Αξίζει ένα standing ovation

Η σύντομη, αλλά εύστοχη περφόρμανς του Γιαν Φαμπρ με τίτλο «Επιμελητής του Φεστιβάλ Αθηνών» έλαβε αίσιο τέλος.

                                     Γιαν Φαμπρ, «Searching for Utopia», (2003).

Ο Γιαν Φαμπρ απέθανε, ζήτω, λοιπόν, ο Ευάγγελος Θεοδωρόπουλος! Ο Φλαμανδός δημιουργός ζει και βασιλεύει, φυσικά, στο περίλαμπρο προσωπικό του σύμπαν και εξακολουθεί να δρέπει ανέγγιχτος τις δάφνες των πνευματικών και σωματικών μόχθων δεκαετιών. Απλώς έκλεισε άδοξα κι άκομψα η σύντομη αλλά έντονα αποτυπωμένη παρένθεσή του ως καλλιτεχνικού επικεφαλής του Ελληνικού Φεστιβάλ. Χωρίς να το πολυσκεφτεί δεν πήγε καθόλου κόντρα στη δια βοής αποπομπή του, πήρε το καπελάκι του και τις παλλόμενες ιδέες του για να συνεχίσει ωσάν να μη συνέβη τίποτε το θεάρεστο έργο του.

Η ευκολία με την οποία απαρνήθηκε την αξιοζήλευτη θέση θα γύρισε ακόμη περισσότερο τα στομάχια κάποιων μαθημένων στα ήθη του καρεκλογαντζώματος νοτιοβαλκανίων.

Δεν χρειαζόταν βέβαια να έχει κανείς πάρε- δώσε με μέντιουμ για να προγνώσει ότι o Φαμπρ δεν πρόκειται να παριστάνει τον δημοσιοσχετίστα, έναν ελαστικό μάνατζερ, τον συντηρητή και τροχονόμο κατεστημένων ιδεών κι ότι σύντομα ο πονοκέφαλος που νόμιζε η πολιτική ηγεσία του Πολιτισμού ότι γλίτωνε, θα επέστρεφε καραμπινάτος και οξύτερος. Και η σχετικά πενιχρή αμοιβή με την οποία εξασφάλισε τις υπηρεσίες του το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού (δεν έχουμε λόγο να μην πιστέψουμε όσα αποκάλυψε εκ των υστέρων ο Αριστείδης Μπαλτάς) επιβεβαιώνει ακριβώς ότι ο ίδιος κάθε άλλο παρά αντιμετώπιζε την ελληνική πρόκληση ως επαγγελματική ευκαιρία, αλλά ως ένα ακόμη από τα ερεθιστικά art project του, που από τη στιγμή που φέρουν την υπογραφή του, φέρουν φαρδιά- πλατιά και τη σφραγίδα του. 

Τι δεν είχαν καταλάβει όσοι εξεμάνησαν από τις προβοκατόρικες εξαγγελίες του; Ο άνθρωπος είναι «παντρεμένος» με την πρόκληση. Αποτελεί τη λυδία λίθο όλων των δημιουργικών του στοχασμών. Μ’ αυτή έχτισε την καλλιτεχνική του πορεία. Λέτε να καταδεχόταν να πάρει «διαζύγιο» μόνο και μόνο για έχει την ιδιαίτερη τιμή να ζήσει το Ελληνικό Όνειρο; Κάθε άλλο. Καθείς εφ' ω ετάχθη. Κι αν για τον ίδιο η πρόκληση είναι η «σύζυγος», «ερωμένη» του είναι η (μπεκετική) αποτυχία για την οποία έχει επανειλημμένα εκφράσει τη λατρεία του. Μπορεί κάποιος να βλέπει το πέρασμά του ως ανολοκλήρωτο, μια παταγώδη, πρόωρη πανωλεθρία, ο ίδιος όμως έφερε μια χαρά εις πέρας μιαν ακόμη περιπετειώδη περφόρμανς.

Και μην πει κανείς ότι πέρασε και δεν ακούμπησε. Αυτή η σύντομη αλλά εκρηκτική διέλευση έμοιαζε με έναν ισχυρό συναγερμό που αφύπνισε από τη μακάρια νάρκη του το πνεύμα της εποχής. Ηθελημένα ή άθελα, τάραξε με την εμφατική του τρίαινα τα ήρεμα νερά της πολιτιστικής πραγματικότητας. Με μια απότομη, τελετουργική κίνηση ξεβράκωσε μια ολόκληρη χώρα αποκαλύπτοντας τα επίμαχα τοξικά στοιχεία που συνθέτουν σήμερα το πολιτικό και κοινωνικό της προφίλ. Πυροδότησε έναν πρωτόγνωρο για τη σύγχρονη Ελλάδα ποδοσφαιρικού τύπου φανατισμό, έναν σχεδόν θρησκευτικό δογματισμό, μετατρέποντας σε ουσιώδες ζήτημα τα καλλιτεχνικά δρώμενα και εμπλέκοντας και τον τελευταίο άσχετο. Λίγο το έχετε αυτό;

Σε μια απέλπιδα προσπάθεια, λοιπόν, να αποδείξει ότι δεν είναι ελέφαντας, δηλαδή μια παχύδερμη συμμορία τακτοποιητών ημετέρων, η ανώριμη ελληνική κυβέρνηση υπέπεσε σε ένα τρισχειρότερο επικοινωνιακό Βατερλώ. Και πώς το συμμαζεύει; Ανακοινώνοντας τον Βαγγέλη Θεοδωρόπουλο ως επιλογή έκτακτης ανάγκης, εν είδει Μεσσία που ήρθε να περισώσει ό,τι σώζεται για να μπορέσουμε να δούμε φέτος φεστιβάλ. Εγώ λέω ότι ενδεχομένως το όνομά του να στριφογύριζε στο μυαλό της πολιτικής ηγεσίας και πριν την πομπώδη επιλογή Φαμπρ. Φανταστήκατε όμως τις αντιδράσεις που θα είχε, μετά την πολύμηνη Λουκιάδα, η απευθείας πρόσληψη ενός θεατρανθώπου σοβαρού, καταξιωμένου και χαμηλών τόνων μεν, ο οποίος ωστόσο δεν έκρυψε ποτέ ότι από την εφηβεία του πρόσκειται στον χώρο της ανανεωτικής Αριστεράς;

Ρε λες να υποτιμήσαμε τελικά την επικοινωνιακή τους δεινότητα κι ο Φαμπρ να ήταν απλώς ένα φαντασμαγορικό πυροτέχνημα ώστε να μας τη «φέρουν» αναίμακτα με την προαποφασισμένη επιλογή τους;