Δεν υπάρχουν επικίνδυνα βιβλία, μόνο επικίνδυνα μυαλά

Αν ανησυχείς βάσιμα ότι οι απόψεις ενός τρομοκράτη, ενός δολοφόνου ή ενός ληστή μπορεί να διαφθείρουν κάποιον που τις διαβάζει, έχεις πρόβλημα κι εσύ και η κοινωνία στην οποία ανήκεις.

Μια ψύχραιμη και ώριμη κοινωνία δεν θα την απασχολούσε ούτε θα τη σκανδάλιζε η έκδοση ενός βιβλίου. Οποιουδήποτε βιβλίου. Η ελληνική κοινωνία όμως δεν είναι ούτε ψύχραιμη, ούτε ώριμη. Και αναζητεί παντού φαντάσματα. Με την παραμικρή αφορμή. Και το ζήτημα είναι ότι πολλές φορές τα αντιδραστικά και μεμψίμοιρα αντανακλαστικά της φέρνουν τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Αμφισβητεί κανείς ότι όλος αυτός ο ντόρος και η συζήτηση που πυροδοτήθηκε την εβδομάδα που πέρασε με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Δημήτρη Κουφοντίνα αποτελεί την καλύτερη «διαφήμιση»;

Δεν υπάρχουν «επικίνδυνα βιβλία», εν δυνάμει επικίνδυνα είναι μόνο τα μυαλά που τα διαβάζουν. Έχοντας διαπαιδαγωγήσει μια γενιά αναγνωστών έμπειρων με υψηλό κριτήριο και ισχυρό χαρακτήρα, δεν ανησυχείς. Αν ανησυχείς βάσιμα ότι οι απόψεις και οι βουλές ενός τρομοκράτη, ενός δολοφόνου ή ενός ληστή μπορεί να διαφθείρουν κάποιον που τις διαβάζει, έχεις πρόβλημα κι εσύ και η κοινωνία στην οποία ανήκεις. Κι αν σου φταίει ένα βιβλίο, ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα έχεις εσύ που επί της ουσίας δεν διαφέρεις από τους ναζί που έκαιγαν βιβλία επειδή διαφωνούσαν με το περιεχόμενό τους. Θα μπορούσες να είσαι κεντρικός χαρακτήρας στο μυθιστόρημα του Ρέι Μπράντμπερι «Φαρενάιτ 451» (η θερμοκρασία όπου το χαρτί γίνεται στάχτη), όπου καθήκον των firemen, των πυρονόμων δεν είναι να σβήνουν φωτιές αλλά να βάζουν φωτιά στα βιβλία, μαζί με τα σπίτια αυτών που τα κατέχουν.

Αν δηλαδή με τσακώσει κάποιος αύριο να διαβάζω το ιδεολογικό μανιφέστο του Χίτλερ «Ο Αγών Μου» θα με συνδέσει αυτόματα με το ναζισμό; (Παρεμπιπτόντως, όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να αναζητήσει την ελληνική έκδοση που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κάκτος) Ή μήπως όποιος έχει τύχει να διαβάσει το βιβλίο αυτό υπάρχει κίνδυνος να φθαρεί το πνεύμα του; Αντιθέτως, πολλοί θεωρούν πως αν πολιτικοί, διαµορφωτές της κοινής γνώµης, αλλά και οι λαοί στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ έμπαιναν στον κόπο να διαβάσουν το «Mein Kampf» όταν πρωτοεκδόθηκε ίσως να ήταν πιο υποψιασμένοι και καλύτερα προετοιμασμένοι γι’ αυτό που θα επακολουθούσε.

Κρίνοντας από το απόσπασμα του βιβλίου του Κουφοντίνα που δημοσιοποίησε ο εκδότης, μερικές αράδες αρκούν για να καταλάβει κανείς ότι το πνευματικό πόνημα του ταμία της 17Ν δεν θα μπορούσε να δώσει υλικό ούτε για b-movie της πλάκας. Πόσο μάλλον να επηρεάσει συνειδήσεις και να «αγιοποιήσει» ή έστω να «λειάνει» την τρομοκρατική δράση της οργάνωσης. Αντιθέτως, ως καταγραφή γεγονότων και εντυπώσεων από την πλευρά αυτού που διαπράττει τα άνανδρα εγκλήματα που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη, εκτός από ενδιαφέρον αντικείμενο ψυχαναλυτικής ή και κοινωνικοπολιτικής έρευνας, το μόνο που μπορεί να πετύχει είναι να… διαβρώσει οριστικά και τα –όποια- τελευταία υπολείμματα συμπάθειας προς τις προθέσεις των φονιάδων της 17Ν. Όσα απέμειναν, δηλαδή, μετά και το μπαράζ από αστείες ηθικο-ιδεολογικές κυβιστήσεις των μελών της από τότε που μπαινοβγαίνουν σε δικαστήρια και φυλακές.

Όσο για το επιχείρημα περί «ματωμένων χρημάτων» και «ανήθικων συναλλαγών με δολοφόνους», αυτό είναι το πιο αδύναμο. Δεν υπάρχουν βιβλία «αγνά» και «αμόλυντα» από εμπορικές -αν όχι κερδοσκοπικές- προθέσεις. Δεν μας ενδιαφέρει τι θα κάνει τα λεφτά που θα αποκομίσει ο ισοβίτης, ούτε πόσα θα βγάλει ο εκδότης. Αυτό που έχει σημασία σε ένα βιβλίο πρώτιστα είναι η πνευματική του διάσταση, η αξία και η σημασία του στο διαχρονικό «χρηματιστήριο» του ανθρώπινου πολιτισμού, στο δρόμο προς την πνευματική ανύψωση. Και μόνο η Ιστορία μπορεί να το δικαιώσει ή να το «κάψει».