Μην ανησυχείς, ένας εφιάλτης είναι

Είναι ο ληστής ή ο ιδρυτής της τράπεζας χειρότερος εγκληματίας; Με το μπρεχτικό αυτό ερώτημα να πλανάται πάνω από την ανοιξιάτικη Κύπρο του 2013, όλοι αναζητούμε μια αχτίδα φωτός στο τούνελ, ελπίζοντας ότι δεν είναι το τρένο που έρχεται κατά πάνω μας.

Δεν θα είναι και τόσο δύσκολο να προσαρμοστούμε στη νέα πραγματικότητα, αυτή που ούτε καν να φανταστούμε δεν μπορούμε: αρκεί να ξεχάσουμε ΟΛΑ όσα ξέραμε. Όλα όσα θεωρούσαμε δεδομένα, τις μικρές και μεγάλες κατακτήσεις στην Κύπρο μιας υποτιθέμενης ευημερίας. Ενώ τα γάλατα είχαν ήδη σφίξει για τα καλά, πλακώνει μια ανεπανάληπτη χίμαιρα που δεν μπορούσε ούτε ο πιο απαισιόδοξος να φανταστεί κι όλοι ζούμε εδώ και δύο εβδομάδες έναν απαίσιο εφιάλτη χωρίς τέλος. Πλέον δεν μπορούμε να μιλάμε για μια «περίοδο ύφεσης», ούτε για «εποχή ισχνών αγελάδων», δεν έχουμε καν τη δύναμη να ψελλίσουμε «κουράγιο θα περάσει». Αυτό που μας χτύπησε φαντάζει πολύ πιο οδυνηρό. Ωστόσο πρέπει να μαζέψουμε τα συντρίμμια μας και να δούμε πώς θα επιβιώσουμε, με ένα τοξικό αίσθημα ανησυχίας, αβεβαιότητας και ανασφάλειας να μας έχει κυριεύσει, περισσότερο μπροστά στο φόβο για το άγνωστο.

Εφόσον συνειδητοποιήσουμε το πραγματικό μέγεθος της ζημιάς, θα κληθούμε ως κοινωνία να περάσουμε τα γνωστά πέντε στάδια της αποδοχής μιας δυσάρεστης κατάστασης: Άρνηση, Θυμός, Διαπραγμάτευση, Κατάθλιψη, Αποδοχή. Χωρίς να είμαι σίγουρος για τη σειρά, η άρνηση της πραγματικότητας μπορεί να λειτουργήσει, άλλωστε την εξασκούσαμε μια χαρά όλα αυτά τα χρόνια που βλέπαμε τον κομήτη να έρχεται και πιστεύαμε ότι θα περάσει ξυστά από τον πισινό μας. Όταν θα έλθει η φάση του θυμού και της αγανάκτησης, θα αρχίσουμε να αναζητούμε ενόχους ή και εξιλαστήρια θύματα, κάποιον να ρίξουμε το φταίξιμο. Ελπίζω όταν έρθει εκείνη η ώρα να έχουμε καθαρό μυαλό και να έχουμε προλάβει να ρίξουμε μια ματιά και στον καθρέφτη μας. 

Η φάση της διαπραγμάτευσης είναι κάπως πιο ευχάριστη και δημιουργική, καθώς επιστρατεύουμε την ελπίδα και προσπαθούμε να βρούμε λύσεις για να αναστρέψουμε την κατάσταση ή να δεχτούμε τη νέα πραγματικότητα, αποφεύγοντας όσο γίνεται τις αρνητικές συνέπειες της κατάστασης. Η απόγνωση και η μαυρίλα σίγουρα δεν μπορεί να βοηθήσει και καλό είναι να την αποφύγουμε, να την παραλείψουμε πριν περάσουμε στη φάση της αποδοχής, όπου πλέον θα έχουμε τη δύναμη να συνεχίσουμε.

«Αποδοχή» θα σημαίνει ότι πήραμε απόφαση πως το οικονομικό μοντέλο το οποίο υπηρετούσαμε και πάνω στο οποίο είχαμε στήσει όλοι τις μίζερες μεσοαστικές ζωούλες μας έχει χρεοκοπήσει και δεν έχει πλέον γυρισμό. Κι όσο ενοχλητική κι αν είναι η σκέψη ότι η Κύπρος πληρώνει τα σπασμένα από τις παθογένειες ενός παγκόσμιου παρασιτικού οικονομικού συστήματος, θα πρέπει να το δεχτούμε και να πάμε παρακάτω. Η οικονομία μας βασίστηκε σε αέρα κοπανιστό, σε αριθμούς και ποσοστά, στο πανηγύρι των λογιστών και των δικηγόρων. Το κακό, όμως, για τον βιομηχανοποιημένο κόσμο, αυτό που τσάκισε την οικονομική ανάπτυξη αποδείχτηκε ότι ήταν η παρασιτική και βλαβερή εμμονή του χρηματοοικονομικού τομέα να μη διοχετεύει κεφάλαια σε παραγωγικές χρήσεις, αλλά σε φούσκες. Κι όταν άρχισαν να σκάνε η μία μετά την άλλη σε όλο τον κόσμο εμείς νομίζαμε ότι ήρθαν οι Απόκριες. Τη στιγμή που όλη μας η οικονομία στηριζόταν πάνω σ’ αυτό.

Αυτό που μας έχει απομείνει είναι ο τουρισμός, λένε οι φωστήρες κι αυτό είναι άλλη μια αυταπάτη. Δείχνει ότι και πάλι αδυνατούμε να στηριχτούμε στις δικές μας δυνάμεις. Άσε που είναι ένας τομέας που εν μέσω κρίσης είναι δύσκολο να καταστεί ανταγωνιστικός ενώ ήδη το τουριστικό προϊόν θεωρούνταν «στεγνό». Τα τελευταία χρόνια οι τουρίστες δεν είχαν και πολλά να προσθέσουν στις προδιαγραφές των διακοπών τους και σταδιακά ελκύονταν μόνο από την προοπτική να «λιώνουν» στη «φυλακή της αφθονίας» του all inclusive. 

Το ζήτημα είναι να διαμορφώσεις μια κοινωνία ομορφότερη, δικαιότερη, αγνότερη και πλέον σοφότερη μετά από τα απανωτά χτυπήματα. Κι όταν κοιτάξεις στον καθρέφτη και νιώσεις βολικά με τον αντικατοπτρισμό, τότε δικαιούσαι να πεις ότι σου αξίζει να ζήσεις σε μια νέα εποχή ευημερίας. Με την σωστή έννοια αυτή τη φορά.