Ουρανοκατέβατοι άριστοι

Η αίσθηση ότι στο ΔΣ του ΘΟΚ διορίζονται παραδοσιακά και πολλοί «ουρανοκατέβατοι» έχει επικρατήσει στη θεατρική κοινότητα.

Καταντάει κουραστικό, αγγίζει τα όρια του λαϊκισμού και φλερτάρει με τη δημαγωγική ισοπέδωση, αλλά πρέπει να έχει κανείς υποστεί λοβοτομή για να μη διαπιστώνει το προφανές: το πολίτευμα της Κύπρου είναι κληρονομική κομματοκρατία. Το ότι κάθε φορά που βάζει ο Μανωλιός το βρακί του αλλιώς επικρατεί ένα ειλικρινές αίσθημα ελπίδας ή και πίστης για πραγματικές αλλαγές, έστω και για ένα μικρό διάστημα, είναι ένα κοινωνικό σύμπτωμα που θα έπρεπε να μελετηθεί κλινικά.


Δεν αναφέρομαι, φυσικά, μόνο στη διαχείριση του κράτους σε σχέση π.χ. με την οικονομία και την εξωτερική πολιτική, αφού είτε το θέλουμε είτε όχι η Κύπρος δεν είναι παρά ένα καρυδότσουφλο σ’ ένα φουρτουνιασμένο πέλαγο ρευστών χρηματοοικονομικών συσχετισμών και λεπτών γεωπολιτικών ισορροπιών. Αναφέρομαι κυρίως στην εσωτερική διακυβέρνηση και την παγίωση τοξικών νοοτροπιών στην κοινωνική και πολιτική ζωή, στην καθημερινότητα. Στην πλήρη κατοχή –όσο κι αν αλγεί αυτή η λέξη- όλων των πτυχών του κοινωνικού και κρατικού βίου από τα κόμματα.

Ένα παράδειγμα πιο κλασικό και από… τον Μπαχ είναι οι διορισμοί στους Ημικρατικούς Οργανισμούς. Κάθε φορά ο εκάστοτε υπεύθυνος, δηλαδή ο ύπατος άρχων του ορατού κράτους, προσπαθεί να μας πείσει ότι έχουν επιλεγεί οι «άριστοι των αρίστων», ουσιαστικά θέτει τις νευραλγικές αυτές θέσεις υπό τον έλεγχο των πολιτικών δυνάμεων που τον ανήγαγαν στο ανώτατο αξίωμα και πετάει και κανένα «κοκαλάκι» και σε άλλα κόμματα για να μη γκρινιάζουν. Γιατί φίλοι μεν οι άριστοι, φιλτάτη δε η τακτοποίηση ημετέρων.  

Δουλειά των κυμβαλιστών της –εκάστοτε- αντιπολίτευσης από την άλλη είναι να ξιφουλκούν και να ωρύονται κατά της επάρατης ευνοιοκρατίας. Και το κακό είναι ότι έχουν δίκιο. Κι αν κάποιοι διερωτώνται γιατί δεν προσπαθούν καν να κρύψουν το απύθμενο θράσος τους, καλό είναι να κατανοήσουν ότι, όχι, δεν μας θεωρούν χρυσόψαρα και αρνιά αλλά μάλλον εν δυνάμει «πελάτες», συνεργούς σ’ αυτό αέναα ανακυκλωμένο κομματοκρατικό βόθρο. 

Τα κόμματα άλλωστε, ερήμην του λαού που τα ψήφισε, κόβουν και ράβουν μπροστά στα μάτια μας ή με παρασκηνιακά αλισβερίσια τις τρεις εξουσίες, εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική, επηρεάζουν καθοριστικά και την τέταρτη, ενώ χώνουν την ουρά τους ανάλγητα στην παιδεία, την επιστήμη, την οικονομία. Έχοντας τελειώσει τον μακροσκελή μου πρόλογο, περνώ στο διά ταύτα: Το γεγονός ότι αυτός ο οχετός μολύνει –διαχρονικά, έτσι;- και το πεδίο της τέχνης, που θεωρητικά (θα έπρεπε να) είναι αγνό και άμωμο, δεν ενοχλεί μόνο από ηθικής απόψεως. Είναι ένα σοβαρό πρακτικό πρόβλημα.

Στην περίπτωση του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου η παθογένεια επιδεινώνεται από τη συγκυρία. Η αίσθηση ότι σε ένα μείζονος σημασίας σώμα διορίζονται παραδοσιακά και πολλοί «ουρανοκατέβατοι» δεν είναι μόνο δική μου, έχει επικρατήσει στην τοπική θεατρική κοινότητα. Όμως τώρα ο ΘΟΚ παραμένει χωρίς καλλιτεχνικό διευθυντή, ενώ και η Καλλιτεχνική Επιτροπή έχει περάσει στην ιστορία. Θα μου πείτε ότι διοριζόταν κι αυτή από την κυβέρνηση, ωστόσο οι περιορισμένες εξουσίες και ο συμβουλευτικός της ρόλος θεωρητικά επέτρεπε τη συμμετοχή ανθρώπων που βρίσκονται πιο κοντά στο αντικείμενο, το θέατρο.

Δεν αμφισβητώ κανενός τις ικανότητες, ούτε προδικάζω την αποτυχία του νέου σχήματος και οπωσδήποτε οι παρατηρήσεις αυτές δεν ισχύουν για όλους. Αυτή τη στιγμή, όμως, όλες οι αυξημένες εξουσίες και αρμοδιότητες για τη χάραξη πολιτικής, αλλά και όλο το βάρος της ευθύνης για τον καταρτισμό του ρεπερτορίου, την ευρύτερη καλλιτεχνική, εκπαιδευτική και κοινωνικοπολιτική δραστηριότητα, όχι μόνο του οργανισμού αλλά της θεατρικής τέχνης στο νησί βρίσκονται στα χέρια αυτών των εννιά επίλεκτων. Που μπορεί να θεωρούνται «άριστοι» επειδή διαθέτουν ένα μακροσκελές βιογραφικό και να είναι καταξιωμένοι στο χώρο τους, όμως όσο κι αν αυτός ο χώρος εφάπτεται με τον ευρύτερο καλλιτεχνικό τομέα, το γεγονός αυτό δεν τους καθιστά εξοικειωμένους με το συγκεκριμένο ευαίσθητο και απαιτητικό αντικείμενο και εγγυημένα ικανούς να το διαχειριστούν.