Η «Σπασμένη Καρέκλα» και το δύσβατο μονοπάτι της Κύπρου.
Ακριβώς έξω από το Μέγαρο των Εθνών στη Γενεύη δεσπόζει το μεγαλύτερο ίσως έπιπλο του κόσμου: η ύψους 12 μέτρων «Σπασμένη Καρέκλα» του Ελβετού καλλιτέχνη Ντανιέλ Μπερσέτ. Φτιαγμένη από 5,5 τόνους ξύλο, από τον μαραγκό Λουί Ζενέβ, δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Handicap International, μιας διεθνούς ΜΚΟ που ειδικεύεται στον τομέα της αναπηρίας. Η αρχική πρόθεση ήταν να τοποθετηθεί εκεί προσωρινά, στο πλαίσιο της διεθνούς εκστρατείας για πλήρη απαγόρευση των ναρκών κατά προσωπικού, μέχρι την υπογραφή της Συνθήκης της Οττάβας το 1997. Έκτοτε παραμένει στο χώρο –μ’ ένα μικρό διάλειμμα μεταξύ 2005 και 2007, λόγω εκτεταμένης αναδιαμόρφωσης του κτηρίου- για να συμβολίζει την κατακραυγή ενάντια στις νάρκες και τις βόμβες διασποράς.
Σοφά έμεινε εκεί, καθώς το μνημειακών διαστάσεων κουτσουρεμένο έπιπλο συμβολίζει κυρίως την αδυναμία του ΟΗΕ να πετύχει αυτό που διακηρύσει ο Καταστατικός του Χάρτης: τη διατήρηση με αποτελεσματικά συλλογικά μέτρα της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών. Εβδομήντα δύο χρόνια μετά την ίδρυσή του, ο διάδοχος της Κοινωνίας των Εθνών όχι μόνο έχει αποτύχει να συμβάλει στην εξολόθρευση της Λερναίας Ύδρας των συρράξεων, αλλά οι εστίες έντασης αυτή τη στιγμή στον κόσμο είναι ίσως περισσότερες από ποτέ. Στην παγκόσμια κοινή γνώμη εξακολουθεί να κυριαρχεί δυσπιστία για την αντικειμενικότητα του οργανισμού ως επίσημου εκφραστή της διεθνούς κοινότητας, αλλά και για την αποτελεσματικότητα των διπλωματικών, στρατιωτικών και ανθρωπιστικών αποστολών του.
Φρεσκαδούρα στο τιμόνι του ΟΗΕ, ο Αντόνιο Γκουτέρες ήταν ειλικρινής όταν περιστοιχισμένος από τις δύο «αυτού εξοχότητες» δήλωνε ότι η βιώσιμη λύση του Κυπριακού θα αποτελούσε σύμβολο ελπίδας σ’ έναν κόσμο γεμάτο εκκρεμείς διενέξεις. Για τις ισορροπίες του οργανισμού, το Κυπριακό παραμένει μια από τις πλέον δυσεπίλυτες διπλωματικές σπαζοκεφαλιές τον τελευταίο μισό αιώνα. Κι είναι εύλογη και έκδηλη η επιθυμία για πολιτική και επικοινωνιακή κεφαλαιοποίηση μιας ενδεχόμενης διευθέτησης.
Το Κυπριακό δεν πουλάει πια στην παγκόσμια ατζέντα, αφού μετά την κτηνώδη εισβολή του 1974, η Τουρκία «έχει φέρει τη γαλήνη» στο νησί, όπως θα ‘λεγε κι ο Τσαβούσογλου. Εδώ δεν πουλάει στην ελλαδική ατζέντα κι αυτό μπορεί να το συμπεράνει κανείς από το μειωμένο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης και των ΜΜΕ κατά τις κρίσιμες ώρες της ιστορικής Διάσκεψης της Γενεύης, αλλά και την άγνοια για τις πτυχές του προβλήματος. Εντούτοις δεν παύει να παραμένει ένα αγκάθι στο πλευρό, σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη και εύφλεκτη περιοχή και μια διευθέτηση θα αποτελούσε τεράστια ανακούφιση για το τσαλακωμένο γόητρο του ΟΗΕ.
Όσο έχει κουράσει τη διεθνή κοινότητα το πρόβλημα της Κύπρου –γεγονός που έχει εντείνει τις προσπάθειες για λύση– άλλο τόσο έχει κουράσει και πολλούς από τους ιθαγενείς. Με τη διαφορά ότι αυτοί έχουν χωριστεί σ’ αυτούς που αναζητούν μια λύση και σ’ αυτούς που προτιμούν το status quo και δεν τρομάζουν στην ιδέα μιας περαιτέρω αναβολής μέχρι να «ωριμάσουν οι συνθήκες». Το Κυπριακό, λέει, είναι προβλημα εισβολής και κατοχής. Ουδέν αληθέστερον. Όμως αυτή την εισβολή και κατοχή δεν είναι που πρέπει να αποτινάξουμε; Αυτός δεν είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο;
Καλή η αισιοδοξία και η αυτοπεποίθηση, αλλά η ωμή αλήθεια είναι πως οι διαπραγματεύσεις έχουν πολύ δρόμο ακόμη. Είναι κεφαλαιώδους σημασίας όσα χωρίζουν τις δύο πλευρές, μιλώντας καθαρά με πολιτικούς όρους. Και δεν αναφέρομαι στο αίμα που έχει χυθεί, γιατί η Ιστορία απέδειξε ότι οι πολιτικές συνθήκες μπορούν να φέρουν κοντά και τους πιο άσπονδους εχθρούς.
Γι’ αυτό είναι καίριας σημασίας οι διαπραγματευτές της κερκίδας να σταματήσουν να ρίχνουν νερό στον μύλο της διχόνοιας και να προσεγγίσουν με πιο ανοιχτό μυαλό και μεγαλύτερη υπομονή την προοπτική μιας λειτουργικής επανένωσης μακριά από εθνικολαϊκιστικές εμμονές. Για αρχή πρέπει να σταματήσουμε να επενδύουμε στη μνησικακία και στο διαρκές ξύσιμο των ίδιων μας των πληγών. Έτσι, δεν πρόκειται να επουλωθούν ποτέ.
Φωτογραφία: Pierre Albouy/ Reuters.
Σοφά έμεινε εκεί, καθώς το μνημειακών διαστάσεων κουτσουρεμένο έπιπλο συμβολίζει κυρίως την αδυναμία του ΟΗΕ να πετύχει αυτό που διακηρύσει ο Καταστατικός του Χάρτης: τη διατήρηση με αποτελεσματικά συλλογικά μέτρα της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών. Εβδομήντα δύο χρόνια μετά την ίδρυσή του, ο διάδοχος της Κοινωνίας των Εθνών όχι μόνο έχει αποτύχει να συμβάλει στην εξολόθρευση της Λερναίας Ύδρας των συρράξεων, αλλά οι εστίες έντασης αυτή τη στιγμή στον κόσμο είναι ίσως περισσότερες από ποτέ. Στην παγκόσμια κοινή γνώμη εξακολουθεί να κυριαρχεί δυσπιστία για την αντικειμενικότητα του οργανισμού ως επίσημου εκφραστή της διεθνούς κοινότητας, αλλά και για την αποτελεσματικότητα των διπλωματικών, στρατιωτικών και ανθρωπιστικών αποστολών του.
Φρεσκαδούρα στο τιμόνι του ΟΗΕ, ο Αντόνιο Γκουτέρες ήταν ειλικρινής όταν περιστοιχισμένος από τις δύο «αυτού εξοχότητες» δήλωνε ότι η βιώσιμη λύση του Κυπριακού θα αποτελούσε σύμβολο ελπίδας σ’ έναν κόσμο γεμάτο εκκρεμείς διενέξεις. Για τις ισορροπίες του οργανισμού, το Κυπριακό παραμένει μια από τις πλέον δυσεπίλυτες διπλωματικές σπαζοκεφαλιές τον τελευταίο μισό αιώνα. Κι είναι εύλογη και έκδηλη η επιθυμία για πολιτική και επικοινωνιακή κεφαλαιοποίηση μιας ενδεχόμενης διευθέτησης.
Το Κυπριακό δεν πουλάει πια στην παγκόσμια ατζέντα, αφού μετά την κτηνώδη εισβολή του 1974, η Τουρκία «έχει φέρει τη γαλήνη» στο νησί, όπως θα ‘λεγε κι ο Τσαβούσογλου. Εδώ δεν πουλάει στην ελλαδική ατζέντα κι αυτό μπορεί να το συμπεράνει κανείς από το μειωμένο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης και των ΜΜΕ κατά τις κρίσιμες ώρες της ιστορικής Διάσκεψης της Γενεύης, αλλά και την άγνοια για τις πτυχές του προβλήματος. Εντούτοις δεν παύει να παραμένει ένα αγκάθι στο πλευρό, σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη και εύφλεκτη περιοχή και μια διευθέτηση θα αποτελούσε τεράστια ανακούφιση για το τσαλακωμένο γόητρο του ΟΗΕ.
Όσο έχει κουράσει τη διεθνή κοινότητα το πρόβλημα της Κύπρου –γεγονός που έχει εντείνει τις προσπάθειες για λύση– άλλο τόσο έχει κουράσει και πολλούς από τους ιθαγενείς. Με τη διαφορά ότι αυτοί έχουν χωριστεί σ’ αυτούς που αναζητούν μια λύση και σ’ αυτούς που προτιμούν το status quo και δεν τρομάζουν στην ιδέα μιας περαιτέρω αναβολής μέχρι να «ωριμάσουν οι συνθήκες». Το Κυπριακό, λέει, είναι προβλημα εισβολής και κατοχής. Ουδέν αληθέστερον. Όμως αυτή την εισβολή και κατοχή δεν είναι που πρέπει να αποτινάξουμε; Αυτός δεν είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο;
Καλή η αισιοδοξία και η αυτοπεποίθηση, αλλά η ωμή αλήθεια είναι πως οι διαπραγματεύσεις έχουν πολύ δρόμο ακόμη. Είναι κεφαλαιώδους σημασίας όσα χωρίζουν τις δύο πλευρές, μιλώντας καθαρά με πολιτικούς όρους. Και δεν αναφέρομαι στο αίμα που έχει χυθεί, γιατί η Ιστορία απέδειξε ότι οι πολιτικές συνθήκες μπορούν να φέρουν κοντά και τους πιο άσπονδους εχθρούς.
Γι’ αυτό είναι καίριας σημασίας οι διαπραγματευτές της κερκίδας να σταματήσουν να ρίχνουν νερό στον μύλο της διχόνοιας και να προσεγγίσουν με πιο ανοιχτό μυαλό και μεγαλύτερη υπομονή την προοπτική μιας λειτουργικής επανένωσης μακριά από εθνικολαϊκιστικές εμμονές. Για αρχή πρέπει να σταματήσουμε να επενδύουμε στη μνησικακία και στο διαρκές ξύσιμο των ίδιων μας των πληγών. Έτσι, δεν πρόκειται να επουλωθούν ποτέ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου