Στην εποχή του υπαρκτού καρναβαλισμού

Σήμερα, ο κυνισμός είναι η δεσπόζουσα ιδεολογία, γιατί κανείς κατά βάθος δεν μπορεί να πάρει στα σοβαρά οποιαδήποτε ιδεολογική ή ιδεολογικοφανή πρόταση.

Σε μια εποχή όπου όποιος ψελλίσει τη λέξη «ιδεολογία» λογίζεται από ρομαντικός μέχρι επικίνδυνος, όποτε προκύπτουν σοβαρά κοινωνικά ζόρια ή –ακόμη περισσότερο- όποτε ακούμε τη λέξη «εκλογές», σχεδόν παβλοφικά οι αντιστάσεις μας χαλαρώνουν και είμαστε πρόθυμοι να ακούσουμε και να καταπιούμε την κάθε κοινότυπη, επικοινωνιολογικά αποστειρωμένη μπαρούφα που θα μας τσαμπουνήσουν.

Μην πάτε μακριά. Σ’ ένα νησί κάπου στην ανατολική Μεσόγειο το εκλογικό κλίμα ανταγωνίζεται επάξια σε ρυθμό, κέφι και σοβαρότητα το κλίμα της Αποκριάς και φυσικά απαιτεί τη συμμετοχή όλων μας. Ναι, και τη δική σου! Έχουμε πολλά ακόμη να πάρουμε, τα οποία δεν θέλουμε, από αυτούς που δεν τα έχουν.

Αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι ζούμε στην εποχή που βασιλεύει ο κυνισμός, η άγνοια και η αδιαφορία. Και ποιο απ’ αυτά είναι χειρότερο; Ούτε ξέρω, ούτε με νοιάζει... Σήμερα, ο κυνισμός είναι η δεσπόζουσα ιδεολογία, γιατί κανείς κατά βάθος δεν μπορεί να πάρει στα σοβαρά οποιαδήποτε ιδεολογική ή ιδεολογικοφανή πρόταση. Αυτή η κυνική αποστασιοποίηση, βέβαια, που συνδέεται με την άγνοια και την αδιαφορία, είναι σαν μια εθελούσια τύφλωση, καθώς το γεγονός ότι δεν παίρνουμε τα πράγματα στα σοβαρά, δεν συνεπάγεται, δυστυχώς, ότι δεν συμβαίνουν, ότι δεν εξακολουθούμε να συμμετέχουμε σ’ αυτά, να τα κάνουμε και να τα λουζόμαστε. 

Και το γεγονός ότι πολλοί από εμάς συνειδητά επιλέγουμε να φοράμε αποκριάτικες ιδεολογικές μάσκες, ενώ κατά βάθος γνωρίζουμε ότι πόρρω απέχουν από την κοινωνική πραγματικότητα, συνιστά απόδειξη της κυριαρχίας του κυνισμού. 

Ο Γερμανός φιλόσοφος Πέτερ Σλότερνταϊκ, που μεταξύ άλλων έχει γράψει το μπεστ σέλλερ «Κριτική του κυνικού Λόγου» (δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά) επισημαίνει ότι ο κυνικός Λόγος δεν είναι πλέον αφελής, αλλά ένα παράδοξο «πεφωτισμένης ψευδούς συνείδησης». Με άλλα λόγια, είναι με επίγνωση που καταπίνουμε αμάσητο το ψεύδος και μάλιστα το ηθικοποιούμε, ανηθικοποιώντας παράλληλα την αλήθεια, μαζί με την εντιμότητα. Ο Σλότερνταϊκ αναφέρθηκε στην τυποποίηση και ομοιομορφοποίηση γεγονότων και πραγματικοτήτων από –ποιον άλλον;- τα ΜΜΕ με αποτέλεσμα ο κόσμος απλώς να παρακολουθεί χωρίς να απορρίπτει ή να αποδέχεται, ανεξάρτητα από το πόσο αφορούν τον καθένα ή σε ποια απόσταση από τον καναπέ του συμβαίνουν.

Το ψέμα πλέον απαιτεί να βιώνεται ως αλήθεια. Και μια μεγάλη ομάδα που μαζικά το βιώνει αποθεώνοντας τους εκφραστές του, δεν απέχει στην πραγματικότητα πολύ από τους καρναβαλιστές που αποθεώνουν άρματα και καρναβαλάρχες. Οι φορείς της εξουσίας, βέβαια, γνωρίζουν ακόμη καλύτερα από εμάς τους συνειδητοποιημένους καρναβαλιστές ότι είναι αδύνατον να τους πάρουμε στα σοβαρά –και δεν τους ενδιαφέρει. Προέχει η διατήρηση της εξουσίας, ή η συμμετοχή σ’ αυτήν.