Φαίνεται ότι η Λευκωσία δεν θέλει να αφήσει να πάει χαμένη η ευκαιρία της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Του 2030…
Η Πάφος κουτσά- στραβά κάνει Πολιτιστική Πρωτεύουσα και οι εξελίξεις δικαιώνουν όσους πετούσαν τη σκούφια τους εκείνο το φθινοπωρινό μεσημέρι του 2012, όταν ο Μάνφρεντ Γκαουλχόφερ ανακοίνωνε τα ευχάριστα στην αίθουσα εκδηλώσεων του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Το κακό είναι ότι οι εξελίξεις δικαιώνουν και τους εκπροσώπους της Λευκωσίας που κατσούφιασαν, ερμηνεύοντας την επιλογή ως δυσάρεστο γεγονός, προεικάζοντας ότι για την πρωτεύουσα... το πουλλίν επέτασεν.
Θα έχουμε μια διαστρεβλωμένη εικόνα αν εστιάσουμε στους δύο πρωταγωνιστές της εποχής, τους τότε δημάρχους. Ο μεν Βέργας, που πανηγύριζε σαν να έβαλε γκολ σε τελικό μουντιάλ, είναι σήμερα πρώτο μπουζούκι στη λαϊκή ορχήστρα των Κεντρικών Φυλακών. Ο δε Γιωρκάτζης, που είδε το μεγάλο φαβορί να χάνει το χρίσμα μέσα από τα χέρια του, επανεξελέγη προσφάτως μετά θριαμβευτικού ποσοστού. Όχι άβυσσος, το χάος το ίδιο η ψυχή του ψηφοφόρου.
Θεωρούσαμε τότε, σύμφωνα και με το σκεπτικό του ίδιου του θεσμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, ότι ο πραγματικός χαμένος της διαδικασίας διεκδίκησης δεν ήταν ούτε η Λευκωσία, ούτε καν η Λεμεσός, που αρκετό καιρό αρνούνταν να συμβιβαστεί με την ιδέα του αποκλεισμού στην πρώτη φάση της διαδικασίας. Ήταν η Λάρνακα, που λιποψύχησε να μετρήσει τις δυνάμεις της και αρκέστηκε να παριστάνει τον κολαούζο της Λευκωσίας.
Διότι θεωρούσαμε δεδομένο ότι η πρωτεύουσα, που είχε στην πλάτη τους 20 γόνιμους μήνες της διαδικασίας διεκδίκησης, είτε θα αξιοποιούσε έστω τη μισή από εκείνη την ωραία εργασία για να χτίσει πάνω σ’ αυτή τη χαρμόσυνη αλλαγή εικόνας και κατεστημένης νοοτροπίας, είτε τουλάχιστον θα έμπαινε σε μια δημιουργική τροχιά προβληματισμού απέναντι σε όσα υστερεί κι όσα «στραβά» υποδείκνυε η έκθεση της τελικής επιλογής.
«Η Λευκωσία θα συνεχίσει το ταξίδι της για να επαναπροσδιορίσει το μέλλον της και ευχόμαστε η πολιτεία να σταθεί δίπλα μας» διαβεβαίωνε τότε ο Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης κι ας αποεστιάσουμε τώρα εμείς το βλέμμα, για να δούμε τη σημερινή γενική εικόνα της πιο ταλαιπωρημένης ευρωπαϊκής πρωτεύουσας.
Αν κατέφθανε ένας άσχετος σήμερα, δεν θα δυσκολευόταν κάποιος να τον πείσει ότι η αποφράδα εισβολή συνέβη... μόλις πέρσι. Με την πρώτη βόλτα θα διαπίστωνε ότι βρίσκεται σε μια πόλη στριμωγμένη μέσα στην ίδια της τη μιζέρια. Ένα αστικό τοπίο που χωλαίνει, με διάσπαρτες χωμάτινες αλάνες, αναξιοποίητες και γεμάτες αυτοκίνητα, που δεν βρίσκουν κανονικούς, επαρκείς χώρους στάθμευσης. Τεράστια εργοτάξια από έργα πνοής που έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί εδώ και χρόνια. Συρτάρια ξέχειλα από σχέδια, φιλόδοξα ή βατά, που πάντως έμειναν στα χαρτιά.
Την ίδια στιγμή η σκέψη της Κρατικής Βιβλιοθήκης δεν περνά ούτε φευγαλέα από το μυαλό μας, το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο μοιάζει βγαλμένο από ένα υγρό όνειρο του χειμώνα, ενώ στη Βουλή δεν έχει κοπεί ο βήχας για το ζαχάρωμα του Δημοτικού Θεάτρου. Η περίπτωση του οποίου, παρεμπιπτόντως, οκτώμισι χρόνια μετά την κατάρρευση της στέγης, εξακολουθεί να εξευτελίζει την αισθητική μας και να χλευάζει τη λογική μας.
Κάποιος θα ισχυριστεί πως αυτά είναι ζητήματα πολιτικής βούλησης, ότι δεν ευθύνεται η τοπική αρχή και οι δημότες κι ότι, άλλωστε, οι υποδομές της Πάφου –που είναι και Πολιτιστική Πρωτεύουσα- είναι σε πολύ χειρότερη μοίρα. Συμφωνώ. Εντούτοις, δεν παύει να υπάρχει η γεύση της χαμένης ευκαιρίας σε σχέση με την εγκαθίδρυση μιας νέας δυναμικής και μιας στάσης που θα μπορούσε να αλλάξει την αντιμετώπιση του πολιτισμού στην καθημερινότητα. Κάποια ελπιδοφόρα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, όπως η δημιουργία του «Project Nicosia», έμειναν μετέωρα και η μόνη κληρονομιά που τους επιτράπηκε να μας αφήσουν είναι το Φεστιβάλ Pop Up.
Το άλλοθι της οικονομικής κρίσης πλάκωσε σαν ταφόπλακα και αδρανοποίησε σχετικά γρήγορα όλη την ενέργεια και τον ενθουσιασμό της διεκδίκησης, αναβάλλοντας επ’ αόριστον μια υποσχόμενη διαδικασία επανακαθορισμού του μέλλοντος της πρωτεύουσας. Ίσως μέχρι το 2030, που θα έχει ξανά την ευκαιρία να διεκδικήσει το χρίσμα.
Φωτογραφία: Νίκανδρος Σαββίδης.
Θα έχουμε μια διαστρεβλωμένη εικόνα αν εστιάσουμε στους δύο πρωταγωνιστές της εποχής, τους τότε δημάρχους. Ο μεν Βέργας, που πανηγύριζε σαν να έβαλε γκολ σε τελικό μουντιάλ, είναι σήμερα πρώτο μπουζούκι στη λαϊκή ορχήστρα των Κεντρικών Φυλακών. Ο δε Γιωρκάτζης, που είδε το μεγάλο φαβορί να χάνει το χρίσμα μέσα από τα χέρια του, επανεξελέγη προσφάτως μετά θριαμβευτικού ποσοστού. Όχι άβυσσος, το χάος το ίδιο η ψυχή του ψηφοφόρου.
Θεωρούσαμε τότε, σύμφωνα και με το σκεπτικό του ίδιου του θεσμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, ότι ο πραγματικός χαμένος της διαδικασίας διεκδίκησης δεν ήταν ούτε η Λευκωσία, ούτε καν η Λεμεσός, που αρκετό καιρό αρνούνταν να συμβιβαστεί με την ιδέα του αποκλεισμού στην πρώτη φάση της διαδικασίας. Ήταν η Λάρνακα, που λιποψύχησε να μετρήσει τις δυνάμεις της και αρκέστηκε να παριστάνει τον κολαούζο της Λευκωσίας.
Διότι θεωρούσαμε δεδομένο ότι η πρωτεύουσα, που είχε στην πλάτη τους 20 γόνιμους μήνες της διαδικασίας διεκδίκησης, είτε θα αξιοποιούσε έστω τη μισή από εκείνη την ωραία εργασία για να χτίσει πάνω σ’ αυτή τη χαρμόσυνη αλλαγή εικόνας και κατεστημένης νοοτροπίας, είτε τουλάχιστον θα έμπαινε σε μια δημιουργική τροχιά προβληματισμού απέναντι σε όσα υστερεί κι όσα «στραβά» υποδείκνυε η έκθεση της τελικής επιλογής.
«Η Λευκωσία θα συνεχίσει το ταξίδι της για να επαναπροσδιορίσει το μέλλον της και ευχόμαστε η πολιτεία να σταθεί δίπλα μας» διαβεβαίωνε τότε ο Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης κι ας αποεστιάσουμε τώρα εμείς το βλέμμα, για να δούμε τη σημερινή γενική εικόνα της πιο ταλαιπωρημένης ευρωπαϊκής πρωτεύουσας.
Αν κατέφθανε ένας άσχετος σήμερα, δεν θα δυσκολευόταν κάποιος να τον πείσει ότι η αποφράδα εισβολή συνέβη... μόλις πέρσι. Με την πρώτη βόλτα θα διαπίστωνε ότι βρίσκεται σε μια πόλη στριμωγμένη μέσα στην ίδια της τη μιζέρια. Ένα αστικό τοπίο που χωλαίνει, με διάσπαρτες χωμάτινες αλάνες, αναξιοποίητες και γεμάτες αυτοκίνητα, που δεν βρίσκουν κανονικούς, επαρκείς χώρους στάθμευσης. Τεράστια εργοτάξια από έργα πνοής που έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί εδώ και χρόνια. Συρτάρια ξέχειλα από σχέδια, φιλόδοξα ή βατά, που πάντως έμειναν στα χαρτιά.
Την ίδια στιγμή η σκέψη της Κρατικής Βιβλιοθήκης δεν περνά ούτε φευγαλέα από το μυαλό μας, το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο μοιάζει βγαλμένο από ένα υγρό όνειρο του χειμώνα, ενώ στη Βουλή δεν έχει κοπεί ο βήχας για το ζαχάρωμα του Δημοτικού Θεάτρου. Η περίπτωση του οποίου, παρεμπιπτόντως, οκτώμισι χρόνια μετά την κατάρρευση της στέγης, εξακολουθεί να εξευτελίζει την αισθητική μας και να χλευάζει τη λογική μας.
Κάποιος θα ισχυριστεί πως αυτά είναι ζητήματα πολιτικής βούλησης, ότι δεν ευθύνεται η τοπική αρχή και οι δημότες κι ότι, άλλωστε, οι υποδομές της Πάφου –που είναι και Πολιτιστική Πρωτεύουσα- είναι σε πολύ χειρότερη μοίρα. Συμφωνώ. Εντούτοις, δεν παύει να υπάρχει η γεύση της χαμένης ευκαιρίας σε σχέση με την εγκαθίδρυση μιας νέας δυναμικής και μιας στάσης που θα μπορούσε να αλλάξει την αντιμετώπιση του πολιτισμού στην καθημερινότητα. Κάποια ελπιδοφόρα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, όπως η δημιουργία του «Project Nicosia», έμειναν μετέωρα και η μόνη κληρονομιά που τους επιτράπηκε να μας αφήσουν είναι το Φεστιβάλ Pop Up.
Το άλλοθι της οικονομικής κρίσης πλάκωσε σαν ταφόπλακα και αδρανοποίησε σχετικά γρήγορα όλη την ενέργεια και τον ενθουσιασμό της διεκδίκησης, αναβάλλοντας επ’ αόριστον μια υποσχόμενη διαδικασία επανακαθορισμού του μέλλοντος της πρωτεύουσας. Ίσως μέχρι το 2030, που θα έχει ξανά την ευκαιρία να διεκδικήσει το χρίσμα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου