Το εκπαιδευτικό μας σύστημα λειτουργεί κατ’ εικόνα και καθ΄ομοίωσιν του κράτους και της ευρύτερης κοινωνίας.
Ουδεμία διάθεση έχω να υπερασπιστώ τα κεκτημένα των εκπαιδευτικών. Δεν είναι ζήτημα έλλειψης συνδικαλιστικής ενσυναίσθησης, αλλά περισσότερο η πεποίθηση ότι αυτό που διακυβεύεται στην Παιδεία είναι απείρως ουσιωδέστερο και βαθύτερο από την εργασιακή ειρήνη και την προάσπιση των συνθηκών δουλειάς μιας συγκεκριμένης επαγγελματικής κάστας.
Καθόλου δεν θεωρώ τους εκπαιδευτικούς ιερές αγελάδες, αλλά μέρος του προβλήματος, άθελα ή και ηθελημένα. Ενός προβλήματος που είναι ίσως το μεγαλύτερο που μας ταλανίζει, αν αναλογιστούμε ότι από εκεί πηγάζουν κι όλα τα υπόλοιπα κακά της μοίρας μας. Το εκπαιδευτικό μας σύστημα, σε αντιδιαστολή προς τον ρόλο του, κατάντησε ιδεολογικός μηχανισμός της κοινωνικής αναπαραγωγής. Λειτουργεί κατ’ εικόνα και καθ΄ομοίωσιν του κράτους και της ευρύτερης κοινωνίας.
Το πιο ενοχλητικό ζήτημα που προέκυψε από την εν εξελίξει διένεξη δεν είναι η αίσθηση ότι ο Υπουργός έβγαλε ένα τεφτέρι σαν το ψιλικατζή κι άρχισε να κόβει μερικές χιλιάδες από εδώ και μερικές εκατοντάδες από εκεί για να «εξορθολογίσει» τις δαπάνες στον τομέα. Είναι η πικρή διαπίστωση ότι κανείς από τους βασικούς εταίρους δεν έχει συναίσθηση ποιο πραγματικά είναι το διακύβευμα. Ούτε οι γονείς. Υπό αυτό το πρίσμα, πεταμένα λεφτά δεν είναι μόνο οι μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ που θα γλιτώσει ο κορβανάς από τη μείωση των απαλλαγών από διδακτικό χρόνο, την επιστροφή των συνδικαλιστών στις αίθουσες κ.λπ. Είναι ΟΛΟ το ποσό του περίπου ενός δισεκατομμυρίου ευρώ του ετήσιου προϋπολογισμού του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού.
Κι αν αυτό σας ακούγεται σαν μια εξωφρενιτική ανακραυγή, ανάλογη μ’ εκείνη του Μίλτου Κουντουρά «Κλείστε τα Σχολειά!» είναι γιατί στον σχεδόν έναν αιώνα που μεσολάβησε από την εποχή που ο σπουδαίος παιδαγωγός δημοσίευε τη σειρά άρθρων του στην εφημερίδα του Στράτη Μυριβήλη «Καμπάνα» στη Μυτιλήνη, προέκυψε πρόσφορο έδαφος για ανατριχιαστικές συγκρίσεις με την επικρατούσα κατάσταση: «Σχολειό πια δεν υπάρχει. Κινείται μονάχα ακόμη ένας ανήθικος κι αρρωστημένος οργανισμός γεμάτος από δηλητήριο και παραφροσύνη, που πολύ σύντομα θα επιδράσει θανατηφόρα σ’ όλη την κατοπινή ζωή του τόπου μας. Μια σάπια και ξεχαρβαλωμένη μηχανή, όπου από ανάγκη ρίχνουμε μέσα μια καθαρή κι αγνή ζωική παραγωγή - τα ευκολόπλαστα παιδιά μας - για να μας τα μεταβάλει ύστερ’ από λίγα χρόνια σε μούμιες κατάξερες και φασκιωμένες ή σε κινούμενα μιάσματα ανασυρμένα σαν από τάφους...» έγραφε ο Κουντουράς το 1923.
Το θέμα μας σήμερα δεν είναι, βέβαια, η πονεμένη ιστορία του εκπαιδευτικού συστήματος της Ελλάδας, αλλά του ελληνόφωνου της Κύπρου. Το οποίο κάθε άλλο παρά αποτάσσει πολλά από τα τοξικά κουσούρια του ελλαδικού, αντίθετα ενσωμάτωσε σ’ αυτά τα συνταγματικά παράδοξα του 1960 και την προβληματική και εθνικά κοντόφθαλμη διαχείριση της Ελληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης η οποία λειτούργησε χωρίς καμία προεργασία. Και δεν έμεινε ανεπηρέαστο ούτε από τα αποικιακά και μεταποικιακά σύνδρομα, αλλά ούτε φυσικά κι από το σοκ και το μετατραυματικό στρες της καταστροφής του 1974.
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς φωτισμένος παιδαγωγός για να διακρίνει τη ρίζα του κακού βαθιά εισχωρημένη στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Και την ανάγκη για μια ριζική ανα-αναμόρφωση και μια επαναστατική μετα-μεταμόρφωση στο πνεύμα και τη δομή του συστήματος πρώτιστα, πριν περάσουμε στο οικονομικό και συνδικαλιστικό σκέλος του πράγματος. Με τον μαθητή και τις πραγματικές ανάγκες του βάση κι όχι πάτο της πυραμίδας· επίκεντρο και πυρήνα του όλου συστήματος κι όχι τελευταίο τροχό της αμάξης.
Δεν αρκεί η καλή διάθεση και το αίσθημα καθήκοντος των εκπαιδευτικών. Σήμερα ο μαθητής συμπιέζεται μεταξύ σφύρας και άκμονος σ’ ένα αναξιοκρατικό και δυσλειτουργικό εκπαιδευτικό καθεστώς και μια δοκησισοφική, δασκαλοκεντρική προσέγγιση μάθησης που διευρύνουν τον φαύλο κύκλο της παιδευτικής μας κακοδαιμονίας.
Θα πρότεινα, λοιπόν, να διπλασιάζαμε τον προϋπολογισμό και να μειώναμε τις ώρες διδασκαλίας και εργασίας των εκπαιδευτικών και χαλάλι. Με την προϋπόθεση, όπως θα έλεγε κι ο Κουντουράς, να κλείσουμε τα σχολειά για να φτιάξουμε νέα, που θα ανταποκρίνονται με επάρκεια στο ευαίσθητο κοινωνικοποιητικό τους χρέος.
Ουδεμία διάθεση έχω να υπερασπιστώ τα κεκτημένα των εκπαιδευτικών. Δεν είναι ζήτημα έλλειψης συνδικαλιστικής ενσυναίσθησης, αλλά περισσότερο η πεποίθηση ότι αυτό που διακυβεύεται στην Παιδεία είναι απείρως ουσιωδέστερο και βαθύτερο από την εργασιακή ειρήνη και την προάσπιση των συνθηκών δουλειάς μιας συγκεκριμένης επαγγελματικής κάστας.
Καθόλου δεν θεωρώ τους εκπαιδευτικούς ιερές αγελάδες, αλλά μέρος του προβλήματος, άθελα ή και ηθελημένα. Ενός προβλήματος που είναι ίσως το μεγαλύτερο που μας ταλανίζει, αν αναλογιστούμε ότι από εκεί πηγάζουν κι όλα τα υπόλοιπα κακά της μοίρας μας. Το εκπαιδευτικό μας σύστημα, σε αντιδιαστολή προς τον ρόλο του, κατάντησε ιδεολογικός μηχανισμός της κοινωνικής αναπαραγωγής. Λειτουργεί κατ’ εικόνα και καθ΄ομοίωσιν του κράτους και της ευρύτερης κοινωνίας.
Το πιο ενοχλητικό ζήτημα που προέκυψε από την εν εξελίξει διένεξη δεν είναι η αίσθηση ότι ο Υπουργός έβγαλε ένα τεφτέρι σαν το ψιλικατζή κι άρχισε να κόβει μερικές χιλιάδες από εδώ και μερικές εκατοντάδες από εκεί για να «εξορθολογίσει» τις δαπάνες στον τομέα. Είναι η πικρή διαπίστωση ότι κανείς από τους βασικούς εταίρους δεν έχει συναίσθηση ποιο πραγματικά είναι το διακύβευμα. Ούτε οι γονείς. Υπό αυτό το πρίσμα, πεταμένα λεφτά δεν είναι μόνο οι μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ που θα γλιτώσει ο κορβανάς από τη μείωση των απαλλαγών από διδακτικό χρόνο, την επιστροφή των συνδικαλιστών στις αίθουσες κ.λπ. Είναι ΟΛΟ το ποσό του περίπου ενός δισεκατομμυρίου ευρώ του ετήσιου προϋπολογισμού του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού.
Κι αν αυτό σας ακούγεται σαν μια εξωφρενιτική ανακραυγή, ανάλογη μ’ εκείνη του Μίλτου Κουντουρά «Κλείστε τα Σχολειά!» είναι γιατί στον σχεδόν έναν αιώνα που μεσολάβησε από την εποχή που ο σπουδαίος παιδαγωγός δημοσίευε τη σειρά άρθρων του στην εφημερίδα του Στράτη Μυριβήλη «Καμπάνα» στη Μυτιλήνη, προέκυψε πρόσφορο έδαφος για ανατριχιαστικές συγκρίσεις με την επικρατούσα κατάσταση: «Σχολειό πια δεν υπάρχει. Κινείται μονάχα ακόμη ένας ανήθικος κι αρρωστημένος οργανισμός γεμάτος από δηλητήριο και παραφροσύνη, που πολύ σύντομα θα επιδράσει θανατηφόρα σ’ όλη την κατοπινή ζωή του τόπου μας. Μια σάπια και ξεχαρβαλωμένη μηχανή, όπου από ανάγκη ρίχνουμε μέσα μια καθαρή κι αγνή ζωική παραγωγή - τα ευκολόπλαστα παιδιά μας - για να μας τα μεταβάλει ύστερ’ από λίγα χρόνια σε μούμιες κατάξερες και φασκιωμένες ή σε κινούμενα μιάσματα ανασυρμένα σαν από τάφους...» έγραφε ο Κουντουράς το 1923.
Το θέμα μας σήμερα δεν είναι, βέβαια, η πονεμένη ιστορία του εκπαιδευτικού συστήματος της Ελλάδας, αλλά του ελληνόφωνου της Κύπρου. Το οποίο κάθε άλλο παρά αποτάσσει πολλά από τα τοξικά κουσούρια του ελλαδικού, αντίθετα ενσωμάτωσε σ’ αυτά τα συνταγματικά παράδοξα του 1960 και την προβληματική και εθνικά κοντόφθαλμη διαχείριση της Ελληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης η οποία λειτούργησε χωρίς καμία προεργασία. Και δεν έμεινε ανεπηρέαστο ούτε από τα αποικιακά και μεταποικιακά σύνδρομα, αλλά ούτε φυσικά κι από το σοκ και το μετατραυματικό στρες της καταστροφής του 1974.
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς φωτισμένος παιδαγωγός για να διακρίνει τη ρίζα του κακού βαθιά εισχωρημένη στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Και την ανάγκη για μια ριζική ανα-αναμόρφωση και μια επαναστατική μετα-μεταμόρφωση στο πνεύμα και τη δομή του συστήματος πρώτιστα, πριν περάσουμε στο οικονομικό και συνδικαλιστικό σκέλος του πράγματος. Με τον μαθητή και τις πραγματικές ανάγκες του βάση κι όχι πάτο της πυραμίδας· επίκεντρο και πυρήνα του όλου συστήματος κι όχι τελευταίο τροχό της αμάξης.
Δεν αρκεί η καλή διάθεση και το αίσθημα καθήκοντος των εκπαιδευτικών. Σήμερα ο μαθητής συμπιέζεται μεταξύ σφύρας και άκμονος σ’ ένα αναξιοκρατικό και δυσλειτουργικό εκπαιδευτικό καθεστώς και μια δοκησισοφική, δασκαλοκεντρική προσέγγιση μάθησης που διευρύνουν τον φαύλο κύκλο της παιδευτικής μας κακοδαιμονίας.
Θα πρότεινα, λοιπόν, να διπλασιάζαμε τον προϋπολογισμό και να μειώναμε τις ώρες διδασκαλίας και εργασίας των εκπαιδευτικών και χαλάλι. Με την προϋπόθεση, όπως θα έλεγε κι ο Κουντουράς, να κλείσουμε τα σχολειά για να φτιάξουμε νέα, που θα ανταποκρίνονται με επάρκεια στο ευαίσθητο κοινωνικοποιητικό τους χρέος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου