Ο μπούσουλας είναι που στρέφει ή το καράβι;

Αν μοναδικός σκοπός του Φεστιβάλ Κύπρια είναι η «ανταπόκριση του κοινού», του χρόνου ας φέρουν και τον Σεφερλή.

Ο Σεπτέμβριος είναι κανονικά ο πρώτος μήνας του έτους. Ο Ιανουάριος δεν είναι καν ο πρώτος μήνας του χειμώνα. Ενώ τον Σεπτέμβρη, όλοι ερχόμαστε με γεμάτες μπαταρίες από τη ραστώνη του Αυγούστου και πέφτουμε με τα μούτρα στη δουλειά (για να τις αδειάσουμε ξανά μέσα σε 1,5 μέρα, αλλά αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα). Κάνουμε όνειρα, προγραμματίζουμε, βάζουμε τις μηχανές στο φουλ, ανεβάζουμε τα μανίκια και μαζί και τους ρυθμούς της ζωής, ενώ την ίδια εποχή ξεκινά το σχολικό και το ακαδημαϊκό έτος.

Καθώς μπαίνει το φθινόπωρο αρχίζει με τα μπούνια και η καλλιτεχνική δράση. Οι γκαλερί ετοιμάζονται πυρετωδώς για τις νέες τους εκθέσεις, τα θέατρα αν δεν έχουν ήδη ξεκινήσει παραστάσεις βρίσκονται σε προχωρημένη διαδικασία προβών, ενώ το ίδιο ισχύει για τα σύνολα ή τους μουσικούς που αρχίζουν να ψάχνονται για κλειστούς χώρους. Ας το παραδεχτούμε. Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας της αρχής. Σε αντίθεση με τη στερεοτυπική εικόνα του φθινοπώρου με τα σάπια φύλλα να ντύνουν το μουσκεμένο χώμα, κάθε χρόνο τέτοιες μέρες ζούμε την επανεκκίνηση και ξεκινούμε μια νέα ενότητα της ζωής μας γεμάτοι προσδοκίες, αλλά και γεμάτοι αβεβαιότητα.

Ένα από τα χαρακτηριστικά φαινόμενα της εποχής είναι η έντονη καλλιτεχνική δράση, στην οποία συμβάλλει καθοριστικά και το Διεθνές Φεστιβάλ Κύπρια. Η διοργάνωση έκανε πέρσι μια σημαντική στροφή από οργανωτικής πλευράς και με την ολοκλήρωσή της άφησε πολλές προσδοκίες για το μέλλον, παρά το γεγονός ότι η κρατική επιχορήγηση έφτασε στο ναδίρ.

Θα ήταν άδικο και αντιδεοντολογικό να αποτολμήσουμε κάποιου είδους αποτίμηση της διοργάνωσης ενόσω αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν αποκλείεται στο τέλος της ημέρας η γενική εικόνα σε σχέση με την ποιότητα των εκδηλώσεων να είναι καλύτερη σε σχέση με πέρσι. Το πρόβλημα όμως είναι ότι υπάρχει μια αίσθηση από πλευράς φιλοσοφίας ότι ο καλλιτεχνικός διευθυντής και οι διοργανωτές –δηλαδή το κράτος– αντί να αναγνωρίσουν όσα θετικά και εύστοχα προέκυψαν από την περσινή «δοκιμαστική» διοργάνωση και να αποφύγουν τα λάθη που έγιναν, αποφάσισαν να σκίσουν τη σελίδα και ν’ αρχίσουν πάλι από την αρχή σαν να ήταν η πρώτη φορά.

Με τον προϋπολογισμό πλέον να είναι ΚΑΤΩ από το ναδίρ, και με πολύτιμο χρόνο να έχει χαθεί επειδή ο τέως υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού δεν γούσταρε τη φάτσα του καλλιτεχνικού διευθυντή, οι ιθύνοντες είπαν να πλεύσουν σε άγνωστα νερά. Βέβαια, εκείνος ο Υπουργός δεν είναι πλέον στη θέση του, σε αντίθεση με τον καλλιτεχνικό διευθυντή. Όμως το θέμα είναι ότι ο τελευταίος αποφάσισε -σε σύμπνοια με τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες- να αλλάξει ρότα στο φεστιβάλ και να δοκιμάσει με κάπως άτσαλο τρόπο ένα μεγαλύτερο άνοιγμα προς το κοινό.

Ναι, πιθανότατα στο συμπέρασμα αυτό να συνέτεινε η επιλογή της ένταξης στο πρόγραμμα μιας μόνο παραγωγής και μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι δικαιούται κάποιος στις δέκα προτάσεις να κάνει κι ένα λάθος. Όχι όμως όταν εξαρχής το κάνει συνειδητά και με ξεκάθαρο και ομολογημένο σκοπό την εμπορική επιτυχία. Κι αν αναλογιστεί κανείς ότι σχεδόν 5.000 θεατές κρέμονταν σαν τα τσαμπιά στις τρεις παραστάσεις, μπορεί να υποψιαστεί ότι ο σκοπός αυτός επετεύχθη και άρα είναι ικανοποιημένος. Κι ακόμη περισσότερο –βέβαια– ο παραγωγός.

Δεν χρειάζεται να αναλύσω γιατί είναι εκτός φιλοσοφίας του Φεστιβάλ η συγκεκριμένη επιλογή. Αν μοναδικός σκοπός τους είναι η «ανταπόκριση του κοινού», του χρόνου ας φέρουν και τον Σεφερλή. Ο ρόλος του Φεστιβάλ Κύπρια είναι ΚΑΙ παιδαγωγικός. Ο φορολογούμενος δίνει τα λεφτά του στο Κράτος, το οποίο εν προκειμένω οφείλει να διαμορφώσει το γούστο του φορολογούμενου, να το οδηγήσει κοντά σ’ αυτό που είναι πραγματική τέχνη. Η τόσο ενοχλητική σε μας τους μίζερους δεδομένη εμπορική επιτυχία είναι ακόμη ένας λόγος για να αναζητηθούν προτάσεις που θα συντείνουν στη δημιουργία αυτού του καλλιτεχνικού αισθητηρίου.

Είναι εξαιρετικά ανησυχητική αυτή η επιτυχία. Σε κάνει να αναρωτιέσαι αν τόση προσπάθεια που έχει γίνει από μερικούς γραφικούς για βελτίωση της αντίληψης περί ωραίου έχει πάει όλη στράφι και τελικά δεν υπάρχει καμία ελπίδα σ’ αυτή τη βάρβαρη και μεγαλομανή γωνίτσα του σύμπαντος.