Ο πολιτισμός δεν είναι αντικείμενο εργασίας μιας κλειστής παραγωγικής τάξης. Είναι πανανθρώπινο και δη πανευρωπαϊκό διακύβευμα. Ένα προσωπικό ζήτημα για τον καθένα από τους πολίτες.
Όλο και συχνότερα ακούω τον Ζαν- Κλοντ Γιούνκερ να επικαλείται το υποτιθέμενο απόφθεγμα του Ζαν Μονέ ότι αν ξανάφτιαχνε την ευρωπαϊκή κοινότητα «θα ξεκινούσε από τον πολιτισμό». Παρόλο που ακόμη κι ο ίδιος ο Πρόεδρος της Κομισιόν αμφισβητεί την πατρότητα του συγκεκριμένου αποφθέγματος, επέλεξε να το χρησιμοποιήσει και πάλι στην ομιλία του στην κρίσιμη διάσκεψη κορυφής για την πολιτιστική κληρονομιά, που διοργάνωσε το Ευρωκοινοβούλιο την περασμένη Τρίτη στις Βρυξέλλες.
Η αμείλικτη πραγματικότητα είναι ότι η σημερινή ΕΕ ξεκίνησε ως «Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα» με κύριο σκοπό την κοινή διαχείριση των δύο κύριων πρώτων υλών της πολεμικής βιομηχανίας. Για να εξαλείψει την προαιώνια αντιπαράθεση μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας θέτοντας βάσεις οικονομικής ανάπτυξης. Εξ ορισμού η «τυφλή» οικονομική ανάπτυξη εμπεριέχει το σπέρμα της αυτοκαταστροφής κι είναι αυτή που μαθηματικά οδήγησε στην κρίση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος στο τέλος της προηγούμενης δεκαετίας και στη σημερινή βαθιά πολιτική και ηθική κρίση που ξεγύμνωσε όλες τις αντιφάσεις του ενωσιακού εγχειρήματος και οδήγησε στην εφιαλτική άνοδο της ακροδεξιάς.
Πέρασαν σχεδόν 40 χρόνια από τον θάνατο του Μονέ κι η Ευρώπη εξακολουθεί να αναζητεί απεγνωσμένα τους τρόπους για να εμβαθύνει την ενότητα, χωρίς να απαρνιέται την πολυμορφία. Κατάλαβε έστω και αργά η ηγεσία της ότι οι άγριοι νόμοι της ελεύθερης οικονομίας οδηγούν μαθηματικά στην επιστροφή στον όλεθρο; Συνειδητοποίησε ότι μια βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη με προμετωπίδα τον πολιτισμό και την οικολογία αποτελεί μονόδρομο προς την αποφυγή του τέλους του «ευρωπαϊκού ονείρου»;
Πολύ θα ήθελα να πιστέψω ότι όλο αυτό το εύλογο λιβάνισμα της τόσο ξεχωριστής και ποικίλης ευρωπαϊκής πολιτιστικής «ανωτερότητας», είναι κάτι παραπάνω από ευχολόγια. Η ώρα να ανέβει ο πολιτισμός στην κορυφή της ατζέντας στην ΕΕ δεν ήρθε τώρα. Έχει παρέλθει εδώ και δεκαετίες. Κι όχι φυσικά με τη μορφή τουριστικής ατραξιόν, αλλά ως τρόπος ζωής, παιδείας και αφομοίωσης στην καθημερινότητα. Έπρεπε δηλαδή να αρχίσουν να βροντούν ξανά οι ανατριχιαστικές γκρανκάσες του εθνικισμού για να το συνειδητοποιήσουμε;
Πολύ σωστά ο Πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, Αντόνιο Ταγιάνι, διαπίστωσε ότι η δημιουργικότητα είναι η ψυχή της ευρωπαϊκής μας ουσίας, αυτή που έχει σφυρηλατήσει την ευρωπαϊκή μας ταυτότητα. Κι ότι αυτός που φοβάται τους άλλους είναι αυτός που ΔΕΝ έχει ταυτότητα. Είναι ένα καίριο ζήτημα η κατοχύρωση των απειλούμενων πνευματικών δικαιωμάτων των δημιουργών μέσω του εκσυγχρονισμού των σχετικών κανονισμών, όπως και η ισότιμη συμμετοχή των οκτώ εκατομμυρίων «εργαζομένων» της δημιουργικής «βιομηχανίας» στην αρένα της οικονομίας. Ο πολιτισμός όμως δεν είναι αντικείμενο εργασίας μιας κλειστής παραγωγικής τάξης. Είναι πανανθρώπινο και δη πανευρωπαϊκό διακύβευμα. Ένα προσωπικό ζήτημα για τον καθένα από τους πολίτες.
Οι ιθύνοντες των ευρωπαϊκών οργάνων εισηγούνται ανεπιφύλακτα αύξηση της δύναμης κρούσης της δημιουργικότητας στους επόμενους ετήσιους προϋπολογισμούς και το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και επαναφορά του πολιτισμού στην κορυφή των προτεραιοτήτων. Φρονώ όμως ότι το ζητούμενο είναι η ειλικρινής κατανόηση αυτού που διακυβεύεται. Διότι το σαράκι που κατέφαγε τα θεμέλια του οικοδομήματος δεν είναι η ποικιλομορφία των πολιτισμών.
Γνωρίζουμε σήμερα ότι τα μισά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ βρίσκονται εντός των γεωγραφικών ορίων της Ευρώπης κι ότι η ήπειρος αυτή, εκτός από λίκνο του ολέθρου, είναι και λίκνο της φιλοσοφίας, της επιστήμης, των τεχνών. Όμως η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι κάτι που αφορά το παρελθόν. Αφορά το μέλλον. Η ομορφιά και η γνώση είναι η ισχύς μας, αυτό που καθορίζει ποιοι είμαστε και το κλειδί για όλα αυτά είναι ο πολιτισμός.
Πολύ σωστά, ο συγκλονιστικός Έτσιο Μπόσο, ένας μαχητής της τέχνης και της ζωής, παρομοίασε την Ευρώπη με μια ορχήστρα τα όργανα της οποίας είναι διαφορετικά, αλλά η μελωδία πρέπει να είναι κοινή και γι’ αυτό είναι σημαντικό να ακούει ο ένας τον άλλο. Εγώ θα πρόσθετα ότι μεγάλη σημασία έχει να είναι και όλα τα όργανα καλά κουρδισμένα.
Όλο και συχνότερα ακούω τον Ζαν- Κλοντ Γιούνκερ να επικαλείται το υποτιθέμενο απόφθεγμα του Ζαν Μονέ ότι αν ξανάφτιαχνε την ευρωπαϊκή κοινότητα «θα ξεκινούσε από τον πολιτισμό». Παρόλο που ακόμη κι ο ίδιος ο Πρόεδρος της Κομισιόν αμφισβητεί την πατρότητα του συγκεκριμένου αποφθέγματος, επέλεξε να το χρησιμοποιήσει και πάλι στην ομιλία του στην κρίσιμη διάσκεψη κορυφής για την πολιτιστική κληρονομιά, που διοργάνωσε το Ευρωκοινοβούλιο την περασμένη Τρίτη στις Βρυξέλλες.
Η αμείλικτη πραγματικότητα είναι ότι η σημερινή ΕΕ ξεκίνησε ως «Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα» με κύριο σκοπό την κοινή διαχείριση των δύο κύριων πρώτων υλών της πολεμικής βιομηχανίας. Για να εξαλείψει την προαιώνια αντιπαράθεση μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας θέτοντας βάσεις οικονομικής ανάπτυξης. Εξ ορισμού η «τυφλή» οικονομική ανάπτυξη εμπεριέχει το σπέρμα της αυτοκαταστροφής κι είναι αυτή που μαθηματικά οδήγησε στην κρίση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος στο τέλος της προηγούμενης δεκαετίας και στη σημερινή βαθιά πολιτική και ηθική κρίση που ξεγύμνωσε όλες τις αντιφάσεις του ενωσιακού εγχειρήματος και οδήγησε στην εφιαλτική άνοδο της ακροδεξιάς.
Πέρασαν σχεδόν 40 χρόνια από τον θάνατο του Μονέ κι η Ευρώπη εξακολουθεί να αναζητεί απεγνωσμένα τους τρόπους για να εμβαθύνει την ενότητα, χωρίς να απαρνιέται την πολυμορφία. Κατάλαβε έστω και αργά η ηγεσία της ότι οι άγριοι νόμοι της ελεύθερης οικονομίας οδηγούν μαθηματικά στην επιστροφή στον όλεθρο; Συνειδητοποίησε ότι μια βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη με προμετωπίδα τον πολιτισμό και την οικολογία αποτελεί μονόδρομο προς την αποφυγή του τέλους του «ευρωπαϊκού ονείρου»;
Πολύ θα ήθελα να πιστέψω ότι όλο αυτό το εύλογο λιβάνισμα της τόσο ξεχωριστής και ποικίλης ευρωπαϊκής πολιτιστικής «ανωτερότητας», είναι κάτι παραπάνω από ευχολόγια. Η ώρα να ανέβει ο πολιτισμός στην κορυφή της ατζέντας στην ΕΕ δεν ήρθε τώρα. Έχει παρέλθει εδώ και δεκαετίες. Κι όχι φυσικά με τη μορφή τουριστικής ατραξιόν, αλλά ως τρόπος ζωής, παιδείας και αφομοίωσης στην καθημερινότητα. Έπρεπε δηλαδή να αρχίσουν να βροντούν ξανά οι ανατριχιαστικές γκρανκάσες του εθνικισμού για να το συνειδητοποιήσουμε;
Πολύ σωστά ο Πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, Αντόνιο Ταγιάνι, διαπίστωσε ότι η δημιουργικότητα είναι η ψυχή της ευρωπαϊκής μας ουσίας, αυτή που έχει σφυρηλατήσει την ευρωπαϊκή μας ταυτότητα. Κι ότι αυτός που φοβάται τους άλλους είναι αυτός που ΔΕΝ έχει ταυτότητα. Είναι ένα καίριο ζήτημα η κατοχύρωση των απειλούμενων πνευματικών δικαιωμάτων των δημιουργών μέσω του εκσυγχρονισμού των σχετικών κανονισμών, όπως και η ισότιμη συμμετοχή των οκτώ εκατομμυρίων «εργαζομένων» της δημιουργικής «βιομηχανίας» στην αρένα της οικονομίας. Ο πολιτισμός όμως δεν είναι αντικείμενο εργασίας μιας κλειστής παραγωγικής τάξης. Είναι πανανθρώπινο και δη πανευρωπαϊκό διακύβευμα. Ένα προσωπικό ζήτημα για τον καθένα από τους πολίτες.
Οι ιθύνοντες των ευρωπαϊκών οργάνων εισηγούνται ανεπιφύλακτα αύξηση της δύναμης κρούσης της δημιουργικότητας στους επόμενους ετήσιους προϋπολογισμούς και το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και επαναφορά του πολιτισμού στην κορυφή των προτεραιοτήτων. Φρονώ όμως ότι το ζητούμενο είναι η ειλικρινής κατανόηση αυτού που διακυβεύεται. Διότι το σαράκι που κατέφαγε τα θεμέλια του οικοδομήματος δεν είναι η ποικιλομορφία των πολιτισμών.
Γνωρίζουμε σήμερα ότι τα μισά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ βρίσκονται εντός των γεωγραφικών ορίων της Ευρώπης κι ότι η ήπειρος αυτή, εκτός από λίκνο του ολέθρου, είναι και λίκνο της φιλοσοφίας, της επιστήμης, των τεχνών. Όμως η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι κάτι που αφορά το παρελθόν. Αφορά το μέλλον. Η ομορφιά και η γνώση είναι η ισχύς μας, αυτό που καθορίζει ποιοι είμαστε και το κλειδί για όλα αυτά είναι ο πολιτισμός.
Πολύ σωστά, ο συγκλονιστικός Έτσιο Μπόσο, ένας μαχητής της τέχνης και της ζωής, παρομοίασε την Ευρώπη με μια ορχήστρα τα όργανα της οποίας είναι διαφορετικά, αλλά η μελωδία πρέπει να είναι κοινή και γι’ αυτό είναι σημαντικό να ακούει ο ένας τον άλλο. Εγώ θα πρόσθετα ότι μεγάλη σημασία έχει να είναι και όλα τα όργανα καλά κουρδισμένα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου