Αν θέλουμε να προσωποιήσουμε τον πόλεμο, ας
κοιτάξουμε στον καθρέφτη.
Θα εισηγούμουν σε όσους λαδώνουν το καριοφίλι κι επιθεωρούν τα φουσέκια τους, να κάνουν λίγη υπομονή ακόμη. Είμαστε σε καλό δρόμο, αλλά δεν έχουν ωριμάσει ακόμη οι συνθήκες για τη γενικευμένη σύρραξη που φαντασιώνονται. Τη φαντασιώνονται, βέβαια, εν καιρώ ειρήνης κι από την ασφάλεια του καναπέ τους. Με την προοπτική να δουν τους προαιώνιους οχτρούς να καταστρέφονται και να γίνουν ξανά δικά μας -δικαιώνοντας τις προφητείες- αυτά που χάσαμε. Κι ακόμη περισσότερα.
Οι περισσότεροι απ’ αυτούς, βέβαια, η πιο σοβαρή επιδρομή που προτίθενται κατά βάθος να κάνουν είναι μέχρι την τουαλέτα τους, αν τύχει κι ακούσουν καμιά στρακαστρούκα να σκάει στη γειτονιά τους. Μπροστά απ’ τα πληκτρολόγια, όμως, ξυπνά μέσα τους ο Κολοκοτρώνης, ο Νικηταράς, ο Λεωνίδας της Σπάρτης, ο Κάπτεν Αμέρικα κι ο Σούπερ Γκούφυ. Αν γίνεται, οι εθνικοί καημοί να εκπληρωθούν αβρόχοις ποσίν. Π.χ. Με την πύρινη ρομφαία των χερουβείμ ή έστω με την κάθοδο του ξανθού γένους, που περιμένουμε με την ίδια καρτερία εδώ και τρεις αιώνες. Κι εμείς να μάθουμε τα χαρμόσυνα κάνοντας scroll down, στρογγυλοκαθισμένοι στη λεκάνη του καμπινέ.
Δεν είναι διόλου τυχαίο που διάφοροι επιτήδειοι κλικοθήρες βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στο παγκόσμιο καφενείο του διαδικτύου, «πουλώντας» μαζικά αστήρικτες μπούρδες και στρατολαγνικά ταρατατζούμ. Θα έλεγα ότι είναι σχεδόν... θεμιτό. Δίνουν στον κόσμο να καταναλώσει αυτά που επιζητεί. Έτσι κι αλλιώς, ο όρος «αντικειμενική ενημέρωση» έχει καταντήσει κωμικός ευφημισμός. Γιατί να αφήνουμε την αλήθεια να μας χαλάσει μια ελκυστική ιστορία;
Και ποια είναι η αλήθεια; Ότι σε κάθε περίπτωση ο πόλεμος είναι μάστιγα. Πόλεμος σημαίνει όλεθρος, θάνατος, δυστυχία. Σημαίνει εξάντληση πόρων, εξαΰλωση κεφαλαίων, μόλυνση του περιβάλλοντος, καταστροφή υποδομών, ανεξέλεγκτος πληθωρισμός, δημογραφική αναταραχή. Κι άλλη μια αλήθεια, ίσως ακόμη μεγαλύτερη, είναι ότι ο πόλεμος δεν σταμάτησε ποτέ. Η περιοχή μας μυρίζει μπαρούτι. Απ' την ξαπλώστρα μας στον Κάππαρη, αν το επιτρέπει ο καιρός, ίσως διακρίνονται οι καπνοί στη Λαττάκεια. Αλλά τώρα που μπήκαμε και στο χορό των ορυκτών πόρων, πρέπει να χορέψουμε.
Αφού πήραμε φόρα με τις αλήθειες, ακόμη μία είναι ότι η βία δεν έχει πάψει, ούτε πρόκειται, να αποτελεί την αποκλειστική μαία της Ιστορίας, όσο «ρυθμιστικό» αίμα κι αν έχει χυθεί. Αλλά κι όσο μελάνι, που να καταγράφει το μέγεθος τής τόσο προβλέψιμης ανθρώπινης βλακείας. Δεν υπάρχει λόγος να κακίζουμε την τύχη μας που πέσαμε σε κακή γειτονιά. Είδαμε τι συνέβη και σε άλλες, που σήμερα παριστάνουν τις ελεύθερες και τις πολιτισμένες, αλλά πλήρωσαν πανάκριβα το μάθημα συμπαρασύροντας κι ολόκληρο τον πλανήτη. Η σύγκρουση των βαρβαροτήτων δεν είναι θέμα κουλτούρας ή θρησκείας. Μόνο γεωπολιτικών συνθηκών και συμφερόντων. Δεν ξεσπάει στα τυφλά. Ούτε ξαφνικά.
Ούτε είναι θέμα προσώπων. Η δαιμονοποίηση του Ερντογάν ή του Άσαντ είναι μια αιτίαση βολική, όσο και επιπόλαιη. Είναι παραπλανητικό κι επικίνδυνο να καταλογίζουμε στην παραφροσύνη του Χίτλερ τις συμφορές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Με μια πιο προσεκτική ματιά, λ.χ. είναι εύκολο να παρατηρήσει κανείς ότι η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας δεν έχει αλλάξει σχεδόν καθόλου από την εποχή των κεμαλιστών. Ο αυταρχισμός του ανδρός είναι ένα ζήτημα που αφορά περισσότερο ισορροπίες και πολιτικές στο εσωτερικό μέτωπο, αλλά στην ουσία είναι κι αυτός παράγωγο των συνθηκών.
Αν θέλουμε λοιπόν να προσωποιήσουμε τον πόλεμο, ας κοιτάξουμε στον καθρέφτη. Ο πόλεμος είμαστε εμείς. Είναι μια μορφή των ανθρωπίνων σχέσεων, κατά τον Κλάουζεβιτς. Ανεπίδεκτοι μαθήσεως, έρμαια της ίδιας της φύσης μας, είμαστε πάντα πρόθυμοι να κάνουμε κιμά τα παιδιά μας για να υπερασπιστούμε φυτευτές χίμαιρες. Στην πραγματικότητα όμως για να εξυπηρετήσουμε ζωτικά συμφέροντα. Άλλων. Τα παράλληλα «εγώ» είναι μια μικρογραφία των παράλληλων εθνικισμών: το πιο αλάνθαστο εργαλείο για να συνεχίσεις την πολιτική... με άλλα μέσα. Σπέρνεις υπεροψία, καλλιεργείς μνησικακία, θερίζεις εκατόμβες.
Θα εισηγούμουν σε όσους λαδώνουν το καριοφίλι κι επιθεωρούν τα φουσέκια τους, να κάνουν λίγη υπομονή ακόμη. Είμαστε σε καλό δρόμο, αλλά δεν έχουν ωριμάσει ακόμη οι συνθήκες για τη γενικευμένη σύρραξη που φαντασιώνονται. Τη φαντασιώνονται, βέβαια, εν καιρώ ειρήνης κι από την ασφάλεια του καναπέ τους. Με την προοπτική να δουν τους προαιώνιους οχτρούς να καταστρέφονται και να γίνουν ξανά δικά μας -δικαιώνοντας τις προφητείες- αυτά που χάσαμε. Κι ακόμη περισσότερα.
Οι περισσότεροι απ’ αυτούς, βέβαια, η πιο σοβαρή επιδρομή που προτίθενται κατά βάθος να κάνουν είναι μέχρι την τουαλέτα τους, αν τύχει κι ακούσουν καμιά στρακαστρούκα να σκάει στη γειτονιά τους. Μπροστά απ’ τα πληκτρολόγια, όμως, ξυπνά μέσα τους ο Κολοκοτρώνης, ο Νικηταράς, ο Λεωνίδας της Σπάρτης, ο Κάπτεν Αμέρικα κι ο Σούπερ Γκούφυ. Αν γίνεται, οι εθνικοί καημοί να εκπληρωθούν αβρόχοις ποσίν. Π.χ. Με την πύρινη ρομφαία των χερουβείμ ή έστω με την κάθοδο του ξανθού γένους, που περιμένουμε με την ίδια καρτερία εδώ και τρεις αιώνες. Κι εμείς να μάθουμε τα χαρμόσυνα κάνοντας scroll down, στρογγυλοκαθισμένοι στη λεκάνη του καμπινέ.
Δεν είναι διόλου τυχαίο που διάφοροι επιτήδειοι κλικοθήρες βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στο παγκόσμιο καφενείο του διαδικτύου, «πουλώντας» μαζικά αστήρικτες μπούρδες και στρατολαγνικά ταρατατζούμ. Θα έλεγα ότι είναι σχεδόν... θεμιτό. Δίνουν στον κόσμο να καταναλώσει αυτά που επιζητεί. Έτσι κι αλλιώς, ο όρος «αντικειμενική ενημέρωση» έχει καταντήσει κωμικός ευφημισμός. Γιατί να αφήνουμε την αλήθεια να μας χαλάσει μια ελκυστική ιστορία;
Και ποια είναι η αλήθεια; Ότι σε κάθε περίπτωση ο πόλεμος είναι μάστιγα. Πόλεμος σημαίνει όλεθρος, θάνατος, δυστυχία. Σημαίνει εξάντληση πόρων, εξαΰλωση κεφαλαίων, μόλυνση του περιβάλλοντος, καταστροφή υποδομών, ανεξέλεγκτος πληθωρισμός, δημογραφική αναταραχή. Κι άλλη μια αλήθεια, ίσως ακόμη μεγαλύτερη, είναι ότι ο πόλεμος δεν σταμάτησε ποτέ. Η περιοχή μας μυρίζει μπαρούτι. Απ' την ξαπλώστρα μας στον Κάππαρη, αν το επιτρέπει ο καιρός, ίσως διακρίνονται οι καπνοί στη Λαττάκεια. Αλλά τώρα που μπήκαμε και στο χορό των ορυκτών πόρων, πρέπει να χορέψουμε.
Αφού πήραμε φόρα με τις αλήθειες, ακόμη μία είναι ότι η βία δεν έχει πάψει, ούτε πρόκειται, να αποτελεί την αποκλειστική μαία της Ιστορίας, όσο «ρυθμιστικό» αίμα κι αν έχει χυθεί. Αλλά κι όσο μελάνι, που να καταγράφει το μέγεθος τής τόσο προβλέψιμης ανθρώπινης βλακείας. Δεν υπάρχει λόγος να κακίζουμε την τύχη μας που πέσαμε σε κακή γειτονιά. Είδαμε τι συνέβη και σε άλλες, που σήμερα παριστάνουν τις ελεύθερες και τις πολιτισμένες, αλλά πλήρωσαν πανάκριβα το μάθημα συμπαρασύροντας κι ολόκληρο τον πλανήτη. Η σύγκρουση των βαρβαροτήτων δεν είναι θέμα κουλτούρας ή θρησκείας. Μόνο γεωπολιτικών συνθηκών και συμφερόντων. Δεν ξεσπάει στα τυφλά. Ούτε ξαφνικά.
Ούτε είναι θέμα προσώπων. Η δαιμονοποίηση του Ερντογάν ή του Άσαντ είναι μια αιτίαση βολική, όσο και επιπόλαιη. Είναι παραπλανητικό κι επικίνδυνο να καταλογίζουμε στην παραφροσύνη του Χίτλερ τις συμφορές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Με μια πιο προσεκτική ματιά, λ.χ. είναι εύκολο να παρατηρήσει κανείς ότι η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας δεν έχει αλλάξει σχεδόν καθόλου από την εποχή των κεμαλιστών. Ο αυταρχισμός του ανδρός είναι ένα ζήτημα που αφορά περισσότερο ισορροπίες και πολιτικές στο εσωτερικό μέτωπο, αλλά στην ουσία είναι κι αυτός παράγωγο των συνθηκών.
Αν θέλουμε λοιπόν να προσωποιήσουμε τον πόλεμο, ας κοιτάξουμε στον καθρέφτη. Ο πόλεμος είμαστε εμείς. Είναι μια μορφή των ανθρωπίνων σχέσεων, κατά τον Κλάουζεβιτς. Ανεπίδεκτοι μαθήσεως, έρμαια της ίδιας της φύσης μας, είμαστε πάντα πρόθυμοι να κάνουμε κιμά τα παιδιά μας για να υπερασπιστούμε φυτευτές χίμαιρες. Στην πραγματικότητα όμως για να εξυπηρετήσουμε ζωτικά συμφέροντα. Άλλων. Τα παράλληλα «εγώ» είναι μια μικρογραφία των παράλληλων εθνικισμών: το πιο αλάνθαστο εργαλείο για να συνεχίσεις την πολιτική... με άλλα μέσα. Σπέρνεις υπεροψία, καλλιεργείς μνησικακία, θερίζεις εκατόμβες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου