Δεν είναι και τόσο μακριά το 2114

Η στιχομυθία που είχαν την περασμένη εβδομάδα μέσω των σελίδων του «Φιλελευθέρου» ο Μιχάλης Πασιαρδής με τον υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού Κυριάκο Κενεβέζο απλώς απέδειξε την πικρή πραγματικότητα: το Έτος Μόντη σχεδόν το ξέχασαν κι αυτοί που το ανακήρυξαν.

Τον περασμένο Μάιο το Υπουργικό Συμβούλιο έκανε το αναμενόμενο και αυτονόητο και με κάμποσες τυμπανοκρουσίες ανακήρυξε το 2014 σε «Έτος Μνήμης Κώστα Μόντη». Και ξεμπέρδεψε. Διότι προφανώς θεωρεί ότι το δικό του χρέος ως προς την τίμηση της μνήμης του μείζονα ποιητή εξαντλείται σ’ αυτή την ανακήρυξη. Και δεν έχει καμία συναίσθηση του τι πραγματικά σημαίνει μια τέτοια φιλολογική επέτειος.

Ο ίδιος ο Μόντης, βέβαια, θα μας έλεγε «να τον αφήσουμε να ξεχαστεί» ωστόσο δεν μπορούμε να του κάνουμε αυτή τη χάρη. Είναι βέβαιο ότι δεν έχει ανάγκη από τέτοιες τιμές, ούτε χρειάζεται να τον ανασύρουμε από τη λήθη. Το έργο και η μορφή του εξακολουθούν να εμπνέουν και να μελετούνται, έχουν ξεπεράσει τα στενά όρια της Κύπρου κι έχουν γίνει κτήμα της αιωνιότητας. Οι φιλολογικές επέτειοι, όμως, αποτελούν μια καλή ευκαιρία να ανανεώσουμε την αναγνωστική απόλαυση και τη μελέτη του έργου του τιμώμενου, αλλά και για να μην ξεχνάμε τις εξευγενιστικές ιδιότητες που έχει στη ζωή μας η ομορφιά, η τέχνη, ο λόγος.

Η στιχομυθία που είχαν την περασμένη εβδομάδα μέσω των σελίδων του «Φιλελευθέρου» ο Μιχάλης Πασιαρδής με τον υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού Κυριάκο Κενεβέζο απλώς απέδειξε την πικρή πραγματικότητα: το Έτος Μόντη σχεδόν το ξέχασαν κι αυτοί που το ανακήρυξαν. Ο Κενεβέζος, βέβαια, δεν ξέχασε ότι η ανακήρυξη έγινε «μετά από εισήγηση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού». Παρέλειψε, όμως, να αναφέρει ότι η Κυβέρνηση εξήγγειλε «εορτασμούς, εκδηλώσεις τιμής και δραστηριότητες από εκπαιδευτικούς, πολιτιστικούς και άλλους φορείς του δημόσιου τομέα» και αρκέστηκε να επισημάνει στον Μ. Πασιαρδή ότι παραμένει στη διάθεσή του «για τυχόν εισηγήσεις σας που αφορούν στην υλοποίηση της πιο πάνω απόφασης».

Είναι προφανές ότι η Πολιτεία έχει αφήσει την υπόθεση αποκλειστικά και μόνο στη διακριτική ευχέρεια του ιδιωτικού τομέα. Δεν μπορώ να φανταστώ κάτι διαφορετικό. Αλλιώς θα έπρεπε ήδη να είχε εξαγγείλει πρόγραμμα δράσεων, τη σύσταση κάποιας επιστημονικής– οργανωτικής επιτροπής, τον ορισμό κάποιου κρατικού φορέα ως αρμόδιου για τον κεντρικό σχεδιασμό, τον συντονισμό και την υλοποίηση των δράσεων.

Στις 18 Φεβρουαρίου συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του Μόντη και την 1η Μαρτίου δέκα από τον θάνατό του. Η επέτειος αυτή αποτέλεσε και τον λόγο που ανακηρύχθηκε η χρονιά Έτος Μνήμης Κώστα Μόντη. Οι μέρες ωστόσο περνούν και δεν φαίνεται στον ορίζοντα να διοργανώνεται τουλάχιστον κάποια επίσημη εκδήλωση μνήμης και τιμής από πλευράς του κράτους ενόψει των γενεθλίων του.

Αντίθετα, το 2014 τρέχει και η ανακήρυξη εκείνη έχει περάσει εντελώς στο ντούκου. Αλλά τι λέω; Εδώ κοντεύει να το ξεχάσει όχι μόνο ο λογοτεχνικός κόσμος –στο πρόσωπο του Μ. Πασιαρδή- αλλά και η οικογένειά του – στο πρόσωπο της κυρίας Έρσης Μόντη. Δεν γνωρίζω αν το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού ήλπιζε να το ξεχάσουμε τελείως μέχρι να βρεθεί ένας σοβαρός ιδιωτικός φορέας με προθυμία να επωμιστεί όλο το βάρος για να του πασάρει όσα είχε προτείνει ότι θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν αυτές οι εκδηλώσεις: φιλολογικά μνημόσυνα, επιστημονικά συνέδρια, ειδικές εκδόσεις, φακέλους πρώτης ημέρας κυκλοφορίας, γραμματόσημα, παραγωγή ντοκιμαντέρ κ.ά. Ακόμη κι αν επιτευχθεί, ο στόχος της περαιτέρω γνωριμίας των μαθητών με το έργο του Μόντη και της διοργάνωσης ενδοσχολικών εορτασμών και μαθητικών διαγωνισμών στην τρέχουσα σχολική χρονιά δεν αρκεί ούτε για να δώσει κάποιο άλλοθι εμπλοκής του Υπουργείου στην επέτειο.

Ακόμη και η ενθάρρυνση της ενεργοποίησης πολιτών, ιδιωτικών φορέων και ακαδημαϊκών ιδρυμάτων απαιτεί ένα σχέδιο κι ένα όραμα. Αν έχουν στερέψει από ιδέες, μπορούν να δουν σε άλλες χώρες πώς χειρίζονται τέτοιες επετείους. Από την επιστημονική προσέγγιση σε διεθνές επίπεδο –με εμπλοκή ακόμη και της ΟΥΝΕΣΚΟ- μέχρι την ανάρτηση αποσπασμάτων από ποιήματα σε λεωφορεία, στάσεις μέσων μαζικής μεταφοράς ή δημόσια κτήρια.

Φαίνεται ότι δεν βιάζονται γιατί δεν πήραν στα σοβαρά την επέτειο και τη σημασία της. Ή δεν μπορούν γιατί έχουν άλλες προτεραιότητες και «υπάρχει κι αυτή η αναθεματισμένη οικονομική στενότητα».

Δεν πειράζει. Θα βρεθεί άλλη ευκαιρία. Άλλωστε, δεν είναι και μακριά το 2114…