Γιατί άραγε ο βανδαλισμός της Παλμύρας μας
συγκινεί περισσότερο από τις μαζικές σφαγές;
Αν σε κάποιο παράλληλο σύμπαν βρισκόμασταν εγώ και το παιδί μου γονατισμένοι δίπλα από τα ερείπια της αρχαίας Παλμύρας κι ένας αστεία ντυμένος τζιχαντιστής με βλέμμα που δεν προδίδει και τόσο καλές προθέσεις ετοιμαζόταν να μας ξεκοιλιάσει, η έγνοια μου άραγε θα ήταν μήπως μαγαρίσει το μνημείο με το αίμα μας; Φαντάζει μάλλον εύκολο, αλλά επίσης κυνικό και υποκριτικό να βρισκόμαστε ασφαλείς μερικά χιλιόμετρα μακριά και να ρίχνουμε κροκοδείλια δάκρυα μπροστά σε μια οθόνη ή πάνω στο άψυχο χαρτί μιας εφημερίδας χαρακτηρίζοντας «ασυγχώρητο έγκλημα» το ενδεχόμενο να καταστραφεί το μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, τη στιγμή που η σκιά ενός φρικιαστικού θανάτου πέφτει καθημερινά σε εκατοντάδες συνανθρώπους μας.
Δηλαδή, τι; Τον «πολιτισμένο» άνθρωπο της Δύσης δεν τον συγκινούν οι παράλογες μαζικές σφαγές, αλλά το «ως εδώ και μη παρέκει» θα το πούμε μπροστά στο ενδεχόμενο να βανδαλιστεί το απομεινάρι του ανθρώπινου Πολιτισμού; Υπάρχουν κάποια «ιερά και όσια», κάποιες κόκκινες γραμμές, ένας κάλος που δεν πρέπει να μας πατήσουν. Όπως για παράδειγμα, η σάτιρα. Κι όταν έγινε η επίθεση στα γραφεία του περιοδικού «Charlie Hebdo» για μερικές μέρες αφήσαμε στην μπάντα την παροιμιώδη μαζική απάθεια που μας χαρακτηρίζει και κοντέψαμε να βγούμε στους δρόμους, αγγίζοντας τα όρια της ισλαμοφοβίας κι έτοιμοι να δώσουμε την ευχή μας σε κάθε στρατιωτική επιχείρηση κατά Μεσανατολιτών βαρβάρων.
Θέλω να πιστεύω ότι είμαι από τους τελευταίους που θα αφαιρούσαν σημασία από τα διαχρονικά επιτεύγματα του ανθρώπινου Πολιτισμού. Το μνημείο της Παλμύρας είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια τουριστική ατραξιόν και η καταστροφή του θα συνιστούσε μια καθοριστική απώλεια. Όπως καταγράφεται στα μαύρα κατάστιχα της Ιστορίας η λεηλασία των αρχαιολογικών χώρων στο Ιράκ που έπεσαν στα χέρια του Ισλαμικού Κράτους.
Προσωπικά, όμως, οι φωτογραφίες που κάνουν τον γύρο του κόσμου με τους μαύρους καπνούς πάνω από την εντυπωσιακή αρχαία πόλη μού φέρνουν στο μυαλό την εικόνα του φουκαρά κορμοράνου που ψυχορραγούσε σε μια θάλασσα πετρελαίου, που υποτίθεται ότι έριξε ο Σαντάμ σαμποτάροντας τις πετρελαιοπηγές του Κουβέιτ. Εκείνη η εικόνα είχε κάνει το 1991 τον γύρο του κόσμου σε μια εποχή που η οικολογική ευαισθησία ήταν της μόδας και κινητοποίησε συναισθηματικά την κοινή γνώμη ενόψει του Πολέμου του Κόλπου.
Βέβαια, αργότερα αποκαλύφθηκε ότι προερχόταν από το ατύχημα του πετρελαιοφόρου Exxon Valdez που είχε συμβεί δύο χρόνια πριν, λίγο παραδίπλα, στην… Αλάσκα. Όμως λίγη σημασία έχει στην προκειμένη περίπτωση, γιατί εδώ δεν διερωτόμαστε για τις κακές προθέσεις των ισχυρών του κόσμου να ψηλαφίσουν τα κουμπιά της κοινής γνώμης και να την εκτρέψουν προς την κατεύθυνση των γεωπολιτικών συμφερόντων τους. Διερωτόμαστε ΓΙΑΤΙ η κοινή γνώμη έχει τα συγκεκριμένα κουμπιά.
Γιατί, αλήθεια, ο άνθρωπος αδιαφορεί για τον θάνατο και τη συμφορά άλλων ανθρώπων αν δεν είναι συγγενείς, φίλοι ή έστω ομοεθνείς τους; Γιατί δεν συγκινείται αν του πεις ότι κάθε χρόνο πνίγονται άκλαυτοι στα νερά της Μεσογείου 3.400 μετανάστες, αλλά του κάνει «κλικ» αν του εξηγήσεις ότι αυτό είναι το ισοδύναμο των θυμάτων δύο Τιτανικών; Γιατί δείχνουν τόση πρόδηλη προτίμηση στους συμβολισμούς, τη σημειωτική, τις εθνικές φαντασιώσεις, την κατασκευασμένη συλλογική μνήμη σε σχέση με την πραγματικότητα, την ουσία και τις πραγματικές αξίες;
Οι πολιτιστικοί θησαυροί είναι μια κιβωτός μνήμης που ωστόσο διατηρούν μια συμβολική-αναφορική σχέση με την Ιστορία, είναι μια μνημονική τεχνική, μια αναπαράσταση που αποκτά με το στανιό θεσμικό χαρακτήρα. Η πραγματική τους αξία αναδεικνύεται νοουμένου ότι ο κόσμος έχει κάνει βήματα προς την ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ πρόοδο. Κι όχι μόνο την υλική- τεχνολογική.
Αυτός ο κυνισμός, αυτή η αδιαφορία μπροστά στη φρίκη που βιώνουν κάποιοι άλλοι άνθρωποι κάπου αλλού είναι ίσως η πραγματική αιτία για το γεγονός ότι η ανθρωπότητα δεν παρεκκλίνει ποτέ από την αυτοκαταστροφική της πορεία. Αν είναι έτσι, τότε ο ανθρώπινος Πολιτισμός απέτυχε. Και καλύτερα να μην υπάρχει τίποτε να μας τον θυμίζει.
Αν σε κάποιο παράλληλο σύμπαν βρισκόμασταν εγώ και το παιδί μου γονατισμένοι δίπλα από τα ερείπια της αρχαίας Παλμύρας κι ένας αστεία ντυμένος τζιχαντιστής με βλέμμα που δεν προδίδει και τόσο καλές προθέσεις ετοιμαζόταν να μας ξεκοιλιάσει, η έγνοια μου άραγε θα ήταν μήπως μαγαρίσει το μνημείο με το αίμα μας; Φαντάζει μάλλον εύκολο, αλλά επίσης κυνικό και υποκριτικό να βρισκόμαστε ασφαλείς μερικά χιλιόμετρα μακριά και να ρίχνουμε κροκοδείλια δάκρυα μπροστά σε μια οθόνη ή πάνω στο άψυχο χαρτί μιας εφημερίδας χαρακτηρίζοντας «ασυγχώρητο έγκλημα» το ενδεχόμενο να καταστραφεί το μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, τη στιγμή που η σκιά ενός φρικιαστικού θανάτου πέφτει καθημερινά σε εκατοντάδες συνανθρώπους μας.
Δηλαδή, τι; Τον «πολιτισμένο» άνθρωπο της Δύσης δεν τον συγκινούν οι παράλογες μαζικές σφαγές, αλλά το «ως εδώ και μη παρέκει» θα το πούμε μπροστά στο ενδεχόμενο να βανδαλιστεί το απομεινάρι του ανθρώπινου Πολιτισμού; Υπάρχουν κάποια «ιερά και όσια», κάποιες κόκκινες γραμμές, ένας κάλος που δεν πρέπει να μας πατήσουν. Όπως για παράδειγμα, η σάτιρα. Κι όταν έγινε η επίθεση στα γραφεία του περιοδικού «Charlie Hebdo» για μερικές μέρες αφήσαμε στην μπάντα την παροιμιώδη μαζική απάθεια που μας χαρακτηρίζει και κοντέψαμε να βγούμε στους δρόμους, αγγίζοντας τα όρια της ισλαμοφοβίας κι έτοιμοι να δώσουμε την ευχή μας σε κάθε στρατιωτική επιχείρηση κατά Μεσανατολιτών βαρβάρων.
Θέλω να πιστεύω ότι είμαι από τους τελευταίους που θα αφαιρούσαν σημασία από τα διαχρονικά επιτεύγματα του ανθρώπινου Πολιτισμού. Το μνημείο της Παλμύρας είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια τουριστική ατραξιόν και η καταστροφή του θα συνιστούσε μια καθοριστική απώλεια. Όπως καταγράφεται στα μαύρα κατάστιχα της Ιστορίας η λεηλασία των αρχαιολογικών χώρων στο Ιράκ που έπεσαν στα χέρια του Ισλαμικού Κράτους.
Προσωπικά, όμως, οι φωτογραφίες που κάνουν τον γύρο του κόσμου με τους μαύρους καπνούς πάνω από την εντυπωσιακή αρχαία πόλη μού φέρνουν στο μυαλό την εικόνα του φουκαρά κορμοράνου που ψυχορραγούσε σε μια θάλασσα πετρελαίου, που υποτίθεται ότι έριξε ο Σαντάμ σαμποτάροντας τις πετρελαιοπηγές του Κουβέιτ. Εκείνη η εικόνα είχε κάνει το 1991 τον γύρο του κόσμου σε μια εποχή που η οικολογική ευαισθησία ήταν της μόδας και κινητοποίησε συναισθηματικά την κοινή γνώμη ενόψει του Πολέμου του Κόλπου.
Βέβαια, αργότερα αποκαλύφθηκε ότι προερχόταν από το ατύχημα του πετρελαιοφόρου Exxon Valdez που είχε συμβεί δύο χρόνια πριν, λίγο παραδίπλα, στην… Αλάσκα. Όμως λίγη σημασία έχει στην προκειμένη περίπτωση, γιατί εδώ δεν διερωτόμαστε για τις κακές προθέσεις των ισχυρών του κόσμου να ψηλαφίσουν τα κουμπιά της κοινής γνώμης και να την εκτρέψουν προς την κατεύθυνση των γεωπολιτικών συμφερόντων τους. Διερωτόμαστε ΓΙΑΤΙ η κοινή γνώμη έχει τα συγκεκριμένα κουμπιά.
Γιατί, αλήθεια, ο άνθρωπος αδιαφορεί για τον θάνατο και τη συμφορά άλλων ανθρώπων αν δεν είναι συγγενείς, φίλοι ή έστω ομοεθνείς τους; Γιατί δεν συγκινείται αν του πεις ότι κάθε χρόνο πνίγονται άκλαυτοι στα νερά της Μεσογείου 3.400 μετανάστες, αλλά του κάνει «κλικ» αν του εξηγήσεις ότι αυτό είναι το ισοδύναμο των θυμάτων δύο Τιτανικών; Γιατί δείχνουν τόση πρόδηλη προτίμηση στους συμβολισμούς, τη σημειωτική, τις εθνικές φαντασιώσεις, την κατασκευασμένη συλλογική μνήμη σε σχέση με την πραγματικότητα, την ουσία και τις πραγματικές αξίες;
Οι πολιτιστικοί θησαυροί είναι μια κιβωτός μνήμης που ωστόσο διατηρούν μια συμβολική-αναφορική σχέση με την Ιστορία, είναι μια μνημονική τεχνική, μια αναπαράσταση που αποκτά με το στανιό θεσμικό χαρακτήρα. Η πραγματική τους αξία αναδεικνύεται νοουμένου ότι ο κόσμος έχει κάνει βήματα προς την ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ πρόοδο. Κι όχι μόνο την υλική- τεχνολογική.
Αυτός ο κυνισμός, αυτή η αδιαφορία μπροστά στη φρίκη που βιώνουν κάποιοι άλλοι άνθρωποι κάπου αλλού είναι ίσως η πραγματική αιτία για το γεγονός ότι η ανθρωπότητα δεν παρεκκλίνει ποτέ από την αυτοκαταστροφική της πορεία. Αν είναι έτσι, τότε ο ανθρώπινος Πολιτισμός απέτυχε. Και καλύτερα να μην υπάρχει τίποτε να μας τον θυμίζει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου