογραφία: Γιώργος Σαββινίδης).

Σε μια μικρή και ατελέστατη κοινωνία όπως η κυπριακή, η οικονομική στήριξη από το κράτος προς τον πολιτισμό είναι απαραίτητη σαν το οξυγόνο. Όπως είναι για την παιδεία, τον αθλητισμό, την υγεία, όπου άλλωστε τα ποσά είναι υπερπολλαπλάσια. Σ’ ένα απαιτητικό και δαπανηρό καλλιτεχνικό είδος όπως το θέατρο, το κράτος επενδύει κάθε χρόνο ποσό που ξεπερνά τα 5 εκατομμύρια ευρώ. Αρκετά... γενναίο, σε σύγκριση με άλλες, εξίσου απαιτητικές μορφές τέχνης, όπως ο κινηματογράφος, αλλά πενιχρό συγκριτικά με τις πραγματικές ανάγκες και γενναία ψαλιδισμένο σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν.

Τα πάντα εκτός από το αυτονόητο

Στην Κύπρο μπορεί κανείς να αναλύσει τα πάντα εκτός από το αυτονόητο.

Ιδανικά, το κείμενο αυτό θα γραφόταν εντελώς διαφορετικά. Έχοντας ήδη παρακολουθήσει δουλειά τής Κύπριας συγγραφέως και σκηνοθέτιδας, θα είχα άρει την επιείκια και θα προσπαθούσα να εστιάσω στις αδυναμίες, να τις αντιπαραβάλω με τα θετικά στοιχεία, να κάναμε μια ωραία καλλιτεχνική συζήτηση. Για το αν ήταν απαραίτητο οι υποκριτικές καταθέσεις να έχουν τόσο νεύρο και ένταση, πόσο χρηστική ήταν αυτή η εκφραστική και κινησιολογική εξωστρέφεια, αν λειτούργησε το αφαιρετικό φόντο του σκηνικού στον χώρο της Νέας Σκηνής του ΘΟΚ. Θα είχα την ευχέρεια να κακίσω την Αλιγιέ Ουμανέλ για το γεγονός ότι επιλέγει να μην μπει κάτω από το πετσί των ηρωίδων, να μην εστιάσει στο εσωτερικό ψυχικό τοπίο, αλλά στις εξωτερικές, εύθραυστες ισορροπίες που προκύπτουν από τις συγκρουσιακές τους σχέσεις.

Ο αυτοσαρκασμός επωάζει την ελπίδα

Η δημιουργική αμηχανία ως φάρμακο στις παθογένειες της λεγόμενης «ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης».

Λέγεται ότι αν ένας τρελός αποκτήσει επίγνωση της τρέλας του, βρίσκεται ήδη σε καλό δρόμο προς την πνευματική υγεία. Η αυτοκριτική εγρήγορση είναι σπουδαίο χάρισμα, το πιο σημαντικό σκαλοπάτι προς την ουσιαστική βελτίωση. Όταν κοιτάζουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη συνήθως ενεργοποιείται ένας ναρκισσιστικός μηχανισμός αυτο-επιείκειας που κρύβει ή καλλωπίζει τα ελαττώματά μας. Κατά προέκταση αυτό ισχύει για το σπίτι μας, τη γειτονιά μας, μέχρι που φτάνουμε στα ευρύτερα σύνολα. Με το να φωτίζει και να λιβανίζει κανείς τα «προτερήματα» του δικού του έθνους και πολιτισμού κοιτάζοντας τα κουσούρια των άλλων, εκτός του ότι δεν συνιστά δείγμα ανωτερότητας κι ότι δεν διαφέρει από την κουτσομπόλα του χωριού που περνά πριονοκορδέλα την καμπούρα γειτόνισσα, οδηγείται και σ’ ένα σκοτεινό μονόδρομο στείρας εσωστρέφειας.

Ο άνθρωπος που βρήκε το νόημα της ζωής

Ο Λέοναρντ Κοέν ήθελε να ζήσει για πάντα. Και τα κατάφερε.

Μπορώ να τον φανταστώ στο νεκροκρέβατο, στιγμές πριν τη στερνή του πνοή, να γράφει, να αναζητεί και να φαντάζεται. Όχι απαραίτητα με αυτή τη σειρά. Ο Λέοναρντ Κοέν δεν είχε ποτέ την αίσθηση του τέλους. Τα πάντα στη ζωή και την κοσμοθεωρία του είχαν να κάνουν με την αρχή. Ήταν άνθρωπος χαμηλών τόνων, μεταφορικά και κυριολεκτικά. Μέχρι και ο θάνατός του, που επήλθε την περασμένη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου, στα 82 του χρόνια, ανακοινώθηκε με μια λιτή ανακοίνωση τρεις ολόκληρες μέρες μετά. 

Φαρμακούς ου περιποιήσετε

Ο Αρχιεπίσκοπος θα πρέπει να έτοιμος να επωμιστεί και την ηθική αυτουργία για κάθε δυνητικό ομοφοβικό έγκλημα. 

Ζούμε σε συντεταγμένη πολιτεία του δυτικού κόσμου κι αν έβγαινα δημόσια να στοχοποιήσω μια ευαίσθητη κοινωνική ομάδα ή να προσβάλω την αξιοπρέπεια ενός συνόλου λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας κοινωνικού φύλου, θα έπρεπε να διωχθώ ποινικά. Τελεία και παύλα. Κι εμένα η γνώμη μου είναι περιορισμένης δυναμικής. Αντίθετα, ο προκαθήμενος, όταν πταρνίζεται, σείονται οι κέδροι στο Δάσος της Πάφου. Δυστυχώς επηρεάζει και κατευθύνει ευρέως την κοινή γνώμη.

Λευτεριά στα φυλακισμένα μυαλά

Η Επίτροπος, τα Φυλακισμένα Μνήματα και η επιθετική καλλιέργεια εθνικοφροσύνης. 

Όλα κι όλα. Τον Κυπραίο κούρεψέ τον, εξαπάτησέ τον, καβάλησέ τον, μπαλαμούτιασέ τον, δημαγώγησέ τον, μάντρωσέ τον, πλάσαρέ του φύκια για μεταξωτές κορδέλες, πούλα του κάθε είδους ηθικά, πολιτικά και εθνικά φούμαρα. Ισοπέδωσέ τον. Αλλά μην του πατήσεις τον πατριωτικό κάλο. Αυτόν που έχει –πού αλλού;– στον εγκέφαλο. Και δεν πα’ να είσαι και η επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, τουτέστιν η προσωποίηση ενός θεσμού εκ φύσεως ανεξάρτητου, που πασχίζει μέσα σε αντίξοες συνθήκες να συμβάλει στην εμπέδωση της κουλτούρας σεβασμού στα δικαιώματα του παιδιού και στην εμβάθυνση, επιτέλους, σ’ έναν παιδοκεντρικό προσανατολισμό στην έρμη αυτή γωνιά του σύμπαντος!

Να ζήσουμε να τα θυμόμαστε

Βραβεία Θεάτρου: Όσο δεν γνωρίζουμε τις προθέσεις του ΘΟΚ ο θεσμός παραμένει ξεκρέμαστος.  

Είναι μια αλήθεια ότι ο θεσμός των Θεατρικών Βραβείων είχε αρχίσει τα τελευταία χρόνια να μπάζει νερά και να δίνει την εντύπωση ότι «στην υφιστάμενή του μορφή έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του». Η αλήθεια εντούτοις είναι μισή, εφόσον διατυπώνεται από αυτόν που είχε την ευθύνη για τη διαφύλαξη του θεσμού, δηλαδή από τον θεσμοθέτη. Εύκολα εκλαμβάνει κανείς την κατάργηση των Βραβείων ως αυτοκριτική και παραδοχή αποτυχίας των αποφάσεων που λήφθηκαν κατά τη θητεία του διοικητικού σχήματος. 

Ο Ντίλαν απονέμεται στο Νόμπελ

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας είχε ανάγκη τον Μπομπ Ντίλαν και όχι το αντίθετο. 

Η μορφή του Ντίλαν σε συγχαρητήρια ανάρτηση στο ξενοδοχείο Cosmopolitan του Λας Βέγκας (Φωτογραφία: Πολ Μπακ/ EPA).

Είναι αξιοσημείωτο το πώς μετά από 115 χρόνια το Βραβείο Νόμπελ διατηρεί και αυγατίζει το κύρος και την επενέργειά του. Ένας από τους λόγους ενδεχομένως είναι η ευχέρεια που έχει ο θεσμός τον οποίο θέσπισε ο εφευρέτης της άκαπνης πυρίτιδας να πυροδοτεί (sic) συζητήσεις επί συζητήσεων και να δίνει το πολιτιστικό και πολιτικό στίγμα της εποχής, συμβάλλοντας και στη διαμόρφωσή του. Ένας άλλος είναι ο πλήρης συγχρονισμός με τις τάσεις και τις αξίες που πρεσβεύει διαχρονικά ο αστικός δυτικός πολιτισμός. 

Καιρός να μιλήσουμε για τα Κύπρια

Βγάζει μάτι πλέον η ανάγκη για αλλαγή φιλοσοφίας και χάραξη μακρόπνοης στρατηγικής στο κρατικό φεστιβάλ. 

Ακόμη μια διοργάνωση του Διεθνούς Φεστιβάλ Κύπρια πέρασε στην Ιστορία, αφήνοντάς μας με μια γλυκόπικρη γεύση. Κάποιες παραστάσεις δικαίωσαν τις προσδοκίες, κάποιες δεν μας έκαναν ούτε κρύο ούτε ζέστη, κάποιες απογοήτευσαν. Μέσα στο παιχνίδι είναι αυτά. Το ζήτημα όμως είναι ότι άρχισε πάλι να δημιουργείται η ανυπόφορη εκείνη αίσθηση ότι η διοργάνωση άρχισε να βουλιάζει πάλι στο τέλμα της εσωστρέφειας. 

Μίσος ανίκατον μάχαν

Αυτό που ξεπλένει και κοινωνικοποιεί την κατοχή είναι ο πανδαμάτορας.

Οι διοργανωτές θα πρέπει να έτριβαν τα χέρια τους βλέποντας την προσέλευση. Δεν αποκλείεται η ένταση των τελευταίων ημερών, όλες αυτές οι αντιδράσεις, να πείσμωσαν κιόλας αρκετούς και να τους ώθησαν να συρρεύσουν στη Σαλαμίνα. Άλλωστε, κάθε δημοσιότητα είναι καλή δημοσιότητα, που λένε κι οι Αγγλοσάξονες. 

Κόβεις την ένταση με το μαχαίρι

Η παραλαβή των βαθμολογιών της Επιτροπής Αξιολόγησης του σχεδίου «Θυμέλη» έριξε λάδι στη φωτιά.

Ζήτημα χρόνου φαίνεται ότι είναι να αρχίσει και πάλι ο δημόσιος διάλογος για το διαμοιρασμό των επιχορηγήσεων κι αν πρέπει να παραμείνει ή όχι ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου ο θεσμικά υπεύθυνος να μοιράζει το άχυρο των γαϊδουριών. Φαίνεται ότι σύντομα θα έχουμε τη χαρά να απολαύσουμε την χιλιοπαιγμένη παράσταση σε καμιά αίθουσα της Βουλής, με τους παντελώς εκτός θεατρικής πραγματικότητας βουλευτές να παρακολουθούν αμήχανοι να ξετυλίγεται μια σπαζοκεφαλιά συγκρουόμενων συμφερόντων κι ένας ανεξέλεγκτος υποκειμενισμός.   

Το ασχημόκαστρο μέσα μας

Τα «Νταχάου» της Ελλάδας και τα «Ωραιόκαστρα» της Γερμανίας.

Άρτι ενθουσιωδώς εγκατασταθείσα στο Νταχάου, λίγο έξω από το Μόναχο, η αδερφή μου άρχισε ήδη να παθαίνει καθημερινά πολιτισμικά σοκ. «Πρόσεξα ότι κανένας γονιός δεν έκανε κατάληψη, παρά το ότι υπάρχουν παιδιά από εννιά χώρες μόνο στην τάξη των παιδιών μου» μου είπε χαριτολογώντας, όταν τη ρώτησα για την πρώτη μέρα των βλασταριών της στο νέο τους σχολείο. «Κανένα δεν μιλάει γρι γερμανικά, εντούτοις η δασκάλα φοράει λουλούδια στο κεφάλι κι είναι μες στη χαρά που έχει την τάξη ένταξης».

Τέλος καλό, όλα καλά

Το τζετ λαγκ στη Λήδρας και το θέατρο του παραλόγου στην Τουρκία.

Για πέντε μήνες τον χρόνο στην αχανή Κύπρο θα έχουμε δύο ζώνες ώρας, όπως συμβαίνει και στο Καζακστάν, τη Μογγολία και τη Βραζιλία. Εντάξει, ας μην κάνουμε έτσι, θα τα καταφέρουμε να συνεννοηθούμε. Εδώ η Ρωσία έχει 9 διαφορετικές ζώνες από το Καλίνινγκραντ μέχρι την Τσουκότκα, ενώ μας περνάνε ακόμη ο Καναδάς με 5, οι ΗΠΑ με 4, η Αυστραλία με 3. Η... μικροσκοπική Κίνα, πάλι, τρώει τη σκόνη μας, αφού έχει μόνο μία.

Επανακτώντας τη Σαλαμίνα

Η τέχνη από τη φύση της είναι μια λυδία λίθος επικοινωνίας και συμφιλίωσης.

                              Φωτογραφία: © Αντώνης Γ. Αντωνίου.

Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι πιο ευαίσθητος σχετικά με το αρχαίο θέατρο της Σαλαμίνας από τον άνθρωπο που το έφερε στο φως. Τον άνθρωπο που ανέσκαπτε επί 22 χρόνια τον χώρο μέχρι που έζησε την πίκρα και την οργή της απώλειας με τη βίαιη επέλαση του Αττίλα και αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του σε μια επιστημονική και συναισθηματική σχέση πάθους με το σπουδαιότερο αρχαιολογικό μνημείο του νησιού. Από τον επιστήμονα που σήμερα υποχρεώνεται από το κατοχικό καθεστώς να πληρώνει (ψευδο)εισιτήριο για να επισκεφθεί ένα μέρος όπου πέτρες και κολόνες τον αναγνωρίζουν και του «μιλάνε», αφού τις έχει δει να ξεθάβονται χιλιοστό προς χιλιοστό.

Ο ίδιος παρονομαστής: το μηδέν

H πολιτιστική διαχείριση δεν παραμένει απλώς στον ίδιο παρονομαστή, αλλά ο παρονομαστής αυτός δεν είναι διάφορος του μηδενός. 

Από τα μαθηματικά γνωρίζουμε ότι η διαίρεση με το μηδέν απαγορεύεται. Δεν γίνεται ο παρονομαστής να είναι μηδενικός, είναι κανόνας. Εκεί, όμως, που τελειώνουν τα μαθηματικά και η λογική αρχίζει η κυπριακή πραγματικότητα. Και στην πραγματικότητα αυτή το ζήτημα της πολιτιστικής διαχείρισης και των κατεστημένων νοοτροπιών που την αφορούν, δεν παραμένει απλώς στον ίδιο παρονομαστή αλλά ο παρονομαστής αυτός δεν είναι διάφορος του μηδενός. Στον αριθμητή, βεβαίως, κάθε αλαλάζον κύμβαλο μπορεί αφειδώς να βάζει όποιον αριθμό θέλει, για να κάνει το κομμάτι του και να το παίζει πληθωρικός, αλλά και για να προκαλεί τον απαραίτητο τζερτζελέ που απαιτεί το κακορετουσαρισμένο προσωπείο του ανήσυχου και εμπνευσμένου πολιτικού ανδρός.

Η φτώχια φέρνει την ευτυχία

Ο Πλούτος της Φτωχολογιάς «ούρλιαξε» κατάμουτρα στον θεατρικό κόσμο ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά με τον διαμοιρασμό της πίτας των επιχορηγήσεων.

Αφού όλοι διασκεδάζουνε γιατί είσαι λυπημένος; Το ερώτημα αυτό απηύθυνα στον εαυτό μου στο φινάλε της πρεμιέρας του Πλούτου της Φτωχολογιάς με υπόκρουση θερμά χειροκροτήματα και επευφημίες. Ως προς το σκηνικό αποτέλεσμα, μπορούσα να δικαιολογήσω και να συμμεριστώ το ασυνήθιστο ντελίριο ενθουσιασμού. Η σφοδρότητα του οποίου καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης, με αποκορύφωμα το ανυπόμονο standing ovation στο τέλος, έμοιαζε να σοκάρει τους συντελεστές και περισσότερο απ’ όλους τον νεοφώτιστο σκηνοθέτη Κώστα Σιλβέστρο.

Ουρανοκατέβατοι άριστοι

Η αίσθηση ότι στο ΔΣ του ΘΟΚ διορίζονται παραδοσιακά και πολλοί «ουρανοκατέβατοι» έχει επικρατήσει στη θεατρική κοινότητα.

Καταντάει κουραστικό, αγγίζει τα όρια του λαϊκισμού και φλερτάρει με τη δημαγωγική ισοπέδωση, αλλά πρέπει να έχει κανείς υποστεί λοβοτομή για να μη διαπιστώνει το προφανές: το πολίτευμα της Κύπρου είναι κληρονομική κομματοκρατία. Το ότι κάθε φορά που βάζει ο Μανωλιός το βρακί του αλλιώς επικρατεί ένα ειλικρινές αίσθημα ελπίδας ή και πίστης για πραγματικές αλλαγές, έστω και για ένα μικρό διάστημα, είναι ένα κοινωνικό σύμπτωμα που θα έπρεπε να μελετηθεί κλινικά.

Σ’ ένα παράλληλο κυπριακό σύμπαν

Το αεροδρόμιο Λάρνακας «Μιχάλης Κακογιάννης» και το Λιμάνι Λεμεσού «Μάριος Τόκας»… 

Είναι πάντοτε μεγάλη η χαρά να συνειδητοποιείς ότι βρίσκεσαι στην Κύπρο, το νησί της ευγνωμοσύνης και της αναγνώρισης της πνευματικής δημιουργίας, τον τόπο όπου ο Πολιτισμός, σε όλες του τις εκφάνσεις, δοξάζεται, τιμάται και αξιοποιείται ως κεντρικός πυλώνας της κοινωνικής ζωής. Άμα τη αφίξει σου προσγειώνεσαι στον Διεθνή Αερολιμένα Λάρνακας «Μιχάλης Κακογιάννης». Ε, ποιανού άλλου τ’ όνομα θα έπαιρνε η κύρια πύλη προς την υφήλιο αν όχι του κοσμοπολίτη δημιουργού με το οικουμενικό έργο και τη διεθνή αναγνώριση; Πιο έξυπνοι είναι οι Ιταλοί, που ονόμασαν «Λεονάρντο Ντα Βίντσι» το αεροδρόμιο της Ρώμης;

Το στοίχημα πλέον αφορά το 2018

Η «καταδικασμένη» Πάφος δείχνει πλέον να πατά γερά στα πόδια της ενόψει του 2017. 

Φωτογραφία: Χάρης Ιωάννου.

Να λοιπόν που στην Πάφο το κλίμα αντιστράφηκε. Εκεί που η προσπάθεια έμοιαζε καταδικασμένη, η αρμόδια εποπτική και συμβουλευτική επιτροπή της ΕΕ για τις Πολιτιστικές Πρωτεύουσες έφτασε να την περιγράφει και ως παράδειγμα για το πώς μια μικρή πόλη μπορεί να αξιοποιήσει τον θεσμό. Είναι η μικρότερη πληθυσμιακά πόλη μέχρι σήμερα που λαμβάνει το χρίσμα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, όμως εγώ προσθέτω ότι είναι κι ένα καλό παράδειγμα για το πώς μια πόλη και μια μικρή θεότρελη χώρα μπορεί να ανταπεξέλθει κόντρα σε αντιξοότητες, σοβαρές παθογένειες και τρικλοποδιές που βάζει η ίδια στον εαυτό της.

Καλοκαιρινό καψώνι

Η διαδικασία ακρόασης στον ΘΟΚ, ειδικά τα τελευταία χρόνια, είναι μια πονεμένη ιστορία. 

Το ζεστό κυπριακό καλοκαίρι, ως γνωστόν, βλάπτει σοβαρά και τη θεατροφιλία. Οι παραγωγές αραιώνουν, το μισό μυαλό μας είναι ήδη σε διακοπές και τον κανόνα επιβεβαιώνει η εξαίρεση των καλοκαιρινών παραγωγών που λίγες δεν είναι, αλλά όσο να ‘ναι το κλίμα είναι πιο χαλαρό, επιτρέπεται λίγο περισσότερη ελαφράδα, συγχωρείται λίγη τσαπατσουλιά, ευνοούνται οι περιοδείες στην ύπαιθρο και προτιμούνται κατά κανόνα τα ανοιχτά θέατρα με τα γνωστά τεχνικά τους μειονεκτήματα. (Εύχομαι, βέβαια, όλα αυτά να μην ισχύουν και για τις θεατρικές παραγωγές αρχαίου δράματος που λίγο- πολύ θα δούμε και φέτος.)

Η Ακαδημία μας μάρανε

Πριν πάμε στην άλγεβρα, δεν πρέπει πρώτα να μάθουμε την προπαίδεια;

Εδώ ψωμί δεν έχουμε, ραπανάκια για την όρεξη. Δεν ξέρω γιατί, αλλά αυτή η παροιμία είναι το πρώτο πράγμα που μου ήρθε στο μυαλό όταν ενημερώθηκα για τη «στρατηγικής σημασίας» απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για ίδρυση Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών. Δεν είναι ότι το βλέπω αρνητικά, ότι δεν ακούγεται εντυπωσιακό, ούτε ότι είναι κακό να είναι μια κυβέρνηση φιλόδοξη. Αλλά όσο να 'ναι, πιο πολύ με πυροτέχνημα μοιάζει.

Τι τους θέλουμε τους διευθυντές;

Μπορεί άραγε κάποιος να φανταστεί μόνο για μια μέρα να μην έχει διευθυντή, έστω αναπληρωτή, η ΑΗΚ, ο ΚΟΤ, ή το Γραφείο του Προέδρου της Δημοκρατίας; 

Στην κορυφή της συναρπαστικής μας επικαιρότητας, μόλις καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός της νέας Βουλής, έρχεται οσονούπω η συζήτηση για τα Διοικητικά Συμβούλια των ημικρατικών οργανισμών. Θυμίζω ότι είχαν διοριστεί την 1η Ιανουαρίου 2014 και η κυβέρνηση ευαγγελιζόταν ότι για πρώτη φορά η θητεία τους θα ήταν 30μηνη. Συνεπώς, αν δεν με προδίδουν τα μαθηματικά μου, η θητεία εκπνέει στο τέλος του τρέχοντος κι αν δεν με προδίδει η απλή λογική αυτό ισχύει και για το Διοικητικό Συμβούλιο του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου.

Η γλώσσα δεν είναι φετίχ

Οπωσδήποτε δεν φταίει το μάθημα των αρχαίων ελληνικών για το γεγονός ότι οι Έλληνες νέοι –ας μην το γενικεύσουμε περισσότερο- δεν μιλούν καλά ελληνικά. 

«Ο μη δαρείς, ου παιδεύεται» διατείνονταν παλιότερα οι λόγιοι. Κι αν σήμερα, μιλώντας κυριολεκτικά, οι επικρατούσες μέθοδοι διαπαιδαγώγησης και η παιδοψυχολογία επιχειρούν να μας πείσουν ότι το ξύλο δεν βγήκε τελικά από τον παράδεισο, το ρόλο του βίαιου εκπαιδευτή εξακολουθεί να διατηρεί το ίδιο το ασταθές σύστημα που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο αμφισβητήσιμο προσωποπαγές όραμα του εκάστοτε υπουργού. Το οποίο, μέχρι να εφαρμοστεί, ανατρέπεται από τον επόμενο. Έτσι, τα παιδιά μετατρέπονται σε μπαλάκια του πιγκ πογκ και ταλαιπωρούνται πέρα- δώθε σ’ ένα ούτως ή άλλως τελματώδες, ελαττωματικό πολιτικό τραπέζι. Κι όποια δομή πάει να δημιουργηθεί θεωρείται εκ των πραγμάτων θνησιγενής.

Κολλήσαμε μίσος

Θα πρέπει να προετοιμαζόμαστε για ένα τσίρκο άκρατου λαϊκισμού, για νέα ήθη στην πολιτική μας πραγματικότητα. 

Το ότι ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Β’ «βγήκε από την ντουλάπα» και δεν κατάφερε να κρύψει την ικανοποίησή του για την παρθενική, άοπλη είσοδο του νεοναζιστικού μορφώματος στη Βουλή είναι ένα ζήτημα. Όμως, ούτως ή άλλως, ο προκαθήμενος δεν ήταν ποτέ «όνομα και πράγμα», έχει το χούι να τσιγκλάει συχνά τα δημοκρατικά αισθήματα, με δημόσιες τοποθετήσεις και ενέργειές του. Το σχήμα του, ως πνευματικού ποιμένος του επικρατούντος ελληνορθόδοξου στοιχείου της Κύπρου θα έπρεπε οπωσδήποτε να του φιλτράρει την ακατάσχετη επιθυμία να τοποθετείται δημόσια επί παντός επιστητού, να εκφράζει αδολεσχώς την προσωπική του άποψη πάνω σε ευαίσθητα ζητήματα, να ευνοεί τη ρητορική του μίσους αντί να κηρύσσει την αγάπη, με αποτέλεσμα να βρίσκεται συχνά στην επικαιρότητα για λάθος λόγους.

Η λέξη- ταμπού της πολιτικής μας ζωής

Κανονικά, θα έπρεπε να πέφτει πρόστιμο σε όποιον εκστομίζει τη λέξη «Πολιτισμός»...

Ευτυχώς, από τα μεσάνυχτα της Παρασκευής μέχρι και το κλείσιμο της κάλπης τα ΜΜΕ φιμώνονται κανονικά και με τον νόμο και όσο κι αν το λαχταράει η καρδούλα τους δεν δικαιούνται να δημοσιεύουν προεκλογικό μπλαμπλά, εκτιμήσεις, αναλύσεις, αναφορές σε σχέση με τη διαδικασία και τους υποψηφίους.

Στα ύψη το θεατρικό θερμόμετρο

Το φαινόμενο του μεταπασχαλινού θεατρικού οργασμού, είναι μεν πρωτόγνωρο αλλά είναι και εξηγήσιμο. 

Ο φετινός θα πρέπει να είναι ο πιο δραστήριος Μάιος στην ιστορία του σύγχρονου κυπριακού θεάτρου. Δηλαδή, αν είσαι εμμονικός θεατρόφιλος, τρέχεις και δεν φτάνεις. Μια παράσταση τικάρεις στο μπλοκάκι σου, δύο ξεφυτρώνουν στη θέση της. Της… πρεμιέρας γίνεται τις τελευταίες μέρες κι αν συνυπολογίσει κανείς τις παραγωγές που συνέχισαν από τον προηγούμενο μήνα, αυτές που φιλοξενούνται στο πλαίσιο του Μικρού Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος, αλλά κι αυτές που θα παρουσιαστούν στην Πλατφόρμα Μονοδράματος στην Πάφο θα διαπιστώσει του λόγου το αληθές.

Ανώμαλη προσγείωση εκ των προτέρων

Για τον Πολιτισμό δεν περιμένουμε να ακούσουμε ούτε υποσχέσεις, ούτε αντιπαραθέσεις, προβλέπεται σιγή ασυρμάτου. Δεν αξίζει ούτε τα «θα» τους. 

Τι έμεινε; Σκάρτες δύο βδομαδούλες. Κουράγιο, αδέρφια μου, προεκλογική περίοδος είναι, θα περάσει. Ετοιμαστείτε να τα ακούσετε σχεδόν ΟΛΑ. Δε λέω, υπάρχει και η διασκεδαστική πτυχή του πράγματος: να το πάρεις στο χαβαλέ, να δεις τη συνολική εικόνα σαν ένα περιοδεύον τσίρκο γεμάτο θλιβερούς κλόουν, παγκόσμιας κλάσης ακροβάτες υποσχέσεων με ευχέρεια στις πολιτικές κυβιστήσεις και να κάνεις χάζι τις επιδερμικές εντυπωσιοθηρικές τους πιρουέτες. Το πανάκριβο εισιτήριο το πληρώνουμε έτσι κι αλλιώς, τουλάχιστον ας το απολαύσουμε.

Mea culpa και ουγκάγκα μπουμ

Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η οικονομική ένδεια. Είναι η απουσία στέρεας θεσμικής βάσης, η αδιαφορία, η αδράνεια, η ανικανότητα κι η απουσία οράματος.

Πριν ακόμη ο Νίκος Αναστασιάδης μάς κάνει τη χάρη να μας υπηρετήσει από το ανώτατο αξίωμα, είχα προβλέψει ότι τα επόμενα χρόνια θα δούμε τον Πολιτισμό να περνά μέσα από τα καυδιανά δίκρανα. Συγνώμη, είπα «προβλέψει»; Ας μην ανησυχούν μέντιουμ, χαρτορίχτρες, αστρολόγοι και καφεμάντεις. Εννοούσα «προγνώσει». Δεν υπήρχε πιο ασφαλής πρόγνωση σε μια δυσμενή οικονομικά εποχή και σ’ ένα κράτος όπου θεσμικά και κοινωνικά είναι βαθιά ριζωμένη η νοοτροπία που αντιμετωπίζει τον Πολιτισμό ως κερασάκι στην τούρτα.

Το «unsuccess story» του Πολιτισμού

Η συζήτηση έγινε στον μόνο κώδικα επικοινωνίας που ο περισσότεροι από τους βουλευτές μας δείχνουν να καταλαβαίνουν καλά: τη λογιστική γλώσσα των επιχειρήσεων.

Μπορεί να παρέδωσαν, σε συνεργασία με τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες, έναν αιφνιδιαστικά υπερπλήρη φάκελο. Μπορεί να πήραν και τα εύσημα από τους συνηθισμένους στην ξύλινη, πρόχειρη τυπικότητα βουλευτές. Όμως οι εκπρόσωποι των Κύπριων σκηνοθετών που παρευρέθηκαν την περασμένη Τρίτη στη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού παρέλειψαν κάτι σημαντικό: να φέρουν μαζί τους κι ένα κινηματογραφικό συνεργείο να καταγράψει τις ιστορικές στιγμές.

Αξίζει ένα standing ovation

Η σύντομη, αλλά εύστοχη περφόρμανς του Γιαν Φαμπρ με τίτλο «Επιμελητής του Φεστιβάλ Αθηνών» έλαβε αίσιο τέλος.

                                     Γιαν Φαμπρ, «Searching for Utopia», (2003).

Ο Γιαν Φαμπρ απέθανε, ζήτω, λοιπόν, ο Ευάγγελος Θεοδωρόπουλος! Ο Φλαμανδός δημιουργός ζει και βασιλεύει, φυσικά, στο περίλαμπρο προσωπικό του σύμπαν και εξακολουθεί να δρέπει ανέγγιχτος τις δάφνες των πνευματικών και σωματικών μόχθων δεκαετιών. Απλώς έκλεισε άδοξα κι άκομψα η σύντομη αλλά έντονα αποτυπωμένη παρένθεσή του ως καλλιτεχνικού επικεφαλής του Ελληνικού Φεστιβάλ. Χωρίς να το πολυσκεφτεί δεν πήγε καθόλου κόντρα στη δια βοής αποπομπή του, πήρε το καπελάκι του και τις παλλόμενες ιδέες του για να συνεχίσει ωσάν να μη συνέβη τίποτε το θεάρεστο έργο του.

Η ευκολία με την οποία απαρνήθηκε την αξιοζήλευτη θέση θα γύρισε ακόμη περισσότερο τα στομάχια κάποιων μαθημένων στα ήθη του καρεκλογαντζώματος νοτιοβαλκανίων.

Ελεήστε τον μπαγαπόντη

Οι καλλιτέχνες να συνασπιστούν και να αντιδράσουν στη συντεταγμένη αδιαφορία της Πολιτείας.

«Έχουμε ανάγκη το θέατρο;» Ρητορικό το ερώτημα που θέτει ο Ανατόλι Βασίλιεφ στο φετινό Μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου. Θα απαντούσα «τώρα περισσότερο από ποτέ». Κι ας ξέρω ότι σ΄αυτούς στους οποίους πρέπει να περάσει αυτό το μήνυμα, η απάντηση θα φανεί γελοία. Αναφέρομαι σ’ αυτούς που βρίσκονται στα κέντρα αποφάσεων, αλλά κι αυτούς που με τις στάσεις και τις τάσεις τους ουσιαστικά τους τοποθέτησαν εκεί.

Το δόγμα του ΘΟΚ

Είπαμε να σπάσουμε αυγά για την ομελέτα, αλλά καλό θα ήταν να μην τρώμε και τα τσόφλια μαζί…

Πολλά μπορεί να προσάψει κανείς στο νυν ΔΣ του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, αλλά όχι ότι κάθεται με σταυρωμένα χέρια. Είναι από τα πολύ δραστήρια διοικητικά σχήματα, με ιδέες και ειλικρινή διάθεση για βαθιές τομές, για ένα περιποιημένο ανακάτεμα της τράπουλας κι αυτό το έχει αποδείξει στους 27 μήνες της μέχρι τώρα θητείας του λαμβάνοντας ριζοσπαστικές αποφάσεις που φάνταζαν αδιανόητες προηγουμένως.

Μακριά απ’ τις μπανανόφλουδες, Πρόεδρε

Αν είναι να παρουσιαστεί με την ίδια άνεση και άγνοια κινδύνου με πέρσι, καλύτερα να βρει μια δικαιολογία και να μην έρθει καθόλου.

Είναι αλήθεια ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έχει σοβαρές σκοτούρες, υπηρετώντας τα συμφέροντά μας. Ούτε ψύλλος στον κόρφο του. Είχε, για μερικές ώρες έστω, τους εταίρους στην ΕΕ να κρέμονται από τα χείλη του για τη διαχείριση του προσφυγικού, έχει πάντα την Τουρκία να πιέζει ασφυκτικά κι όλα αυτά μέσα σε ένα πλέγμα πολιτικών συσχετισμών όπου καλείται να ελιχθεί σαν αίλουρος, για να μη φρεναριστεί και το περιλάλητο μομέντουμ στο Κυπριακό. Αμ δεν έχει και την οικονομία, με την ανένδοτη και χωρίς εκπτώσεις θέληση για συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, για προώθηση των αποκρατικοποιήσεων, χωρίς να λογαριάζει αντιδράσεις από την κοινωνία και το πολιτικό (ή άλλο) κόστος; Κοντεύουν κι οι βουλευτικές και δεν μπορεί να μην έχει και το κόμμα του στην άκρη του μυαλού.

Και η χαρά της ήταν σχεδόν σαν θλίψη

Ποια θα είναι άραγε η πορεία της ζωής αυτού του παιδιού, το δικό του χνάρι πάνω στον κόσμο;

Ο Τζον Στάινμπεκ εμπλουτίζει με τη φράση του τίτλου τη συγκλονιστική περιγραφή της συνάντησης του Τομ Τζόουντ, κεντρικού ήρωα του εμβληματικού μυθιστορήματος «Τα σταφύλια της οργής», με τη μητέρα του, έπειτα από τέσσερα χρόνια στη φυλακή. Διότι τη χαρά της μητέρας μετριάζει η επίγνωση της θέσης της ως ψυχολογικής κολώνας και συναισθηματικού μπούσουλα της οικογένειας, όπως φυσικά κι η αβεβαιότητα για το μέλλον αφού οι εξαθλιωμένοι αγρότες ετοιμάζονται να εγκαταλείψουν για πάντα την εστία τους, με προορισμό μια αμφίβολη Γη της Επαγγελίας.

Η πολιτιστικά εκλιπούσα Κυπριακή Δημοκρατία

Η διάδραση ενός βιβλιόφιλου με την Κυπριακή Βιβλιοθήκη έχει τα χαρακτηριστικά ενός καφκικού εφιάλτη.

Διερωτώμαι αν επανερχόμενος σ’ ένα καυτό πρόβλημα που διαιωνίζεται εκνευριστικά συμβάλλω πραγματικά σε κάποια διαδικασία ευαισθητοποίησης. Στο παρελθόν χρησιμοποίησα ξανά βαρύγδουπους τίτλους, όπως «Μια ανεγκέφαλη χώρα», «Ένα ακέφαλο κοτόπουλο» και «Η μεγαλύτερη ντροπή του κυπριακού κράτους». Σπατάλη μελάνης καθώς φαίνεται. Στον μουσαμά δεν κολλάει τίποτα. Ίσως απλώς να γεμίζω εδώ τη στήλη μου με παγωμένες λέξεις, εν είδει lorem ipsum, για να βγω από την επαγγελματική υποχρέωση της εβδομάδας. Κι ο μήνας έχει εννιά, που λέει και το τραγούδι.  

Σύγχρονες Λυκόβρυσες

Ένας πρόσφυγας στην αυλή μου...

«Τόπος για τους χολεριασμένους δεν υπάρχει» έσκουζε ο μοχθηρός παπα- Γρηγόρης του επικού μυθιστορήματος του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται». Οι ξεριζωμένοι και ταλαιπωρημένοι πρόσφυγες κατέφθασαν στο πλούσιο χωριό του και θεωρώντας ότι απειλούν τα κεκτημένα του αυτός κι οι υπόλοιποι προύχοντες άλλη έγνοια δεν είχαν από το πώς θα τους ξεφορτωθούν το γρηγορότερο. Από ένα χωριό, τη Λυκόβρυση, ο Καζαντζάκης, χτίζει ολόκληρο τον κόσμο μας.

Απαντήσεις χωρίς ερωτήματα

Η ροπή στην παραγωγή στερεοτύπων είναι κυρίως ζήτημα πνευματικής τεμπελιάς.

Από τη στιγμή που τις εκφράζουμε, τρέφουμε άμεσα σοβαρές αμφιβολίες για το πόσο συνδέονται με τις πραγματικές μας πεποιθήσεις. Κατά βάθος γνωρίζουμε ότι όσο περισσότερη αυτοπεποίθηση και σιγουριά επιστρατεύουμε για να διατυπώσουμε τις απαντήσεις, τόσο πιο συγκεχυμένες είναι στην ουσία τους, τόσο πιο θολό και αμνημόνευτο είναι το ίδιο το ερώτημα που τις προκάλεσε. Από τη στιγμή, πάντως, που ανοίγουμε το στόμα, ή πατάμε εκείνο το τελευταίο ρημαδοκλίκ, είμαστε έτοιμοι να τις υπερασπιστούμε μέχρι θανάτου.

Ο Φαμπρ προσέλαβε τον Μπαλτά

…κι όχι ο Μπαλτάς τον Φαμπρ. Το ζήτημα είναι πόσο θα αντέξει.

I Let Myself Drain (Dwarf), 2007. 

Με σχεδόν σύσσωμη την καλλιτεχνική κοινότητα της Ελλάδας να πνέει μένεα για την απομάκρυνση του Γιώργου Λούκου, ο υπουργός Πολιτισμού της Ελλάδος, βρισκόμενος στα δυο στενά, δεν είχε άλλη επιλογή από το να ορίσει ως αντικαταστάτη του κάποιον που θα διέθετε τα εξής χαρακτηριστικά: α) προσωπικότητα διεθνούς απήχησης και β) αδιαμφισβήτητη απόσταση ασφαλείας από τα στιγματισμένα πολιτικά (και ειδικά τα κομματικά) κανάλια.

Το κλειστό κλαμπ και το εκκωφαντικό κενό

Η δυσφορία σχετικά με τις ακροάσεις για την Αντιγόνη ανέδειξε και πάλι το σημαντικότερο πρόβλημα του ΘΟΚ. 

Είναι αλήθεια ότι ο ΘΟΚ διεγείρει τα πάθη, πώς να το κάνουμε; Με το ένα πόδι πατάει γερά πάνω στο γόητρο ενός ιστορικού, κρατικού θεάτρου στον ελληνικό χώρο, με δομές, εξουσίες και μια –σχετική πάντα- οικονομική άνεση. Με το άλλο, βέβαια, όπως όλοι οι οργανισμοί αυτού του είδους πατάει ασταθώς και σε μια δυσκίνητη σχεδία απαραίτητων και αυστηρών μεν, γραφειοκρατικών και δυσκοίλιων δε νοοτροπιών.

Το σκυλάδικο μέσα μας

Πώς ο λουλουδοπόλεμος μπορεί να αποτελέσει ένα φαινόμενο με σοβαρές πολιτικές προεκτάσεις. 

Η φωτογραφία από κινητό που απεικονίζει έναν αοιδό στην πίστα σχεδόν να ορειβατεί σ’ ένα λόφο από πανέρια και γαρύφαλλα στην Ελλάδα της αυγής του 2016 δεν μπορεί να είναι μια απλή, επιφανειακή υπόθεση κοσμικού και lifestyle ενδιαφέροντος. Δικαίως, πολύ δικαίως έχει κάνει τον γύρο του διαδικτύου και συζητείται ευρέως σε καφενεία και συνεστιάσεις. Διότι έχει σοβαρές και σύνθετες πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές προεκτάσεις, πολλά και πολύπλοκα επίπεδα ανάγνωσης.

Αντίστροφη μέτρηση για το 2017

Κουτσά -στραβά, η Πάφος καλείται να μπει με φόρα στην τελική ευθεία για να κερδίσει το στοίχημα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.

Έργο από την έκθεση «Τραύμα και Θεραπεία, Κυπριακή Αρχαιότητα και Σύγχρονη Τέχνη» στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάφου.

Με το Βρότσλαβ και το Σαν Σεμπαστιάν, δηλαδή την Πολωνία και την Ισπανία, να κολυμπούν ήδη στα βαθιά του θεσμού, η Πάφος, δηλαδή η Κύπρος, μπαίνει και τυπικά στην τελική ευθεία μιας κορυφαίας πρόκλησης της σύγχρονης Ιστορίας της. Να το θέσω αλλιώς για να το συνειδητοποιήσουμε καλύτερα: η Πάφος φέρει ήδη τον τίτλο της… ΕΠΟΜΕΝΗΣ Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Τα ψέματα, λοιπόν, έχουν τελειώσει και διάγουμε ήδη την εποχή που η διαδικασία προετοιμασίας εισέρχεται στην κορύφωσή της.

Σύντομα και στα εστιατόριά μας

Τα φλαμίνγκο τη γλυτώνουν άραγε επειδή είναι όμορφα ή επειδή είναι άνοστα;

Είμαι κι εγώ ένας από τους εκατοντάδες «περίεργους»-φυσιολάτρες- πτηνόφιλους που κατακλύζουν αυτές τις μέρες τους κυπριακούς υγροβιότοπους όπου μας κάνουν την τιμή να διαχειμάζουν τα σμήνη των ντελικάτων, ροδόχρωμων φοινικόπτερων, με τα λεπτά πόδια και το γαμψό ράμφος που μοιάζει με μπανάνα.