Μην ασχολείστε με τον Πολιτισμό, θα ασχοληθεί ο Πολιτισμός μαζί σας

Η συζήτηση για την αναδιάρθωση πρέπει να αφορά το «πλήρωμα» του Πολιτισμού, αλλά βεβαίως και τους «επιβάτες», εκούσιους και ακούσιους. 

 Γιαν Φαμπρ, «Skull», 2010.

Ωραία. Τώρα που έχουμε την προσοχή τους, λες και γκρέμισε κανένας φούρνος,  είναι μια ευκαιρία να δουν κι αυτοί μαζί μας τη σφαιρική εικόνα σε σχέση με όσα αφορούν τον Πολιτισμό. Αν εκτιμήσει κανείς όλες τις παραμέτρους, από τη μια τις δυνατότητες, την αξία, όλα όσα σημαίνει και προσφέρει σε μια κοινωνία και από την άλλη τις δραματικές ελλείψεις, τις εξωφρενικές παθογένειες, όλο αυτό το χαμένο έδαφος που πρέπει να καλυφθεί, κανονικά θα έπρεπε να τον πιάσει η απελπισία.

Ωστόσο, ακούσαμε επιτέλους την ευλογημένη λέξη «αναδιάρθρωση», παρότι δεν μπορούμε να μην παρατηρήσουμε ότι όλες αυτές οι… κοσμογονικές –για τα δεδομένα του τομέα– εξελίξεις τυγχάνει να συμβαίνουν μέσα στο κατακαλόκαιρο, με σύμμαχο την ακατανίκητη κυπριακή ραστώνη. Δεδομένου ότι οι περισσότερες καταστροφικές αποφάσεις στον τόπο αυτό έχουν ληφθεί Ιούλιο και Αύγουστο, καλό είναι να έχουμε τον νου μας.

Έστω κι έτσι η Κυβέρνηση αφήνει συνεχώς να εννοηθεί ότι τώρα που λύθηκαν (;) όλα μας τα προβλήματα ήρθε επιτέλους και η ώρα να ασχοληθεί με τα του Πολιτισμού. Μ’ ένα μικρό σπρωξιματάκι, βεβαίως και από τους ξένους που μας πατρονάρουν («μήπως ξεχάσατε κάτι ρε παιδιά;») στο πνεύμα μιας γενικότερης διοικητικής αναδιάρθρωσης- ανασυγκρότησης. Δεν μπορεί να μας «έφεξε» έτσι απλά.

Η πρόκληση είναι μεγάλη, ακριβώς γιατί στον Πολιτισμό υπάρχει κάτι χειρότερο από «καμένη γη». Εδώ και 50 τόσα χρόνια έχει αυτοφυώς ριζώσει ένα πλέγμα από δυσλειτουργικές, παρασιτικές δομές, ένα νοσηρό, υβριδικό σύστημα σχέσεων και θεσμών που λειτουργεί χωρίς όραμα και με κύριο μπούσουλα τη δική του ανατροφοδότηση και αυτοτροφοδότηση. Θα ήθελα πολύ να δω τον μάγκα που θα τα βάλει στα ίσα με το τέρας, θα επιχειρήσει να κόψει δρόμο με το σπαθί του μέσα σε μια ζούγκλα από διοικητικές και θεσμικές παραφυάδες.

Προσοχή, όμως. Το ζητούμενο δεν είναι να σκοτώσει το τέρας αλλά να το ομορφύνει. Να ξυπνήσει μέσα του τον μαγεμένο πρίγκιπα. Κι αυτό δεν μπορεί να γίνει μόνο με αγάπες και φιλάκια, ούτε με μια επιφανειακή αισθητική επέμβαση. Χρειάζεται μέθοδος και σοβαρότητα, πειστικό πλάνο και αξιοποίηση των κατάλληλων έμψυχων και άψυχων δυνάμεων. Δεν χωράνε πλέον λάθη και παραλείψεις, μιλάμε για μια ιστορική ευκαιρία που ενδέχεται να «τριφτούμε» τις συνέπειές της για πολλές δεκαετίες.

Αφού λοιπόν άρχισε ήδη να σηκώνεται σκόνη από το γενικό συγύρισμα καλό θα ήταν να μη φοβηθούμε να μπούμε μέσα στον κουρνιαχτό, να τους ρωτήσουμε αν θέλουν καμιά βοήθεια, βρε αδερφέ, έστω κάποια επισήμανση, τώρα που παίρνουν καθοριστικές και ριζικές αποφάσεις που αφορούν τη ζωή μας, τις ζωές των παιδιών μας, όσα κάνουμε και θέλουμε να αφήσουμε, όσα έχουν σχέση μ’ αυτά που μας ενδιαφέρουν.

Είναι, όμως, και κάτι πέρα από αυτό. Η συζήτηση αυτή πρέπει να αφορά το «πλήρωμα» του Πολιτισμού, αλλά βεβαίως και τους «επιβάτες», εκούσιους και ακούσιους. Όπως συμβαίνει και με την πολιτική, μπορείτε να μην ασχολείστε (άμεσα) με τον Πολιτισμό αλλά έτσι κι αλλιώς ο Πολιτισμός θα ασχοληθεί μαζί σας. Άλλωστε οι λέξεις «πολιτική» και «πολιτισμός» δεν είναι μόνο ετυμολογικά συγγενικές. Δεν ξέρω τι είχε στο μυαλό του ο Κοραής όταν εισήγαγε αυτή τη λέξη στο ελληνικό λεξιλόγιο πριν από 210 χρόνια, όμως δεν μπορεί παρά να αποδίδει τη συμπεριφορά του πολίτη μέσα στην κοινωνική ζωή. Είναι κάτι πέρα από τα καθημερινά μικρά ή μεγάλα πνευματικά, αισθητικά ή ηθικά επιτεύγματα, αφορά τον τρόπο ζωής και δράσης, τη συμπεριφορά, την επικοινωνία.

Τις επιπτώσεις από τη μη εδραίωση του Πολιτισμού, από τη μη αναγνώριση της σημασίας του, τις λουζόμαστε καθημερινά σε κάθε έκφανση της ζωής μας. Γι’ αυτό μαλλιάσανε τα ακροδάχτυλά μας να πληκτρολογούμε ότι πλέον δεν χωράει άλλη αδιαφορία, προχειρότητα και αναβλητικότητα σ’ αυτό τον τομέα. Κανονικά, από εδώ θα έπρεπε να ξεκινήσουμε.