Η ασφάλεια της αβεβαιότητας

Η εικόνα του «τσαμπουκά» που εισπράττουμε από την Τουρκία εντείνει την αίσθηση ότι έχει αρχίσει ξανά να χύνεται η καρδάρα με το γάλα της επαναπροσέγγισης.

Το «πολεμικό» κλίμα της εποχής επιβάλλει προβληματισμό, αμηχανία και σκεπτικισμό, με επιπτώσεις ακόμη και σε προσωπικό επίπεδο· στραβοκοιτάζουμε και τους τυχόν φίλους μας Τουρκοκύπριους ή Τούρκους ενώ το πρόβλημα μπορεί να φτάσει και μέχρι το ξεθύμασμα του περιβόητου… «Baklava Effect», της γλυκερής αίσθησης που συνοδεύει τις τυχαίες, επαγγελματικές ή ακαδημαϊκές συναντήσεις Ελλήνων με Τούρκους, με την ακολουθούμενη επιθυμία για ανάδειξη των ιστορικών δεσμών μεταξύ των δύο λαών.

Αυτή η εικόνα του «τσαμπουκά» που εισπράττουμε στην Κύπρο από την έντονη κινητικότητα στη στρατιωτικο-διπλωματική σκακιέρα της ανατολικής μεσογείου, εντείνει την αίσθηση ότι έχει αρχίσει να χύνεται οριστικά η καρδάρα με το γάλα της επαναπροσέγγισης, η οποία είχε αρχίσει να γεμίζει εκεί στις αρχές της δεκαετίας του ’00 και θεωρητικά αποτελούσε το πιο καίριο βήμα για λύση στο πρόβλημα που μας καίει.

Ειδικότερα τις τελευταίες εβδομάδες, πολιτικοί και πολίτες, δεν μπορεί να γυρίσει πλέον η γλώσσα μας αν τύχει και αναφερθούμε στην Τουρκία και το ψευδοκράτος σε σχέση με οτιδήποτε δεν εφάπτεται με τα στερεότυπα του εθνικού μας «αντίπαλου δέους»: ο αγριάνθρωπος, ο κτητικός, ο βάρβαρος, ο κακόβουλος, ο αδίστακτος.

Το εθνικό μας φαντασιακό, αυτό που χτίστηκε σκέψη-σκέψη, ιδέα-ιδέα και συναίσθημα-συναίσθημα από τα παιδικά μας χρόνια και τυπώθηκε στο μυαλό και την ψυχή από τις προσλαμβάνουσες στο σχολείο και το οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, εξερράγη σαν ηφαίστειο βρίσκοντας πρόσφορο έδαφος στη διαχρονικά απροκάλυπτη ροπή των Τούρκων να διεκδικούν –ή να «απλώνουν το χέρι και να αρπάζουν»- οτιδήποτε κινείται στο οπτικό πεδίο των εθνικών τους συμφερόντων.

Η τουρκική διπλωματία δεν αφήνει τίποτε να πέσει κάτω και δεν μπορούμε παρά να το αναγνωρίσουμε αυτό, όσο δύσκολο κι αν είναι στην κατάποση, δεδομένου ότι τους όρους του παιχνιδιού στην πολιτική τους βάζει το συμφέρον και μόνο κι όλα τα υπόλοιπα (εθνική περηφάνια, Ιστορία, κυριαρχικά δικαιώματα, διεθνές δίκαιο κ.λπ.) είναι απλώς τζούφια προσχήματα.

Έχοντας στρογγυλοκαθίσει στο αναπαυτικό ανάκλιντρο της υπολογίσιμης περιφερειακής δύναμης, η Τουρκία προβαίνει σε πολυεπίπεδες μέχρι και ακραίες διπλωματικές και πολιτικές παρεμβάσεις στη γειτονιά της, προσπαθώντας να διευρύνει συνεχώς το πεδίο δράσης της. Ακόμη και η νοσταλγία του αυτοκρατορικού παρελθόντος που της προσάπτεται, είναι ένα ηθικοϊστορικό άλλοθι στην προσπάθεια να εξασφαλίσει μια κεντρική θέση στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα.

Στην Κύπρο, με την πληγή του 1974 να χαίνει και να αιμορραγεί ακάτασχετα με το παραμικρό ξυσιματάκι, επιμένουμε να ερμηνεύουμε τις κινήσεις της Τουρκίας με βάση το εθνικό μας φαντασιακό, με φόντο τη μακραίωνη, αλλά και πρόσφατη ιστορική αντιπαλότητα και τις επιπτώσεις της. Αναπόφευκτα, δαιμονοποιώντας την Τουρκία, τους «Τούρκους», ως σύνολο και ως έθνος, λες και βιώνουν μαζικά, λαός και ηγεσία, μια ιστορική και μιλιταριστική παράκρουση  και αποτελούν συνολικά την πραγμάτωση της έννοιας «εχθρός», γινόμαστε εμείς το στερεότυπο που κακίζουμε.

Έχουμε την πικρή αίσθηση ότι βυθιζόμαστε στον υπόκοσμο της πολιτικής, σαν να έρχεται κάποιος στο μαγαζί μας και να μας ζητάει να του πληρώσουμε προστασία… από τον ίδιο ή -ακόμη χειρότερα- κάθεται στο ταμείο τραμπουκίστικα και μας πετάει έξω. Κι επειδή έχουμε βρεθεί συχνά στο παρελθόν σ’ αυτή τη θέση, για μια φορά ακόμη η ένταση ακολουθείται από το σχεδόν ευχάριστο, λυτρωτικό αίσθημα της «δικαίωσης» για το ποιόν του «ιδιοσυγκρασιακά τραμπούκου» γείτονα.

Ούτε αυτή τη φορά, λοιπόν, θα μας πιάσει το κλάμα για το χυμένο γάλα. Με την ίδια υπομονή και στωικότητα θα το βλέπουμε να γεμίζει στάλα- στάλα, θα προσπαθήσουμε να συσφίξουμε ξανά το ζωνάρι των διακοινοτικών και των ελληνοτουρκικών σχέσεων αρχίζοντας πάλι δειλά- δειλά τα παχιά και υποκριτικά λόγια περί ειρηνικής συνύπαρξης, συνεργασίας, φιλίας, κοινής πάλης κ.ο.κ. Κάνοντας ότι δεν βλέπουμε αυτό το πλέγμα διαπλοκής γεωπολιτικών συμφερόντων που έχει στηθεί σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της περιοχής και μας έχει σκεπάσει.

Κι έτσι θα επιτρέψουμε τους κάθε είδους εθνικόφρονες ομφαλοσκόπους να μη βάζουν τη γλώσσα μέσα και τον φαύλο κύκλο να γυρίζει αενάως, εξασφαλίζοντάς μας την ασφάλεια της αβεβαιότητας.