Ο Φαμπρ προσέλαβε τον Μπαλτά

…κι όχι ο Μπαλτάς τον Φαμπρ. Το ζήτημα είναι πόσο θα αντέξει.

I Let Myself Drain (Dwarf), 2007. 

Με σχεδόν σύσσωμη την καλλιτεχνική κοινότητα της Ελλάδας να πνέει μένεα για την απομάκρυνση του Γιώργου Λούκου, ο υπουργός Πολιτισμού της Ελλάδος, βρισκόμενος στα δυο στενά, δεν είχε άλλη επιλογή από το να ορίσει ως αντικαταστάτη του κάποιον που θα διέθετε τα εξής χαρακτηριστικά: α) προσωπικότητα διεθνούς απήχησης και β) αδιαμφισβήτητη απόσταση ασφαλείας από τα στιγματισμένα πολιτικά (και ειδικά τα κομματικά) κανάλια.

Αλλά τον Γιαν Φαμπρ; Αυτό πραγματικά, εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον, μοιάζει με «κίνηση ματ» από πλευράς Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού! Και ο Αριστείδης Μπαλτάς μάλλον παίρνει μια βαθιά επικοινωνιακή ανάσα. Εντούτοις, αν όλα πάνε καλά κι ο πολυσχιδής και ακριβοθώρητος Φλαμανδός εικαστικός, χορογράφος και θεατρικός σκηνοθέτης μακροημερεύσει στην καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ Αθηνών, όπως θα εύχεται σήμερα ο Μπαλτάς, ενδέχεται από μόνος του να αποτελέσει έναν ευχάριστο μεν, αλλά βαρύ πονοκέφαλο για την πολιτική ηγεσία του Πολιτισμού. Κι ενδέχεται να αποδειχτεί πολύ σύντομα ότι στην προσπάθειά τους να γλιτώσουν από τον ένα μπελά, «αγόρασαν» έναν άλλο. Ο Βέλγος είναι μια εύφλεκτη περίπτωση, που στη σπινθηρίζουσα ελλαδική πολιτική πραγματικότητα μπορεί να έχει εκρηκτικό αντίκτυπο. Και αδυνατώ να πιστέψω ότι παραγνωρίζεται το ριψοκίνδυνο της επιλογής.

Γιος Φλαμανδού αναρχοκομμουνιστή και γαλλικής καταγωγής αστής, εγγονός εντομολόγου από τον οποίο κληρονόμησε το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του για τον κόσμο των εντόμων που επηρέασε τα γλυπτά και τις χορογραφίες του, ο πολυμήχανος Φαμπρ επιδεικνύει ιδιαίτερη συμπάθεια για τον πειραματισμό, το «γυμνό και το αίμα» και ανήκει στους αδιαμφισβήτητους πρωταγωνιστές της διεθνούς καλλιτεχνικής σκηνής της εποχής μας. 

Ο αυτοαποκαλούμενος και «πολεμιστής του ωραίου» δεν έχει τυχαία τη φήμη του αιρετικού, του ανατρεπτικού και του ασυμβίβαστου. Και δεν πρόκειται να τη διαπραγματευτεί για κανέναν Μπαλτά και για καμιά βολική καρέκλα οποιασδήποτε διεθνούς κύρους διοργάνωσης. Ο ίδιος έχει παρομοιάσει τον εαυτό του με άγριο ζώο που το περιέθαλψαν κι επιχείρησαν να το κάνουν κατοικίδιο, αλλά αυτό μόλις συνήλθε έφυγε. «Έτσι συμβαίνει και με τον δικό μου γονότυπο: μόλις αισθανθώ αποδεκτός, ετοιμάζομαι για αλλαγή κατεύθυνσης».

Με τίποτα δεν μπορώ να φανταστώ ότι μια ισχυρή προσωπικότητα σαν τον Φαμπρ, που στα 19 του είχε φροντίσει να… μετονομάσει τον δρόμο όπου διέμενε σε «Οδό Γιαν Φαμπρ», δεν θα αναλάβει εν λευκώ τα ηνία του Ελληνικού Φεστιβάλ, δεν θα επιχειρήσει να δώσει το δικό του βαθύ στίγμα στη διοργάνωση (που φέρει φαρδιά- πλατιά τη σφραγίδα του προκατόχου του) και θα καταδεχτεί να κάνει διπλωματικές μανούβρες με τις κυβερνητικές ορντινάτσες και τις κομματικές καμαριέρες. 

Δεν είμαι μέσα στο μυαλό του και δεν γνωρίζω τι του έταξε η ελληνική πλευρά για να τον ψήσει να αναλάβει, γνωρίζω όμως ότι δεν αρκούσε μια χρηματικά δελεαστική πρόταση (αν μπορεί, δηλαδή, το επίσημο ελληνικό κράτος να δελεάσει οικονομικά οποιονδήποτε σοβαρό άνθρωπο) για να ανταποκριθεί θετικά. Και το σίγουρο είναι ότι αντιμετωπίζει τη νέα αυτή πρόκληση ως ένα ακόμη ερεθιστικό art project. Συνεπώς, κατά κάποιον τρόπο, δεν είναι ο Μπαλτάς που προσέλαβε τον Φαμπρ, αλλά ο Φαμπρ τον Μπαλτά. Μαζί, φυσικά, «προσλαμβάνει» και το διοικητικό συμβούλιο του Φεστιβάλ αλλά και τον νέο πρόεδρο που πιθανολογείται ότι θα του κοτσάρουν για να εξευμενίσουν και τη… ζωτική ανάγκη για κομματικά τερτίπια και αλισβερίσια.

Με τον χρόνο να δουλεύει εναντίον του και την οικονομική κρίση στην Ελλάδα να βαθαίνει, αναμένεται με ενδιαφέρον αυτή η αλλαγή σελίδας. Στην Κύπρο της μόνιμης πνευματικής και πολιτιστικής κρίσης, πάλι, εξακολουθούμε να απεχθανόμαστε τις… μεγάλες συγκινήσεις κι ούτε να διανοηθούμε μπορούμε ότι θα διαταράξουμε τη μακάρια γαλήνη που επικρατεί στο αμνιακό μας τέλμα.