Η Αστυνομία της Αισθητικής

Βρισκόμαστε σχεδόν στο 2015 και στην Κύπρο αξιωνόμαστε να ζήσουμε ακόμη ένα περιστατικό κατάφωρης παραβίασης της ελευθερίας της έκφρασης.

Το «ντου» της Αστυνομίας στη Δημοτική Αγορά με σκοπό να αφαιρέσει μια έκθεση φωτογραφίας, επειδή θίχτηκαν τα «χρηστά ήθη», η δημόσια αιδώς και η αισθητική ορισμένων στενοκέφαλων υποκριτών, σε μια νορμάλ χώρα θα θεωρούνταν σοβαρό κρούσμα καταπάτησης της ελευθερίας της έκφρασης και θα γνώριζε τη λαϊκή κατακραυγή. Όχι όμως στην Κύπρο.

Εκτιμώ ότι το γεγονός πως η έκθεση ανήκει στη γνωστή Ελληνίδα τρανς καλλιτέχνιδα και ακτιβίστρια Πάολα Ρεβενιώτη και ότι θεωρητικά η θεματολογία της αφορούσε ζητήματα ατόμων ΛΟΑΤ, ανήκει στο δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης της σοβαρότητας του ζητήματος. Έχουμε αρχίσει να το παίρνουμε απόφαση ότι ζούμε σε μια οπισθοδρομική κοινωνία που εξακολουθεί να ασθμαίνει πάνω στη διαχείριση ζητημάτων σεξουαλικής ταυτότητας, μια κοινωνία βαθιά συντηρητική και κατ’ ουσίαν ομοφοβική.

Η έκθεση διοργανώθηκε στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Μνήμης Τρανς, με την οργάνωση Accept-ΛΟΑΤ Κύπρου να στοχεύει στη δημιουργία διαλόγου, τόσο ανάμεσα στην ίδια τη ΛΟΑΤ κοινότητα, όσο ανάμεσα στη ΛΟΑΤ κοινότητα και την ευρύτερη κοινωνία. Υπό αυτή την έννοια, μόνο που η έκθεση έγινε αιτία για να αναδειχθεί η στρυφνή, προκατειλημμένη και δεισιδαιμονική μουτσούνα της κυπριακής κοινωνίας και να κάθεται κάποιος αργόσχολος σαν τον γράφοντα και να το επισημαίνει, η οργάνωση έχει εν μέρει πετύχει τον σκοπό της.

Στοχοποιημένη και συνηθισμένη σε ιδεοληπτικά εχθρικές συμπεριφορές, η ΛΟΑΤ κοινότητα της Κύπρου έχει κάθε λόγο να εισπράττει τη στάση της Αστυνομίας ως μέρος μιας γενικότερης αρνητικής αντιμετώπισης ελέω σεξουαλικού προσανατολισμού. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι η συνεργασία της Accept με την Αστυνομία κατά τη διάρκεια του πρώτου κυπριακού Gay Pride τον περασμένο Μάιο καταγράφεται ως αγαστή.

Η ΛΟΑΤ κοινότητα έχει και κάθε λόγο να αμφισβητεί ότι στη φαλλοκρατική κοινωνία μας θα υπήρχαν ανάλογες καταγγελίες από ευερέθιστους πολίτες και η Αστυνομία θα επιδείκνυε ανάλογη ευαισθησία σε περίπτωση που οι συγκεκριμένες φωτογραφίες απεικόνιζαν π.χ. ένα γυμνό γυναικείο σώμα αντί για ανδρικό. Θα το κατάπινε πιο εύκολα η… αισθητική μας.

Η πιο τρομακτική πτυχή του όλου ζητήματος, όμως, δεν είναι αυτή. Αν κάποιος κοιτάξει ψύχραιμα τη συνολική εικόνα σε σχέση με την υπόθεση θα διαπιστώσει κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό: Βρισκόμαστε σχεδόν στο 2015 και στην Κύπρο αξιωνόμαστε να ζήσουμε ακόμη ένα περιστατικό κατάφωρης παραβίασης της ελευθερίας της έκφρασης και βίαιης κατάργησης της ουσίας της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Η παρέμβαση (όχι εικαστική) της Αστυνομίας σε μια έκθεση τέχνης δεν μπορεί παρά να θεωρείται βανδαλισμός, μια ευθεία αμφισβήτηση της ελευθερίας του καθενός για καλλιτεχνική δημιουργία και του δικαιώματος να προβάλλει τα έργα του και μέσω αυτών να εκφράζει τη γνώμη του για την κοινωνική πραγματικότητα.

Η «αισθητική» ερμηνεύεται διαφορετικά από τον καθένα και σε καμιά περίπτωση η απομόνωση και η παρερμηνεία μιας καλλιτεχνικής πρότασης δεν μπορεί να συνιστά επαρκή λόγο για παρέμβαση στην ελευθερία της τέχνης.

Πέραν του δικαιώματος του καλλιτέχνη να εκφραστεί, υπάρχει και το δικαίωμα του θεατή να παρακολουθήσει για να διαμορφώσει άποψη, να ερεθιστεί και να προβληματιστεί αισθητικά, νοητικά και συναισθηματικά. Αν σε κάποιον δεν αρέσει αυτό ας μην επισκεφτεί την έκθεση ή ας στρέψει το κεφάλι του αλλού, κανείς δεν του έχωσε το έργο μέσα στα μούτρα.

Αν υπήρχε συναίσθηση της έννοιας της ελευθερίας της έκφρασης από πλευράς της Αστυνομίας, δεν θα έμπαινε καν στη διαδικασία να προτείνει στους διοργανωτές να επιστρέψει τα πάνελ έχοντας αφαιρέσει τις «επίμαχες» φωτογραφίες. Αυτό είναι ο ορισμός της λογοκρισίας. Και ξεπερνά ακόμη και τη γελοιότητα των λογοκριμένων μουσικών δίσκων των δεκαετιών ’70 και ’80 με τα παρατεταμένα «μπιιπ» στη θέση των λέξεων, επειδή κάποιοι τις θεωρούσαν αισχρές.