Λέμε ότι ο φόβος φυλάει τα έρμα. Και δεν είναι ότι διαφωνώ, αρκεί η ασφάλεια να μη γίνεται ψύχωση.
Θυμάμαι ένα επεισόδιο των Simpsons όπου το δημοτικό σχολείο του Σπρίνγκφιλντ συγχωνεύεται για οικονομικούς λόγους με τη φυλακή της πόλης. Έτσι, τοποθετήθηκαν τριγύρω ψηλά συρματοπλέγματα κι ένοπλες υπερυψωμένες σκοπιές. Δεν θα ήταν τόσο ξεκαρδιστικό αν δεν ήταν και τόσο αληθινό μέσα στην υπερβολή του. Κάπως έτσι οραματίζονται πολλοί γονείς και τα σχολεία της Κύπρου, ειδικά μετά το περιστατικό με την απαγωγή των δύο αγοριών στη Λάρνακα.
Ομολογουμένως, το συμβάν ερέθισε τους πιο βαθείς ενστικτώδεις φόβους κάθε γονέα. Σε ποιον δεν πάει το σκατό στην κάλτσα στην ιδέα ότι και το δικό του παιδί είναι εν δυνάμει εκτεθειμένο στις διαθέσεις κάθε ανισόρροπου; Χρειάζεται ψυχραιμία. Και αυτογνωσία. Να δεχτούμε ότι είμαστε μια κοινωνία ανησυχητικά επιρρεπής στον πανικό και την υστερία. Γι’ αυτό πάει να γίνει κοινή πεποίθηση ότι τα ευάλωτα βλαστάρια μας μεγαλώνουν σ’ έναν άγριο κι επικίνδυνο κόσμο και είναι ανάγκη να τα ανατρέφουμε κλειδαμπαρωμένα μέσα σε στεγασμένους, αποστειρωμένους και κλιματιζόμενους χώρους υπό διαρκή επιτήρηση.
«Κάγκελα, κάγκελα, κάγκελα παντού και τα μυαλά στα κάγκελα του αόρατου εχθρού» τραγουδούσε ο σοφός Τζιμάκος που είχε το χάρισμα να κοιτάζει βαθιά μέσα στην ουσία των πραγμάτων. Κι όντως, τα κάγκελα είναι κυρίως στα μυαλά μας. Ένας παλιότερος συνάδελφός του, ο Σενέκας, έλεγε πως για να είσαι ασφαλής δεν είναι ανάγκη να θαφτείς κιόλας. Ο διευθυντής στο σχολείο του παιδιού μου ξεκινούσε κάθε ενημερωτική συνάντηση τονίζοντας ότι το πρώτιστο μέλημα, πριν ακόμη κι από τη μόρφωση, είναι η ασφάλεια. Εφόσον δεν είναι αυτονόητο, τότε είναι ανησυχητικό.
Τα μέσα ενημέρωσης συμβάλλουν καθοριστικά στη διαμόρφωση του κλίματος υστερίας, ειδικότερα με τον σύγχρονο τρόπο λειτουργίας τους. Εστιάζουν σε εγκλήματα και γενικότερα περιστατικά με τα οποία το κοινό μπορεί να ταυτιστεί και να νιώσει εκείνο το σφίξιμο στο στομάχι. Η ανατριχίλα γίνεται εργαλείο προσέλκυσης, αλλά και χειραγώγησης. Με τον τρόπο αυτό διογκώνονται, υπερτονίζονται ή και θρυλοποιούνται μεμονωμένα περιστατικά και περνά η αίσθηση ότι συμβαίνουν καθημερινά. Με τον τρόπο αυτό, λ.χ., χωρίς να συμφωνούν τα στοιχεία, υπάρχει η κοινή πεποίθηση ότι τα κρούσματα σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών έχουν αυξηθεί, με αποτέλεσμα κάθε ενήλικας που πλησιάζει ένα παιδί να θεωρείται επίδοξος παιδόφιλος.
Οι γονείς δεν εμπιστευόμαστε τα ίδια τα μυριάκριβά μας κι ο λόγος είναι ότι δεν τα γνωρίζουμε αρκετά. Δεν περνάμε χρόνο μαζί τους για να εκτιμήσουμε την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν τους δυνητικούς κινδύνους. Τα έχουμε μη στάξει και μη βρέξει. Από μικρά τα κλειδαμπαρώνουμε στο σπίτι, με πλαστικά καλύμματα στις πρίζες, δίχτυα στο μπαλκόνι, ειδικές επενδύσεις στις γωνίες των επίπλων. Με βαριά καρδιά τα αφήνουμε αργότερα να παίξουν κρυφτό και κυνηγητό στις γειτονιές ή να κάνουν βόλτα με το ποδήλατο. Έχουμε το κεφάλι πιο ήσυχο όταν τα έχουμε μαντρωμένα, ολόκληρα μαντραχαλάκια σ' ένα κλειστό δωμάτιο μπροστά από μια κονσόλα ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Κι έτσι, μεγαλώνουν στην αιχμαλωσία: ανελεύθερες ψυχές που περιμένουν ότι όλα θα τους δοθούν στο πιάτο.
Λέμε ότι ο φόβος φυλάει τα έρμα. Και δεν είναι ότι διαφωνώ, αρκεί η ασφάλεια να μη γίνεται ψύχωση. Όταν την αποθεώνουμε είναι δεδομένο ότι πληρώνουμε κάποιο τίμημα. Το κλίμα αυτό τα παιδιά το εισπράττουν και το αφομοιώνουν. Και γίνονται μεν πιο προσεκτικά, αλλά γίνονται και πιο καχύποπτα, εμπεδώνουν την πεποίθηση ότι ο κόσμος είναι γεμάτος παγίδες κι είμαστε όλοι καθημερινοί ήρωες- επιζώντες. Έτσι κατακλύζονται από φοβίες, ενοχές και απογοητεύσεις, γίνονται αγχώδη και ντροπαλά. Μεγαλώνοντας, έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση, αποφεύγουν τα ρίσκα και τρέμουν την αποτυχία.
Έρευνες έχουν καταδείξει ότι και στις πιο ασφαλείς χώρες του κόσμου, οι γονείς ανησυχούν πιο πολύ και για πιο ασήμαντα πράγματα. Αν το σκεφτεί κανείς, τα κανακάρια μας πρώτιστα κινδυνεύουν από τις δικές μας ανασφάλειες παρά από τους αγνώστους. Είναι αυτό που διατείνεται ο Καναδός δηµοσιογράφος Καρλ Ονορέ στο «Μανιφέστο της χαρούµενης παιδικής ηλικίας»: τα παιδιά χρειάζονται προστασία πρώτιστα από τον υπεργονεϊσμό.
Άλλωστε, όπως συνέβη και στη δική μας περίπτωση, τα σημαντικότερα μαθήματα θα τους τα διδάξει η ίδια η ζωή και συνήθως με επώδυνο τρόπο. Είναι επικίνδυνο και αθέμιτο να φορτώνουμε τους τρυφερούς τους ώμους με τις δικές μας προσδοκίες και νευρώσεις.
Θυμάμαι ένα επεισόδιο των Simpsons όπου το δημοτικό σχολείο του Σπρίνγκφιλντ συγχωνεύεται για οικονομικούς λόγους με τη φυλακή της πόλης. Έτσι, τοποθετήθηκαν τριγύρω ψηλά συρματοπλέγματα κι ένοπλες υπερυψωμένες σκοπιές. Δεν θα ήταν τόσο ξεκαρδιστικό αν δεν ήταν και τόσο αληθινό μέσα στην υπερβολή του. Κάπως έτσι οραματίζονται πολλοί γονείς και τα σχολεία της Κύπρου, ειδικά μετά το περιστατικό με την απαγωγή των δύο αγοριών στη Λάρνακα.
Ομολογουμένως, το συμβάν ερέθισε τους πιο βαθείς ενστικτώδεις φόβους κάθε γονέα. Σε ποιον δεν πάει το σκατό στην κάλτσα στην ιδέα ότι και το δικό του παιδί είναι εν δυνάμει εκτεθειμένο στις διαθέσεις κάθε ανισόρροπου; Χρειάζεται ψυχραιμία. Και αυτογνωσία. Να δεχτούμε ότι είμαστε μια κοινωνία ανησυχητικά επιρρεπής στον πανικό και την υστερία. Γι’ αυτό πάει να γίνει κοινή πεποίθηση ότι τα ευάλωτα βλαστάρια μας μεγαλώνουν σ’ έναν άγριο κι επικίνδυνο κόσμο και είναι ανάγκη να τα ανατρέφουμε κλειδαμπαρωμένα μέσα σε στεγασμένους, αποστειρωμένους και κλιματιζόμενους χώρους υπό διαρκή επιτήρηση.
«Κάγκελα, κάγκελα, κάγκελα παντού και τα μυαλά στα κάγκελα του αόρατου εχθρού» τραγουδούσε ο σοφός Τζιμάκος που είχε το χάρισμα να κοιτάζει βαθιά μέσα στην ουσία των πραγμάτων. Κι όντως, τα κάγκελα είναι κυρίως στα μυαλά μας. Ένας παλιότερος συνάδελφός του, ο Σενέκας, έλεγε πως για να είσαι ασφαλής δεν είναι ανάγκη να θαφτείς κιόλας. Ο διευθυντής στο σχολείο του παιδιού μου ξεκινούσε κάθε ενημερωτική συνάντηση τονίζοντας ότι το πρώτιστο μέλημα, πριν ακόμη κι από τη μόρφωση, είναι η ασφάλεια. Εφόσον δεν είναι αυτονόητο, τότε είναι ανησυχητικό.
Τα μέσα ενημέρωσης συμβάλλουν καθοριστικά στη διαμόρφωση του κλίματος υστερίας, ειδικότερα με τον σύγχρονο τρόπο λειτουργίας τους. Εστιάζουν σε εγκλήματα και γενικότερα περιστατικά με τα οποία το κοινό μπορεί να ταυτιστεί και να νιώσει εκείνο το σφίξιμο στο στομάχι. Η ανατριχίλα γίνεται εργαλείο προσέλκυσης, αλλά και χειραγώγησης. Με τον τρόπο αυτό διογκώνονται, υπερτονίζονται ή και θρυλοποιούνται μεμονωμένα περιστατικά και περνά η αίσθηση ότι συμβαίνουν καθημερινά. Με τον τρόπο αυτό, λ.χ., χωρίς να συμφωνούν τα στοιχεία, υπάρχει η κοινή πεποίθηση ότι τα κρούσματα σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών έχουν αυξηθεί, με αποτέλεσμα κάθε ενήλικας που πλησιάζει ένα παιδί να θεωρείται επίδοξος παιδόφιλος.
Οι γονείς δεν εμπιστευόμαστε τα ίδια τα μυριάκριβά μας κι ο λόγος είναι ότι δεν τα γνωρίζουμε αρκετά. Δεν περνάμε χρόνο μαζί τους για να εκτιμήσουμε την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν τους δυνητικούς κινδύνους. Τα έχουμε μη στάξει και μη βρέξει. Από μικρά τα κλειδαμπαρώνουμε στο σπίτι, με πλαστικά καλύμματα στις πρίζες, δίχτυα στο μπαλκόνι, ειδικές επενδύσεις στις γωνίες των επίπλων. Με βαριά καρδιά τα αφήνουμε αργότερα να παίξουν κρυφτό και κυνηγητό στις γειτονιές ή να κάνουν βόλτα με το ποδήλατο. Έχουμε το κεφάλι πιο ήσυχο όταν τα έχουμε μαντρωμένα, ολόκληρα μαντραχαλάκια σ' ένα κλειστό δωμάτιο μπροστά από μια κονσόλα ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Κι έτσι, μεγαλώνουν στην αιχμαλωσία: ανελεύθερες ψυχές που περιμένουν ότι όλα θα τους δοθούν στο πιάτο.
Λέμε ότι ο φόβος φυλάει τα έρμα. Και δεν είναι ότι διαφωνώ, αρκεί η ασφάλεια να μη γίνεται ψύχωση. Όταν την αποθεώνουμε είναι δεδομένο ότι πληρώνουμε κάποιο τίμημα. Το κλίμα αυτό τα παιδιά το εισπράττουν και το αφομοιώνουν. Και γίνονται μεν πιο προσεκτικά, αλλά γίνονται και πιο καχύποπτα, εμπεδώνουν την πεποίθηση ότι ο κόσμος είναι γεμάτος παγίδες κι είμαστε όλοι καθημερινοί ήρωες- επιζώντες. Έτσι κατακλύζονται από φοβίες, ενοχές και απογοητεύσεις, γίνονται αγχώδη και ντροπαλά. Μεγαλώνοντας, έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση, αποφεύγουν τα ρίσκα και τρέμουν την αποτυχία.
Έρευνες έχουν καταδείξει ότι και στις πιο ασφαλείς χώρες του κόσμου, οι γονείς ανησυχούν πιο πολύ και για πιο ασήμαντα πράγματα. Αν το σκεφτεί κανείς, τα κανακάρια μας πρώτιστα κινδυνεύουν από τις δικές μας ανασφάλειες παρά από τους αγνώστους. Είναι αυτό που διατείνεται ο Καναδός δηµοσιογράφος Καρλ Ονορέ στο «Μανιφέστο της χαρούµενης παιδικής ηλικίας»: τα παιδιά χρειάζονται προστασία πρώτιστα από τον υπεργονεϊσμό.
Άλλωστε, όπως συνέβη και στη δική μας περίπτωση, τα σημαντικότερα μαθήματα θα τους τα διδάξει η ίδια η ζωή και συνήθως με επώδυνο τρόπο. Είναι επικίνδυνο και αθέμιτο να φορτώνουμε τους τρυφερούς τους ώμους με τις δικές μας προσδοκίες και νευρώσεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου