Οπωσδήποτε δεν φταίει το μάθημα των αρχαίων ελληνικών για το γεγονός ότι οι Έλληνες νέοι –ας μην το γενικεύσουμε περισσότερο- δεν μιλούν καλά ελληνικά.
«Ο μη δαρείς, ου παιδεύεται» διατείνονταν παλιότερα οι λόγιοι. Κι αν σήμερα, μιλώντας κυριολεκτικά, οι επικρατούσες μέθοδοι διαπαιδαγώγησης και η παιδοψυχολογία επιχειρούν να μας πείσουν ότι το ξύλο δεν βγήκε τελικά από τον παράδεισο, το ρόλο του βίαιου εκπαιδευτή εξακολουθεί να διατηρεί το ίδιο το ασταθές σύστημα που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο αμφισβητήσιμο προσωποπαγές όραμα του εκάστοτε υπουργού. Το οποίο, μέχρι να εφαρμοστεί, ανατρέπεται από τον επόμενο. Έτσι, τα παιδιά μετατρέπονται σε μπαλάκια του πιγκ πογκ και ταλαιπωρούνται πέρα- δώθε σ’ ένα ούτως ή άλλως τελματώδες, ελαττωματικό πολιτικό τραπέζι. Κι όποια δομή πάει να δημιουργηθεί θεωρείται εκ των πραγμάτων θνησιγενής.
Στην Ελλάδα έχουμε «πόλεμο» αυτή τη στιγμή σχεδόν σε κάθε έκφανση της καθημερινότητας και φυσικά η Παιδεία δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Επικοινωνιακά, τα περισσότερα από τα στελέχη της κυβέρνησης εξακολουθούν να προσφέρουν τροφή στους εχθρούς και προβληματισμό στους φίλους, που όλο και λιγοστεύουν. Τραμπαλιζόμενοι αενάως μεταξύ άγνοιας κινδύνου και αφέλειας ρίχνουν τη μια βαρύγδουπη ατάκα μετά την άλλη, επιτρέποντας στους καλοθελητές να κοπτοράπτουν και να παραποιούν τα λόγια τους. Ο πληθωρικός υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης, προφανώς ιδιοσυγκρασιακά, σέρνει πρώτος το χορό καταφέροντας καίρια πλήγματα στην έννοια του υπεύθυνου δημόσιου λόγου και τσαλακώνοντας ακόμη περισσότερο το κουρελιασμένο πολιτικό προφίλ της ελληνικής κυβέρνησης.
Θεωρείς, άνθρωπέ μου, ότι για να βελτιώσουν τα (σύμφωνοι, κάκιστα) ελληνικά τους οι μαθητές πρέπει στο γυμνάσιο να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στα νέα ελληνικά; Ε, πες το. Τι το ήθελες εκείνο το «παρά φύσιν» για τις επικρατέστερες διδακτικές ώρες των αρχαίων; Δεν ήξερες ότι θα το απομονώσουν, ότι θα πουν πως έβαλες στο μάτι τα αρχαία; Τι κάθεσαι και παίζεις με τις λέξεις; Ο πατριωτικός όχλος τους έχει στη μπούκα κι αυτοί είναι λες και απολαμβάνουν να τον προκαλούν ανοίγοντας μόνοι τους τον επικοινωνιακό τους λάκκο.
Όμως, εν προκειμένω, το μεγάλο ζήτημα είναι ότι η ουσία του προβληματισμού του Φίλη δεν είναι κάτι παράλογο και σίγουρα δεν είναι κάτι καινούριο. Οπωσδήποτε δεν φταίει το μάθημα των αρχαίων ελληνικών για το γεγονός ότι οι Έλληνες νέοι –ας μην το γενικεύσουμε περισσότερο- δεν μιλούν καλά ελληνικά. Ούτε είναι σοβαρός συλλογισμός ότι η ιδιαιτερότητα και η δυσκολία του μαθήματος προκαλεί στους μαθητές μια γενικότερη απέχθεια για την ίδια τους τη γλώσσα. Αλλά πριν τα ρίξουμε όλα, για να ξεμπερδεύουμε, στον επάρατο αγγλοσαξονικό πολιτιστικό και γλωσσικό ιμπεριαλισμό και την επιθετική παγκοσμιοποίηση θα έπρεπε πρώτα να αναλογιστούμε επιτέλους σοβαρά την ουσιαστική ευθύνη ενός εκπαιδευτικού συστήματος σαθρού και αναχρονιστικού στην ίδια τη βάση και τη φιλοσοφία του.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν πιάνουν τόπο οι εκατοντάδες διδακτικές ώρες αρχαίων ελληνικών που έχουν στο ενεργητικό τους οι μαθητές στη μέση εκπαίδευση. Πόσο απολαμβάνουν το μάθημα και πιο ποσοστό από αυτούς αφομοιώνουν πραγματικά τη διδακτέα ύλη. Θα μου πείτε ότι το ερώτημα αφορά τη συντριπτική πλειοψηφία των μαθημάτων, όμως εκτιμώ ότι στο συγκεκριμένο μάθημα η αίσθηση ότι επί της ουσίας είναι χαμένος χρόνος είναι ακόμη πιο έντονη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταργήσουμε ή να εκμηδενίσουμε το μάθημα, αλλά να το αλλάξουμε μαζί με το εκπαιδευτικό σύστημα, απεγκλωβίζοντας τους μαθητές από τα δυσλειτουργικά στεγανά του.
Μιλώντας ειδικά για την αρχαία ελληνική γραμματεία, πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν είναι μια μούμια που ξεθάψαμε για να αυτοϊκανοποιούμαστε νεκροφιλικά και να ξορκίζουμε τους εχθρούς του έθνους με τη φυλετική και πολιτισμική μας ανωτερότητα. Και όπως κάθε γλώσσα, δεν πρέπει να διδάσκεται αποσπασματικά ή φετιχιστικά, αλλά βιωματικά και οπωσδήποτε σε πλήρη συνάρτηση με τη γλωσσική εξέλιξη και τον σύγχρονο τρόπο ζωής και σκέψης.
«Ο μη δαρείς, ου παιδεύεται» διατείνονταν παλιότερα οι λόγιοι. Κι αν σήμερα, μιλώντας κυριολεκτικά, οι επικρατούσες μέθοδοι διαπαιδαγώγησης και η παιδοψυχολογία επιχειρούν να μας πείσουν ότι το ξύλο δεν βγήκε τελικά από τον παράδεισο, το ρόλο του βίαιου εκπαιδευτή εξακολουθεί να διατηρεί το ίδιο το ασταθές σύστημα που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο αμφισβητήσιμο προσωποπαγές όραμα του εκάστοτε υπουργού. Το οποίο, μέχρι να εφαρμοστεί, ανατρέπεται από τον επόμενο. Έτσι, τα παιδιά μετατρέπονται σε μπαλάκια του πιγκ πογκ και ταλαιπωρούνται πέρα- δώθε σ’ ένα ούτως ή άλλως τελματώδες, ελαττωματικό πολιτικό τραπέζι. Κι όποια δομή πάει να δημιουργηθεί θεωρείται εκ των πραγμάτων θνησιγενής.
Στην Ελλάδα έχουμε «πόλεμο» αυτή τη στιγμή σχεδόν σε κάθε έκφανση της καθημερινότητας και φυσικά η Παιδεία δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση. Επικοινωνιακά, τα περισσότερα από τα στελέχη της κυβέρνησης εξακολουθούν να προσφέρουν τροφή στους εχθρούς και προβληματισμό στους φίλους, που όλο και λιγοστεύουν. Τραμπαλιζόμενοι αενάως μεταξύ άγνοιας κινδύνου και αφέλειας ρίχνουν τη μια βαρύγδουπη ατάκα μετά την άλλη, επιτρέποντας στους καλοθελητές να κοπτοράπτουν και να παραποιούν τα λόγια τους. Ο πληθωρικός υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης, προφανώς ιδιοσυγκρασιακά, σέρνει πρώτος το χορό καταφέροντας καίρια πλήγματα στην έννοια του υπεύθυνου δημόσιου λόγου και τσαλακώνοντας ακόμη περισσότερο το κουρελιασμένο πολιτικό προφίλ της ελληνικής κυβέρνησης.
Θεωρείς, άνθρωπέ μου, ότι για να βελτιώσουν τα (σύμφωνοι, κάκιστα) ελληνικά τους οι μαθητές πρέπει στο γυμνάσιο να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στα νέα ελληνικά; Ε, πες το. Τι το ήθελες εκείνο το «παρά φύσιν» για τις επικρατέστερες διδακτικές ώρες των αρχαίων; Δεν ήξερες ότι θα το απομονώσουν, ότι θα πουν πως έβαλες στο μάτι τα αρχαία; Τι κάθεσαι και παίζεις με τις λέξεις; Ο πατριωτικός όχλος τους έχει στη μπούκα κι αυτοί είναι λες και απολαμβάνουν να τον προκαλούν ανοίγοντας μόνοι τους τον επικοινωνιακό τους λάκκο.
Όμως, εν προκειμένω, το μεγάλο ζήτημα είναι ότι η ουσία του προβληματισμού του Φίλη δεν είναι κάτι παράλογο και σίγουρα δεν είναι κάτι καινούριο. Οπωσδήποτε δεν φταίει το μάθημα των αρχαίων ελληνικών για το γεγονός ότι οι Έλληνες νέοι –ας μην το γενικεύσουμε περισσότερο- δεν μιλούν καλά ελληνικά. Ούτε είναι σοβαρός συλλογισμός ότι η ιδιαιτερότητα και η δυσκολία του μαθήματος προκαλεί στους μαθητές μια γενικότερη απέχθεια για την ίδια τους τη γλώσσα. Αλλά πριν τα ρίξουμε όλα, για να ξεμπερδεύουμε, στον επάρατο αγγλοσαξονικό πολιτιστικό και γλωσσικό ιμπεριαλισμό και την επιθετική παγκοσμιοποίηση θα έπρεπε πρώτα να αναλογιστούμε επιτέλους σοβαρά την ουσιαστική ευθύνη ενός εκπαιδευτικού συστήματος σαθρού και αναχρονιστικού στην ίδια τη βάση και τη φιλοσοφία του.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν πιάνουν τόπο οι εκατοντάδες διδακτικές ώρες αρχαίων ελληνικών που έχουν στο ενεργητικό τους οι μαθητές στη μέση εκπαίδευση. Πόσο απολαμβάνουν το μάθημα και πιο ποσοστό από αυτούς αφομοιώνουν πραγματικά τη διδακτέα ύλη. Θα μου πείτε ότι το ερώτημα αφορά τη συντριπτική πλειοψηφία των μαθημάτων, όμως εκτιμώ ότι στο συγκεκριμένο μάθημα η αίσθηση ότι επί της ουσίας είναι χαμένος χρόνος είναι ακόμη πιο έντονη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταργήσουμε ή να εκμηδενίσουμε το μάθημα, αλλά να το αλλάξουμε μαζί με το εκπαιδευτικό σύστημα, απεγκλωβίζοντας τους μαθητές από τα δυσλειτουργικά στεγανά του.
Μιλώντας ειδικά για την αρχαία ελληνική γραμματεία, πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν είναι μια μούμια που ξεθάψαμε για να αυτοϊκανοποιούμαστε νεκροφιλικά και να ξορκίζουμε τους εχθρούς του έθνους με τη φυλετική και πολιτισμική μας ανωτερότητα. Και όπως κάθε γλώσσα, δεν πρέπει να διδάσκεται αποσπασματικά ή φετιχιστικά, αλλά βιωματικά και οπωσδήποτε σε πλήρη συνάρτηση με τη γλωσσική εξέλιξη και τον σύγχρονο τρόπο ζωής και σκέψης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου