Δεν είναι το κερασάκι στην τούρτα

Η ίδρυση Υφυπουργείου, στη βάση και της προεργασίας που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια, θα πρέπει να αποτελέσει το μεγάλο στοίχημα της διακυβέρνησης Αναστασιάδη στον τομέα του Πολιτισμού.

Για όσους δεν τον γνωρίζουν, το 1993 το Υπουργείο Παιδείας μετονομάστηκε σε Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Από τις πρώτες κιόλας τοποθετήσεις του νέου Υπουργού Παιδείας (σκέτο) είναι περισσότερο από εμφανής η ανάγκη για άμεση κατάληξη της συζήτησης περί αυτονόμησης –επιτέλους- του Πολιτισμού. Ο Πολιτισμός είναι ένα δημόσιο αγαθό υψίστης προτεραιότητας και ανάλογης αξίας με τα δημόσια αγαθά της παιδείας, της υγείας κι αυτό το συνειδητό ή ασυναίσθητο σνομπάρισμα από τον εκάστοτε πολιτευτή που αναλαμβάνει το Υπουργείο αποτελεί ένδειξη σοβαρής παθογένειας μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Ζούμε σε μια χώρα μικρή, αλλά με πλούσια μνημειακή κληρονομιά, με τεράστιες δυνατότητες όσον αφορά την καλλιτεχνική παραγωγή που ενισχύονται από τη γεωγραφική της θέση, με προϋποθέσεις όσον αφορά την αξιοποίηση των πολιτιστικών αγαθών στην οικονομία, αλλά -περισσότερο από αυτά- μια χώρα που βρίσκεται στην ανάγκη για πνευματική και ηθική αφύπνιση. 

Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές είναι ότι ο Πολιτισμός έχει τα εχέγγυα να αποτελέσει εργαλείο ανάπτυξης, ειδικότερα σε μια εποχή βαθιάς οικονομικής κρίσης και περισυλλογής. Το αποδεικνύει αυτό και η συμπεριφορά του κόσμου που στρέφεται συνειδητά προς την τέχνη και τον πολιτισμό, σε ποιοτικά θεάματα κι έχει αρχίσει να γυρίζει την πλάτη στη φθήνια, την ευκολία, την επιφανειακότητα.

Η ίδρυση Υφυπουργείου Πολιτισμού στη βάση της προεργασίας που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια θα πρέπει να αποτελέσει το μεγάλο στοίχημα της διακυβέρνησης Αναστασιάδη στον τομέα του Πολιτισμού. Η ανάγκη να τεθεί επιτέλους η διαχείριση του Πολιτισμού κάτω από στέρεα διοικητική βάση είναι δεδομένη. Έχουν περάσει σχεδόν πέντε χρόνια από τότε που η Επιτροπή Μελέτης για τη Σύσταση Ενιαίας Αρχής Πολιτισμού παρέδωσε τη μελέτη που προέβλεπε την ανάγκη δημιουργίας αυτόνομης Αρχής Πολιτισμού, που θα αναπτύξει θεσμούς, δράσεις και θα συντονίζει τον διάλογο μεταξύ όλων των εταίρων: της πολιτείας, των ανεξάρτητων οργανισμών των καλλιτεχνών και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

Η απερχόμενη Κυβέρνηση προσπάθησε αλλά απέτυχε να υλοποιήσει την πρωτοβουλία που αποτελεί καίριο αίτημα της συντριπτικής πλειοψηφίας των ανθρώπων και των φορέων του Πολιτισμού. Η συζήτηση είχε κορυφωθεί τον Νοέμβριο του 2010 σε μια συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας (ενίοτε «και Πολιτισμού»), όπου οι εκπρόσωποι της Πολιτείας διαβεβαίωναν ότι απέμεναν μερικά διαδικαστικά ζητήματα πριν την εφαρμογή της ιδέας, που θα υλοποιούνταν μέσα στο 2012.

Το θέμα σκόνταψε στο επιπρόσθετο κόστος που είχε προβλέψει το Υπουργείο Οικονομικών, καθώς κρίθηκε απαραίτητη και η  επιπλέον ενίσχυση και στελέχωση των τμημάτων που θα ενταχθούν στο Υφυπουργείο. Γιατί είναι δεδομένο ότι ο νέος φορέας πρέπει να είναι πιο λειτουργικός από το υπάρχον καθεστώς άσκησης πολιτιστικής πολιτικής για να έχει λόγο ύπαρξης.

Από τη στιγμή που τίθεται ζήτημα κόστους, αυτό αποτελεί και το μεγαλύτερο εμπόδιο στο δρόμο για την εξεύρεση της φόρμουλας για τη θεσμική ανασυγκρότηση του νευραλγικού τομέα. Τη στιγμή που το κομμάτι που αναλογεί στον Πολιτισμό ούτε στο πιο βαθύ όνειρο του πιο αισιόδοξου εκτιμητή του Πολιτισμού δεν πλησιάζει το 1% του Κρατικού Προϋπολογισμού, η υποχρηματοδότηση, οι δυσανάλογες περικοπές, είναι σήμερα το σημαντικότερο πρόβλημα, μαζί φυσικά με την έλλειψη μακροπρόθεσμου οράματος.

Η νέα Κυβέρνηση, σε μια δύσκολη οικονομικά εποχή, πρέπει να επιδείξει βούληση, γρήγορα αντανακλαστικά και ειλικρινή διάθεση για ριζική αλλαγή της νοοτροπίας που θέλει τον Πολιτισμό να αντιμετωπίζεται ως το κερασάκι στην τούρτα, παρά το ότι αποτελεί το ίδιο της το παντεσπάνι.