Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να καθοδηγήσει τα παιδιά στην ελευθερία του πνεύματος.
Εκκινώντας από τον άκρατο, άναρχο, παγκοσμιοποιημένο καταναλωτισμό, αυτή την αόριστη και... ουρανοκατέβατη μάστιγα, οι μαθητές που διαγωνίστηκαν στο μάθημα των νέων ελληνικών στις παγκύπριες εξετάσεις κλήθηκαν να μιλήσουν για τις προκλήσεις του 21ου αιώνα και να αναπτύξουν τρόπους ενίσχυσης του σύγχρονου ανθρώπου, για να είναι σε θέση «να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις». Κι όλα αυτά με βάση ένα δοκίμιο του Διονύση Κ. Μαγκλιβέρα από το βιβλίο «Το τέρμα και η αρχή».
Ο Μαγκλιβέρας «προβλημάτισε» τους υποψηφίους για την πορεία των σύγχρονων κοινωνιών χρησιμοποιώντας ένα προφητικό απόφθεγμα του Τόμας Μαν στην αλληλογραφία του με τον Τέοντορ Αντόρνο, 65 χρόνια πριν: «Εκείνο που βλέπω να έρχεται, να ανέρχεται και να εξαπλώνεται ακάθεκτα είναι απλώς η βαρβαρότητα».
Δεν είμαι και τόσο σίγουρος ότι οι συστηματοποιημένοι προβληματισμοί προς συζήτηση που χρησιμοποιούνται ως μπούσουλες στα γραπτά των νέων ελληνικών είναι και τόσο γόνιμοι κι ότι χρησιμεύουν σε κάτι παραπάνω από το να αναδείξουν τους μαθητές που θα περάσουν στα ΑΑΕΙ της Κύπρου και της Ελλάδας. Οι μαθητές, πάντως, φάνηκαν ευχαριστημένοι πέφτοντας σ’ ένα θέμα κατά γενική ομολογία βατό, «σοσάκι» από τα λίγα, που ωστόσο είναι κάπως αποπροσανατολιστικό ως προς την ουσία του προβλήματος.
Ο υπερκαταναλωτισμός έχει κι αυτός τις αιτίες του, δεν φυτρώνει από το πουθενά. Ο homo consumens και η ανάπτυξη των οικονομικών της σπατάλης είναι προϊόντα του βιομηχανισμού του 20ού αιώνα. Η παλαιά οικονομική σχέση με τον κόσμο μοιάζει να έχει κλείσει τον κύκλο της, καθώς η κατανάλωση εδραιώνεται και διαθλάται ως κύριο χαρακτηριστικό απολίτικων ανθρώπων και μιας ακόρεστης δίψας για περισσότερα αγαθά. Παράλληλα, η σύγχρονη τεχνολογία απειλεί τις λαϊκές ελευθερίες, υποβάλλοντας τους πολίτες, με όλο και πιο αποτελεσματικά και εξελιγμένα μέσα, σε πλύση εγκεφάλου. Αλυσοδένει τους ανθρώπους στον φαύλο κύκλο της αφθονίας.
Στην κυπριακή εκπαίδευση το πράγμα φωνάζει ότι υπάρχει ανάγκη διεύρυνσης των οριζόντων και υπέρβασης του μονολιθικού της χαρακτήρα. Οι μαθητές παραμένουν δραματικά εγκλωβισμένοι μέσα σε κλειστά και αφόρητα ηθικολογικά νοητικά συστήματα. Χρειάζεται να καλλιεργηθεί στους μαθητές, σε όλες τις βαθμίδες, η πεποίθηση ότι υπάρχει κι ένας άλλος κόσμος, που δεν θα τους τον ταΐσουν έτοιμο και σχεδόν μασημένο οι γονείς τους, όπως τους έχουν καλομάθει από την ημέρα της γέννησής τους, αλλά θα πρέπει να τον κατακτήσουν με προσπάθεια και αφοσίωση. Και με δικές τους δυνάμεις, αυτόφωτα.
Είναι μια δύσκολη διαδικασία, διότι τα παιδιά είναι το επίκεντρο της σύγχρονης καταναλωτικής κοινωνίας, καταδιώκονται στο «φυσικό» τους περιβάλλον, το τόσο εξοικειωμένο στις μέρες μας με τις νέες τεχνολογίες. Είναι δύσκολο να τα πείσεις να βάλουν το τζίνι της αφθονίας πίσω στο μπουκάλι. Ένας αποτελεσματικός τρόπος αναχαίτισης της καταναλωτικής κουλτούρας είναι να επενδύεις ως γονιός χρόνο μαζί τους, πράγμα δύσκολο, αν αναλογιστεί κανείς πώς σπαταλούν τον όποιο ελεύθερο χρόνο τους οι νέοι γονείς σήμερα. Εξάλλου, η διαλεκτική του ανταγωνισμού έχει παρεισφρήσει σε όλες τις εκφάνσεις της σύγχρονης ζωής και όχι μόνο στο σχολείο. Απλώς είναι από το σχολείο που θα μπορούσε να ξεκινήσει μια οργανωμένη και αποτελεσματική προσπάθεια υποσκέλισής του.
Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να καθοδηγήσει τα παιδιά στην ελευθερία του πνεύματος, όχι ως έναν αόριστο, ευσεβή πόθο, αλλά με την έννοια της διάρρηξης των δεσμών που θα τα οδηγήσει σ’ ένα ισχυρό πλέγμα αμοιβαίων ανταλλαγών, σε μια πορεία αμφισβήτησης της εξουσίας και της αυθεντίας, αλλά και σπουδής για την ανάπτυξη ενός κράτους δικαίου και θα ανοίξει τον δρόμο για την οριστική εγκαθίδρυση της ιδανικής ισοπολιτείας. Ο ρόλος της παιδείας δεν είναι να παράγει ανταγωνιστικά εξαρτήματα για την πελατειακή μηχανή, αλλά να διαμορφώνει τον αυριανό εγγυητή μιας ενεργούς πολιτειότητας.
Εκκινώντας από τον άκρατο, άναρχο, παγκοσμιοποιημένο καταναλωτισμό, αυτή την αόριστη και... ουρανοκατέβατη μάστιγα, οι μαθητές που διαγωνίστηκαν στο μάθημα των νέων ελληνικών στις παγκύπριες εξετάσεις κλήθηκαν να μιλήσουν για τις προκλήσεις του 21ου αιώνα και να αναπτύξουν τρόπους ενίσχυσης του σύγχρονου ανθρώπου, για να είναι σε θέση «να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις». Κι όλα αυτά με βάση ένα δοκίμιο του Διονύση Κ. Μαγκλιβέρα από το βιβλίο «Το τέρμα και η αρχή».
Ο Μαγκλιβέρας «προβλημάτισε» τους υποψηφίους για την πορεία των σύγχρονων κοινωνιών χρησιμοποιώντας ένα προφητικό απόφθεγμα του Τόμας Μαν στην αλληλογραφία του με τον Τέοντορ Αντόρνο, 65 χρόνια πριν: «Εκείνο που βλέπω να έρχεται, να ανέρχεται και να εξαπλώνεται ακάθεκτα είναι απλώς η βαρβαρότητα».
Δεν είμαι και τόσο σίγουρος ότι οι συστηματοποιημένοι προβληματισμοί προς συζήτηση που χρησιμοποιούνται ως μπούσουλες στα γραπτά των νέων ελληνικών είναι και τόσο γόνιμοι κι ότι χρησιμεύουν σε κάτι παραπάνω από το να αναδείξουν τους μαθητές που θα περάσουν στα ΑΑΕΙ της Κύπρου και της Ελλάδας. Οι μαθητές, πάντως, φάνηκαν ευχαριστημένοι πέφτοντας σ’ ένα θέμα κατά γενική ομολογία βατό, «σοσάκι» από τα λίγα, που ωστόσο είναι κάπως αποπροσανατολιστικό ως προς την ουσία του προβλήματος.
Ο υπερκαταναλωτισμός έχει κι αυτός τις αιτίες του, δεν φυτρώνει από το πουθενά. Ο homo consumens και η ανάπτυξη των οικονομικών της σπατάλης είναι προϊόντα του βιομηχανισμού του 20ού αιώνα. Η παλαιά οικονομική σχέση με τον κόσμο μοιάζει να έχει κλείσει τον κύκλο της, καθώς η κατανάλωση εδραιώνεται και διαθλάται ως κύριο χαρακτηριστικό απολίτικων ανθρώπων και μιας ακόρεστης δίψας για περισσότερα αγαθά. Παράλληλα, η σύγχρονη τεχνολογία απειλεί τις λαϊκές ελευθερίες, υποβάλλοντας τους πολίτες, με όλο και πιο αποτελεσματικά και εξελιγμένα μέσα, σε πλύση εγκεφάλου. Αλυσοδένει τους ανθρώπους στον φαύλο κύκλο της αφθονίας.
Στην κυπριακή εκπαίδευση το πράγμα φωνάζει ότι υπάρχει ανάγκη διεύρυνσης των οριζόντων και υπέρβασης του μονολιθικού της χαρακτήρα. Οι μαθητές παραμένουν δραματικά εγκλωβισμένοι μέσα σε κλειστά και αφόρητα ηθικολογικά νοητικά συστήματα. Χρειάζεται να καλλιεργηθεί στους μαθητές, σε όλες τις βαθμίδες, η πεποίθηση ότι υπάρχει κι ένας άλλος κόσμος, που δεν θα τους τον ταΐσουν έτοιμο και σχεδόν μασημένο οι γονείς τους, όπως τους έχουν καλομάθει από την ημέρα της γέννησής τους, αλλά θα πρέπει να τον κατακτήσουν με προσπάθεια και αφοσίωση. Και με δικές τους δυνάμεις, αυτόφωτα.
Είναι μια δύσκολη διαδικασία, διότι τα παιδιά είναι το επίκεντρο της σύγχρονης καταναλωτικής κοινωνίας, καταδιώκονται στο «φυσικό» τους περιβάλλον, το τόσο εξοικειωμένο στις μέρες μας με τις νέες τεχνολογίες. Είναι δύσκολο να τα πείσεις να βάλουν το τζίνι της αφθονίας πίσω στο μπουκάλι. Ένας αποτελεσματικός τρόπος αναχαίτισης της καταναλωτικής κουλτούρας είναι να επενδύεις ως γονιός χρόνο μαζί τους, πράγμα δύσκολο, αν αναλογιστεί κανείς πώς σπαταλούν τον όποιο ελεύθερο χρόνο τους οι νέοι γονείς σήμερα. Εξάλλου, η διαλεκτική του ανταγωνισμού έχει παρεισφρήσει σε όλες τις εκφάνσεις της σύγχρονης ζωής και όχι μόνο στο σχολείο. Απλώς είναι από το σχολείο που θα μπορούσε να ξεκινήσει μια οργανωμένη και αποτελεσματική προσπάθεια υποσκέλισής του.
Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να καθοδηγήσει τα παιδιά στην ελευθερία του πνεύματος, όχι ως έναν αόριστο, ευσεβή πόθο, αλλά με την έννοια της διάρρηξης των δεσμών που θα τα οδηγήσει σ’ ένα ισχυρό πλέγμα αμοιβαίων ανταλλαγών, σε μια πορεία αμφισβήτησης της εξουσίας και της αυθεντίας, αλλά και σπουδής για την ανάπτυξη ενός κράτους δικαίου και θα ανοίξει τον δρόμο για την οριστική εγκαθίδρυση της ιδανικής ισοπολιτείας. Ο ρόλος της παιδείας δεν είναι να παράγει ανταγωνιστικά εξαρτήματα για την πελατειακή μηχανή, αλλά να διαμορφώνει τον αυριανό εγγυητή μιας ενεργούς πολιτειότητας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου