Πιο δημοκρατικά, πεθαίνεις

Αλήθεια, έπαψε ποτέ να είναι μέχρι ενός σημείου «αυταρχική» και ελλιπής η δημοκρατία μας;

Η Ευρώπη της κρίσης, προδομένη από τον ίδιο της τον εαυτό, μοιάζει όλο και περισσότερο με το τραπέζι ενός συμβολαιογράφου γύρω από το οποίο τσακώνονται κατινίστικα όλοι οι τεθλιμμένοι συγγενείς για να προασπίσουν τα μικροσυμφέροντά τους. Κάποιοι απ’ αυτούς μάλιστα έχουν ανέβει πάνω στο τραπέζι κουνώντας το δάχτυλο, άλλοι αρκούνται να χτυπούν το χέρι, ενώ στο νότιο και το ανατολικό μέρος του τραπεζιού οι πιο πρόσφατα αφιχθέντες θαμώνες έχουν λουφάξει, ψάχνουν να δουν πού θα κρυφτούν. Ο συμβολαιογράφος το έσκασε, ενώ ο νεκρός ίσως να αποδειχτεί στο τέλος της ημέρας ότι είναι η ίδια η Ευρώπη, όπως την ξέραμε –η ατμόσφαιρα μυρίζει ήδη σήψη.

Η σημερινή οικονομική και πολιτική κρίση είναι η λυδία λίθος που δοκιμάζει την αγνότητα των προθέσεων των οραματιστών και των πρωτοστατών της γεωγραφικής, οικονομικής και πολιτικής ενότητας, που θα έβαζε οριστικά τέλος στον αβυσσαλέο αλληλοσπαραγμό με διακύβευμα την κυριαρχία, πάνω στον οποίο γύριζε για αιώνες η τροχαλία της Ιστορίας της ηπείρου, παράγοντας συνεχώς εθνικά μαντριά. Αυτή τη βεβαρημένη Ιστορία επικαλέστηκαν για την επίτευξη μιας ειρηνικής συνένωσης συνεργαζομένων λαών, με απώτερο στόχο την απόλυτη πολιτική ένωση, που πλέον δεν φαίνεται ούτε με τα κιάλια.

62 χρόνια μετά τη διακήρυξη του Σχεδίου Σουμάν, η έννοια της «ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», η ιδέα της «συμφιλιωμένης, ενωμένης και ισχυρής Ευρώπης» άρχισαν να ακούγονται σαν κρύα ανέκδοτα. Τα επιτεύγματα που ευαγγελίζονταν οι ταγοί, η ενιαία αγορά, η τελωνειακή ένωση, η νομισματική ένωση, έχουν αρχίσει να αμφισβητούνται όσο ποτέ.

Οι λαοί της Ευρώπης παραμένουν «παγιδευμένοι σε θαλάμους εθνικών ψευδαισθήσεων» και έχουν βαλθεί να αποδείξουν ότι το βασικό κίνητρο της ευρωπαϊκής τους προοπτικής ήταν και παραμένει οικονομικό. Αν εξυπηρετεί την τσέπη μας πάει καλά, αλλά αν η κότα πάψει να γεννάει χρυσά αυγά πάει κατευθείαν για το τσουκάλι.

Οι παγκόσμιες ανακατατάξεις είναι πολλές και κλιμακώνονται, με τη Γηραιά Ήπειρο να παραμένει αυτή που γεωπολιτικά, ιστορικά και οικονομικά διαδραματίζει το σημαντικότερο ρόλο, αλλά και το μαλακό υπογάστριο της οικουμένης. Ζούμε σε μια εποχή μεγάλων συγκρούσεων και βαθέων αντικτύπων. Συγκρούσεων ιδεών, πνευματικών και πολιτιστικών διενέξεων, οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών. Την ίδια στιγμή που ο οικολογικός εφιάλτης βροντάει την πόρτα και οδηγεί σε νέες ανισορροπίες.

Μέσα στο κλίμα αυτό και οι υποθετικά προηγμένες χώρες έχουν αρχίσει εμμέσως να αμφισβητούν τη δημοκρατία, με την παραδοσιακή θεσμική της έννοια, προωθώντας ένα νέο είδος «αυταρχικής δημοκρατίας» προκειμένου να εφεύρει μηχανισμούς αντιμετώπισης πιο δραστικούς και αποτελεσματικούς, ώστε να ανακτηθεί ο έλεγχος των πραγμάτων. Αλήθεια, έπαψε ποτέ να είναι μέχρι ενός σημείου «αυταρχική» και ελλιπής η δημοκρατία μας; Και το μόνο επιχείρημα που διαιωνίζαμε για να την υποστηρίξουμε ήταν ότι, με τα ελαττώματά του, αυτό είναι το καλύτερο πολίτευμα που έχουμε. Στην ουσία όμως δημιουργήθηκε ένας ακόμη μηχανισμός διαχείρισης της εξουσίας που εξυπηρετεί τους λίγους εις βάρος του «δήμου», των πολλών, αφήνοντας τους πολλούς να πιστεύουν το αντίθετο. Δεν είναι τίποτε παραπάνω από μια απάτη, μια βαριά βιομηχανία ελπίδας.

Όταν η αλήθεια είναι «κάπου ανάμεσα» δεν διαλέγεις στρατόπεδο.