Το Στόουνχετζ στο Μουσείο της Ακρόπολης

Οι «αχάριστοι» Έλληνες και το ενδεχόμενο ανταλλαγής δύο χαρακτηριστικών οικουμενικών μνημείων.

Οι ίδιοι οι Βρετανοί ανακίνησαν το θέμα των Μαρμάρων δανείζοντας το ακέφαλο άγαλμα του Ιλισσού στο Ερμιτάζ. Δεν είναι τυχαία κίνηση ο ιστορικός πρώτος δανεισμός γλυπτού του Παρθενώνα. Αποσκοπούσε στην υπογράμμιση, από την πλευρά τους, της οικουμενικότητας του μουσείου τους αλλά και του ότι τα «Ελγίνεια» αποτελούν ιδιοκτησία τους και άρα τα κάνουν ό,τι γουστάρουν.

Από τη σκοπιά του Βρετανικού Μουσείου, το ελληνικό κράτος και οι Έλληνες θα έπρεπε να είναι και ευγνώμονες για την υπόθεση των γλυπτών. Όχι μόνο γιατί ο Τόμας Μπρους, 7ος  κόμης του Έλγιν, έσωσε τα αριστουργήματα από μια ενδεχόμενη καταστροφή, σαν τον ηρωικό διασώστη που εισήλθε σε ένα υπό κατάρρευση σπίτι για να σώσει τα κειμήλιά του, αλλά μετά… ξέχασε να τα επιστρέψει στους νόμιμους ιδιοκτήτες. Αλλά και γιατί η φύλαξή του σε περίοπτη θέση σε μα σπουδαία μητρόπολη του δυτικού κόσμου συνέβαλε στην ανάδειξη του διαχρονικού μεγαλείου του ελληνικού πολιτισμού.

Ο Βρετανός διπλωμάτης και πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Υψηλή Πύλη τα είχε κάνει πλακάκια με τους Οθωμανούς και ενορχήστρωσε τη φυγάδευση του 60% περίπου των γλυπτών, ακρωτηριάζοντας ουσιαστικά το μνημείο, για να τα θέσει υπό την κηδεµονία του Βρετανικού Μουσείου.

Πέρασαν 198 χρόνια κι ακόμη υπάρχουν Βρετανοί opinion makers που υποστηρίζουν ότι ο λόρδος Έλγιν έκανε χάρη στην παγκόσμια κοινότητα αποσπώντας τα γλυπτά, διότι οι Έλληνες θα τα είχαν σπάσει και θα τα χρησιμοποιούσαν για να θεμελιώσουν κάποιο... γυράδικο. Δεν αποκλείεται η άποψη αυτή να εμπεριέχει μια δόση αλήθειας και πάλι όμως ακούγεται τουλάχιστον προκλητικό και χονδροειδές όταν εκστομίζεται από βρετανικά χείλη.

Ιστορικά, καλώς ή κακώς, η Ελλάδα παρέμεινε στη Δύση και οι Βρετανοί θεωρητικά παρέμειναν σύμμαχοι και προστάτες, -ή καλύτερα νταβατζήδες- κι έχωναν συχνά και απροκάλυπτα την ουρά τους στα εσωτερικά της χώρας, ανακατεύοντας πρόσωπα και καταστάσεις, διαιρώντας για να βασιλεύουν και να αυγαταίνουν τα γεωπολιτικά τους συμφέροντα.

Τέτοια εποχή, πριν από 70 χρόνια, ο στρατηγός Σκόμπι έπιανε από το λαιμό με ύφος στυγνού αποικιοκράτη τα ελληνικά πολιτικά ανδρείκελα και αμόλαγε τους στρατιώτες του για να πυροβολούν προβοκατόρικα στο ψαχνό Έλληνες διαδηλωτές στην Πλατεία Συντάγματος. Και αργότερα ταμπούρωνε τους Βρετανούς στρατιώτες στην Ακρόπολη για να προκαλέσουν στο μνημείο περισσότερες καταστροφές και απ’ ότι οι ναζί.

Δεν πρέπει φυσικά να ξεχνάμε και το πόσο γερά πατούσε η βρετανική κυβέρνηση την αποικιοκρατική της μπότα στην Κύπρο και τι ζημιά προκάλεσε αυτό στα εθνικά συμφέροντα των Κυπρίων, μόνο και μόνο επειδή περνούσαν ξώφαλτσα από τα δικά τους. Και μέχρι σήμερα εξακολουθούμε να τους έχουμε κακό μπελά.

Δύο αιώνες μετά, λοιπόν, οι άσπονδοι φίλοι μας εμμένουν στην αναχρονιστική κηδεμονία των Μαρμάρων, στο διαχωρισμό ενός αριστουργήματος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Δεν υπάρχει ισχυρισμός της επίσημης βρετανικής θέσης υπέρ της διατήρησης των Μαρμάρων στο Λονδίνο που να μην έχει ανατραπεί με τα χρόνια στη βάση της απλής λογικής. Χώρος να φιλοξενηθούν και να αναδειχτούν όπως πρέπει πλέον υπάρχει και δεν στέκει ούτε καν η εύλογη ανησυχία ότι ενδεχόμενη επανένωση θα άνοιγε τους ασκούς του Αιόλου για επιστροφή και άλλων σημαντικών μνημείων που λεηλατήθηκαν (συγνώμη, εννοώ προστατεύθηκαν) από άλλες χώρες.

Στην περίπτωση αυτή, η Ελλάδα ζητά την επανένωση του σπουδαιότερου ίσως μνημείου της. Μιλάμε, για μια ιδιάζουσα περίπτωση, τη δικαίωση του πιο χαρακτηριστικού μνημείου αυτής της χώρας.

Η Ελλάδα ξόδεψε πολλά εκατομμύρια ευρώ σε μια εποχή που δεν τα είχε για να ανεγείρει ένα μουσείο που στεγάζει το ίδιο το αίτημα για επαναπατρισμό των γλυπτών, ένα κενό που αναμένει τη μεγάλη πλήρωση. Η εκστρατεία διεκδίκησης, περιέργως, παραμένει σοβαρή όλα αυτά τα χρόνια και το ελληνικό αίτημα δεν φαίνεται να πτοείται και να ξεθυμαίνει, εκτός εάν οι Βρετανοί δεχτούν να ανταλλάξουν τα γλυπτά με το 60% των βράχων από το δικό τους χαρακτηριστικό και οικουμενικό μνημείο, το Στόουνχετζ. Λέμε τώρα…

Η Ελλάδα μπορεί να υποσχεθεί ότι θα το αναδείξει όπως αρμόζει σε ένα μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.