Λάθος συναγερμός για ένα σχέδιο που γεννά κίνητρα

Τι αλλάζει τώρα που μπήκε στη ζωή μας το Πρόγραμμα Επιχορηγήσεων «Πολιτισμός».

Για πολλούς ενδεχομένως να σήμανε συναγερμός όταν «έσκασε» η είδηση, πριν λίγες μέρες, ότι οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες θέτουν σε εφαρμογή τα νέα σχέδια επιχορηγήσεων. Βγήκε προς τα έξω μια εντύπωση ότι επιβάλλονται ριζικές αλλαγές, ότι είναι ένα σχέδιο που δύναται να αλλάξει το χάρτη στον τομέα των επιχορηγήσεων που αφορούν τον Πολιτισμό. Όχι από την ίδια την Υπηρεσία- για να μην την αδικούμε- ίσως έφταιξε η διατύπωση, οι τίτλοι που «έπαιξαν» στα μέσα ενημέρωσης, αλλά και η ατμόσφαιρα αναμονής που υπήρχε σε σχέση με επικείμενες αλλαγές που σχετίζονται με την πολυθρύλητη αναδιάρθρωση.

Στην Κούλουρη πήγε η ψυχή εκπροσώπων των επιχορηγούμενων θεάτρων, που το μυαλό τους πήγε αμέσως στην μεταφορά του κονδυλίου των επιχορηγήσεων από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου στις Πολιτιστικές Υπηρεσίες. Όμως κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Και παρά τα όσα έχουν εξαγγελθεί, ειπωθεί και αναλυθεί, σε σημείο που να έχουν βαρεθεί και… οι αράχνες στις γωνιές των ταβανιών της Βουλής των Αντιπροσώπων, μάλλον δεν φαίνεται ότι πλησιάζει η μέρα που θα γίνει αυτή η σημαντική «πάσα». Προφανώς, διότι ούτε ο ΘΟΚ «καίγεται» ιδιαίτερα να πασάρει τη λεγόμενη «καυτή πατάτα», αλλά ούτε και οι Πολιτιστικές έχουν ιδιαίτερο νταλγκά να βάλουν επιπρόσθετες σκοτούρες στο κεφάλι τους.

Ο συναγερμός, όμως, είναι λανθασμένος και αρκούσε να διαβάσει κανείς μερικές γραμμές στο νέο σχέδιο για να διαπιστώσει ότι δεν πρόκειται για κάτι συνταρακτικό. Αντίθετα, διαβάζοντας τη μια γραμμή πίσω από την άλλη γεννιέται το ερώτημα, «μα καλά όλα αυτά γιατί δεν ίσχυαν μέχρι τώρα;»

Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού ανακοίνωσε το πρόγραμμα «Πολιτισμός» ως το βασικό πλαίσιο-κορμό στο οποίο ενσωματώνονται, ως επί μέρους «Υποπρογράμματα», οι τομεακές και θεματικές ενότητες όπου εφαρμόζεται η χορηγική πολιτική. Και όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση «για όλα τα υποπρογράμματα έχουν ανεξαιρέτως σχεδιαστεί και διαμορφωθεί αντίστοιχα ανταγωνιστικά Σχέδια»: Βιβλίο, Εικαστικά, Μουσική, Χορός, Θέατρο, Λαϊκός Πολιτισμός και Κινηματογράφος.

Η λέξη- κλειδί εδώ είναι το «ανταγωνιστικά». Κι εκεί έγκειται η ουσιαστικότερη αλλαγή στο νέο αυτό σχέδιο. Η συνολική πίττα των €3 εκατ. θα κατανέμεται πλέον με βάση την αρχή της ανταγωνιστικότητας και τον κανόνα της διαθεσιμότητας των οικονομικών πόρων. Και θα γίνεται αξιολόγηση των αιτήσεων, για κάθε Υποπρόγραμμα, από τριμελή ενδοϋπηρεσιακή επιτροπή.

Μπαίνει φρένο, κοινώς, στη λογική «αυτό εγκρίνεται, αυτό απορρίπτεται», αλλά θα υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια αξιολόγησης και συντελεστές βαρύτητας από τα οποία θα προκύπτει μια σταθμισμένη βαθμολογία, η οποία –αναλόγως αν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα, φορείς ή ομάδες-  θα καθορίζει και το τελικό ποσό της χρηματοδότησης. Για παράδειγμα, η βαθμολογία αυτή θα εξαρτάται, κατά 35% στις ομάδες και 45% στα φυσικά πρόσωπα, από τα ποιοτικά χαρακτηριστικά και το σκεπτικό της δραστηριότητας, ενώ σημαντικό ρόλο θα παίζουν η συμβολή της στην ανάπτυξη του καλλιτεχνικού τομέα, το προφίλ του αιτητή και των συντελεστών, η αποτελεσματικότητα της οργάνωσης και η ρεαλιστικότητα του οικονομικού προγραμματισμού.

Εκτός από το ότι έτσι δίνονται κίνητρα στους ενδιαφερόμενους να γίνουν αποδοτικότεροι τόσο ως προς την οργάνωση όσο και ως προς το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες ενεργοποιούνται με τον τρόπο αυτό ακόμη πιο δυναμικά σε σχέση με τις επιχορηγήσεις. Παράλληλα, φιλοδοξούν ότι με τον καιρό το σχέδιο αυτό θα εξελιχθεί σε ένα ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο που θα διέπει την οικονομική στήριξη του τομέα του Πολιτισμού.

Βεβαίως, επειδή στην Κύπρο ζούμε, θεωρείται δεδομένο ότι θα δημιουργηθούν ακόμη περισσότερες προστριβές συγκριτικά με πριν ανάμεσα στους ενδιαφερόμενους, ενώ σε καμιά περίπτωση δεν αναμένεται να υποχωρήσει η αμφισβήτηση και ο σκεπτικισμός σε σχέση με τη διαδικασία αξιολόγησης και βαθμολόγησης και τα άτομα που θα συμμετέχουν σ’ αυτή. Ίσως ακόμη περισσότερο από πριν, αφού πλέον μια πειστική αίτηση διεκδικεί περισσότερα χρήματα απ’ ότι μια «αδύνατη».

Όμως αν δεν σπάσεις αυγά, ομελέτα δεν κάνεις και γι’ αυτό αφήνουμε τον πονοκέφαλο αυτό στη διεύθυνση και το προσωπικό των Πολιτιστικών Υπηρεσιών, που άλλωστε έχουν αναπτύξει και μια αναμενόμενη δημοσιοϋποαλληλική παχυδερμία μπροστά σε τέτοιου είδους προβλήματα. Στην πράξη θα φανεί πόσο αποτελεσματικό θα είναι το σχέδιο αυτό, το οποίο θα αξιολογείται κάθε χρόνο, αλλά και ριζικά με τη συμπλήρωση της περιόδου εφαρμογής του, σε περίπου έξι χρόνια.