Οι νταβατζήδες της αλήθειας

Δεν είμαι ειδικός στο Κυπριακό. Κι είμαι σίγουρος ότι δεν θα γίνω ποτέ. Συνεπώς, αν διψάτε να αλληεπιδράσετε με τις σκέψεις ενός ακόμη ειδήμονα, χάνετε το χρόνο σας σε λάθος άρθρο. 

©Γιάννης Κούρτογλου/ Reuters  

    
Παρακολουθώ ζεστά το θέμα και τις εξελίξεις εδώ και σχεδόν 20 χρόνια, κυρίως λόγω επαγγελματικής διαστροφής ή σπουδών, κι αναπόφευκτα το διάστημα αυτό έχω διαβάσει άρθρα επί άρθρων, αναλύσεις επί αναλύσεων και βιβλία επί βιβλίων. Δεν λέω ότι πήγαν στράφι, όμως η αίσθηση που έχω είναι ότι η επίγνωση μοιάζει με τον ορίζοντα: Όσο την πλησιάζω, τόσο απομακρύνεται. Και κυριολεκτικά αισθάνομαι ανεπίγνωστος, σχεδόν όσο την πρώτη φορά που προσγειώθηκα στο αεροδρόμιο Πάφου –τέτοιες μέρες ήτανε, το 1998. Και μάλιστα τότε αισθανόμουν και πιο ειδικός, παρασυρμένος από την αυτοπεποίθηση του αδαούς εξυπνάκια.

Γι’ αυτό και με εκπλήσσει αυτή η πόλωση που δημιουργείται όταν σφίγγουν τα γάλατα –πολιτικά ομιλώντας– με τις συνομιλίες και ο ορίζοντας της λύσης ή της καθοριστικής εξέλιξης μοιάζει να είναι ένα κλικ εγγύτερα. Με εκπλήσσει και με τρομάζει.

Για να είμαστε ειλικρινείς, από απόψεως κοινής γνώμης, ακόμη και σήμερα, που η μπάλα για την υπόθεση της Κύπρου καίει, η Ελλάδα μοιάζει να είναι έξω από το παιχνίδι. Το Κυπριακό δεν πουλάει. Είναι ένα ξεχασμένο πρόβλημα, φυλαγμένο πρόχειρα σε κάποιο αραχνιασμένο συρτάρι. Σήμερα, μαζί με τον Κοτζιά και τους τεχνοκράτες του ελλαδικού ΥΠΕΞ, ελάχιστοι μοιάζουν να ασχολούνται σοβαρά. Βέβαια, εκεί έχουν άλλα προβλήματα. Είναι πνιγμένοι στα σκουπίδια και στα μνημόνια, διαφωνούν για αν συνιστά θρησκευτικό πατερναλισμό ή όχι η επισύναψη της Ριάνας, της «Συννεφούλας» και του «Μπαγάσα» στην ύλη των θρησκευτικών και φυσικά πάνω και πέρα απ’ όλα αυτά, τους προβληματίζουν οι… δραματικές εξελίξεις στα δημοφιλή τιλεριάλιτι. Η ζωή κυλάει δίπλα τους, καθώς αυτοί ταυτίζονται μ’ ένα μάτσο κυνηγούς της εφήμερης διασημότητας, οι οποίοι διαγωνίζονται σε ανόητα παιχνίδια, καθώς τους παρακολουθούν από την οθόνη-κλειδαρότρυπα και κατόπιν επενδύουν χρόνο και φαιά ουσία για τον σχολιασμό τους. 

Όχι βέβαια ότι η κοινή γνώμη της Κύπρου είναι ωριμότερη και πιο σοβαρή, αλλά τουλάχιστον ρίχνει και καμιά ματιά όταν, όπως είπαμε, σφίγγουν τα γάλατα. Η αίσθηση εδώ είναι ότι το ενδιαφέρον για το Κυπριακό υπάρχει πάντα εκεί, σε λανθάνουσα κατάσταση, σιγοβράζει μόνιμα κάτω από την επιφάνεια και ανά πάσα στιγμή είναι έτοιμο να εκραγεί.

Υπάρχει φυσικά μια ειδοποιός διαφορά: Οι Κύπριοι έχουν το αγκάθι στο πλευρό, ζουν ΜΕ το πρόβλημα. Όποιος είναι έξω από τον χορό πολλά τραγούδια ξέρει, αλλά είναι δύσκολο να πείσει ως ειδικός. Όποιος πάλι είναι μέσα στον χορό, αυτή η βιωματική σχέση με το πρόβλημα θολώνει την κρίση του και ίσως αυτό, σε συνδυασμό με το βαρίδιο της εθνικιστικής κατήχησης κι έναν εγγενή μικρομεγαλισμό, να αποτελεί το στοιχείο που πυροδοτεί το θάρρος-θράσος της απολυτότητας.

Θα τολμήσω ωστόσο να επισημάνω ότι όσο δικαιολογημένη κι αν είναι η έγνοια για το μέλλον τους με όσα διακυβεύονται πολιτικά, χρήζει ευρείας κοινωνιολογικής ανάλυσης αυτή η υπεραπλουστευτική, μανιχαϊστικού τύπου διαίρεση. Κυριαρχούν δύο απόψεις, που στην ουσία έχουν το ίδιο κίνητρο και σκοπό, τη λύτρωση, αλλά εξάγουν την εικόνα της ηθικής υστερίας. Είναι εντυπωσιακό το πόσο εύκολα τόσοι άνθρωποι έχουν διαποτιστεί με την ψευδαίσθηση ότι είναι οι νταβατζήδες της απόλυτης αλήθειας. Όπως συμβαίνει και με τον οπαδισμό που συναντάται στα ομαδικά αθλήματα, ή ακόμη με την τυφλή υποστήριξη «μαχητών» και «διασήμων», τα πάντα εκκινούν από τη φυσική ροπή του ανθρώπου προς την αγελαία συμπεριφορά, αλλά και την εξελικτική τάση προς την εξεύρεση «αντίπαλου δέους» ως αντίβαρου στην αυτοαξιολογητική ζυγαριά.

Έτσι, τη στιγμή που στην Ελβετία η παγκόσμια πολιτική ιστορία καταγράφει ακόμη μια σκληρή παρτίδα σκάκι, απλωμένη σ’ ένα περίπλοκο πλέγμα γεωστρατηγικών δεδομένων, εδώ τραβούν τη διελκυστίνδα από τη μια οι «απορριπτικοί», οι «λυσοφοβικοί», οι «φουστανελάδες» και από την άλλη οι «ενδοτικοί», οι «νενέκοι», οι «τουρκοπροσκυνημένοι».

Λείπουν οι μετριοπαθείς από τον πολιτικό μας βιότοπο, αυτοί που μπορούν να δουν ανάμεσα στα άσπρα και τα μαύρα κουτάκια της σκακιέρας. Και θύμα βέβαια της υπόθεσης, εκτός από την ατομική ευθύνη, είναι η σύνεση.