Αναζητώντας την ψυχή της Ευρώπης

Μπορεί το Βραβείο LUX να απέχει πολύ από την οριστική του καταξίωση στην παγκόσμια κινηματογραφική πιάτσα, ωστόσο χρόνο με τον χρόνο φαίνεται να κερδίζει έδαφος στην πρώτη και πιο σημαντική μάχη: να το αγαπήσει και να το πιστέψει το ίδιο το Σώμα που το θέσπισε.

Με τους όρους «συνοχή» και «ολοκλήρωση» να ακούγονται εδώ και καιρό, στη σκιά της κρίσης, σαν βαρύγδουπες κενολογίες, ο κλυδωνιζόμενος μηχανισμός της ΕΕ έχει στραφεί στον Πολιτισμό συνειδητοποιώντας –επιτέλους– ότι αποτελεί την τελευταία του ελπίδα. Ωστόσο, ανέκαθεν αποτελούσε τη μοναδική του ελπίδα, προϋπόθεση και ταυτόχρονα αυτοσκοπό.

Υπό το φως, λοιπόν, και της περιβόητης «Νέας Αφήγησης για την Ευρώπη» που εξήγγειλε ο Πρόεδρος της Κομισιόν, το Ευρωκοινοβούλιο απένειμε για 7η χρονιά, την περασμένη Τετάρτη το δικό του «φως», το κινηματογραφικό βραβείο LUX.

Μπορεί στη διαδικασία επιλογής της ταινίας που θα πάρει το βραβείο να συμμετέχουν ουσιαστικά λιγότεροι από το 1/3 των ευρωβουλευτών, δεν παύει ωστόσο να αποτελεί –μαζί με το Βραβείο Ζαχάρωφ– το καμάρι του Ευρωκοινοβουλίου, μια γιορτή για τον πολιτισμό που λαμβάνει χώρα κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο Στρασβούργο και μια ευκαιρία για τους ευρωβουλευτές να κάνουν ένα διάλειμμα από τις λιγότερο λαμπερές και μάλλον βαρετές συζητήσεις περί οικονομίας, αγροτικής πολιτικής, αλιείας κ.λπ. κ.λπ.

Μπορεί το Βραβείο να απέχει πολύ από την οριστική του καταξίωση στην παγκόσμια κινηματογραφική πιάτσα, ωστόσο χρόνο με τον χρόνο φαίνεται να κερδίζει έδαφος στην πρώτη και πιο σημαντική μάχη: να το αγαπήσει και να το πιστέψει το ίδιο το Σώμα που το θέσπισε. Μεγάλο μέρος των ευρωβουλευτών παραμένουν σκεπτικιστές και θεωρούν χάσιμο χρόνου και χρημάτων την οποιαδήποτε ενασχόληση με καλλιτεχνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες –ακόμη και τις μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ που κοστίζει στον προϋπολογισμό του ΕΚ το βραβείο αυτό. Κούνια που τους κούναγε. 

Στόχος του βραβείου, βέβαια, δεν είναι να γίνουν πιο σινεφίλ οι ευρωβουλευτές, αλλά να διαδίδονται οι ευρωπαϊκές ιστορίες, αυτές που συνθέτουν την ψυχή της Ευρώπης, την ίδια της την ουσία. Θα ήταν βέβαια πολύ πιο χρήσιμο και βοηθητικό στην όλη προσπάθεια αν το Σώμα αποδείκνυε με πράξεις ότι πιστεύει αυτό που γίνεται εκεί.

Μόνο ως αστείο μπορεί να εκληφθεί ότι μια τέτοια προσπάθεια μπορεί να αποτελέσει την ευρωπαϊκή απάντηση στον εμπορικό τιτάνα του Χόλιγουντ. Η διανομή θεωρείται ως αχίλλειος πτέρνα του ευρωπαϊκού σινεμά και το βραβείο αυτό επιχειρεί, απλώς, να βάλει ένα μικρό λιθαράκι στην προσπάθεια ενίσχυσης του ασθμαίνοντος ευρωπαϊκού σινεμά («σταγόνα στον ωκεανό» χαρακτήρισε την προσπάθεια η πρωτοστατήσασα του βραβείου Ντόρις Πακ), προκειμένου να συνεχίσει να συμβάλει στην προστασία της δημιουργικότητας και της πολυμορφίας στο εσωτερικό της ΕΕ.

Μικρή σημασία έχει ποιος από τους τρεις φιναλίστ θα πάρει μαζί του το καλαίσθητο αγαλματάκι που φιλοτέχνησε η Βελγίδα καλλιτέχνιδα Ζοκλίν Κόστερ, εμπνευσμένη από τον Πύργο της Βαβέλ. Οι ταινίες έχουν υποτιτλιστεί σε 24 γλώσσες και έχουν προβληθεί σε 42 τοποθεσίες σε 28 χώρες, δωρεάν μπροστά σε 35 χιλιάδες θεατές. Ο αριθμός αυτός είναι κατά 30% αυξημένος σε σχέση με πέρσι κι αυτό –δεδομένων των συνθηκών– θεωρείται τεράστιο επίτευγμα.

Η κοσμογυρισμένη και παγκοσμίως γνωστή Βαλέρια Γκολίνο πήγε στο Στρασβούργο με κάποια επιφύλαξη, σχεδόν από υποχρέωση, σε μια ανάγκη περαιτέρω προώθησης της ταινίας της. Για να ζήσει εκεί μια ενδιαφέρουσα εμπειρία, συναναστρεφόμενη για δύο μέρες με ανθρώπους που διατηρούν την πίστη τους για τους ευγενείς σκοπούς της όλης προσπάθειας, σε μια δύσκολη πορεία για οικοδόμηση συνθηκών αλληλοκατανόησης μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών. 

Ανάμεσά τους και η Ντόρις Πακ, η Γερμανίδα ευρωβουλευτής –από το 1989– και πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτισμού και Εκπαίδευσης του ΕΚ, η αποχώρηση της οποίας το ερχόμενο καλοκαίρι από τα έδρανα αναμένεται να δημιουργήσει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην εξέλιξη του θεσμού.