Κάποια μυαλά πρέπει ν’ αλλάξουν

Υπό οποιεσδήποτε συνθήκες κι αν έχει συμβεί, ένα σοβαρό κρούσμα καταπάτησης της ελευθερίας της έκφρασης δεν μπορεί παρά να αποτελεί πισωγύρισμα στην προσπάθεια της Λευκωσίας να αποτιμήσει και να θέσει υπό νέο πρίσμα την πολιτιστική της πραγματικότητα.

Για μια πόλη που προσπαθεί να παράγει όραμα για τον ορίζοντα του 2017 και φιλοδοξεί να πάρει το χρίσμα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, συμπεράσματα όπως αυτά της έκθεσης της Επιτρόπου Διοικήσεως θα έπρεπε να εκλαμβάνονται ως «κόλαφος».

Η Ελίζα Σαββίδου ερεύνησε το θέμα της βανδαλιστικής αφαίρεσης δύο δημιουργημάτων από το μπαλκόνι του καλλιτέχνη Χρήστου Αβραάμ στη Λαϊκή Γειτονιά για να διαπιστώσει το προφανές: ότι συνιστά παρέμβαση στην ελευθερία του καθένα να δημιουργεί καλλιτεχνικά, να προβάλλει τα έργα του και μέσω αυτών να εκφράζει τη γνώμη του για την κοινωνική πραγματικότητα.

Ο Χρήστος Αβραάμ διατηρεί ατελιέ που φέρει το σήμα του Δήμου, ως καλλιτέχνης που δραστηριοποιείται εντός των ορίων και με τη στήριξή του. Τα έργα ήταν δύο ζωγραφιές σε φύλλα από χαρτόκουτες, με τις οποίες καυτηρίαζε την κοινωνική ανοχή στα φαινόμενα σεξουαλικής εκμετάλλευσης γυναικών και πορνείας, που παρατηρούνται έντονα στην περιοχή της παλιάς Λευκωσίας και την παράλειψη της τοπικής αρχής να τα αντιμετωπίσει.

Οι ζωγραφιές αναπαριστούσαν, χωρίς πολλές λεπτομέρειες, εικόνες υποδούλωσης ή εμπορευματοποίησης γυναικών και συνοδεύονταν από τις φράσεις «Sex and Breakfast - anywhere - Ticket here - Nicosia Municipality» και «Fake tradition of Laiki Geitonia - Tourist information - Traditional area of Nicosia».

Στις 31 Μαρτίου, υπάλληλοι του Δήμου χωρίς να τον ενημερώσουν, αφαίρεσαν και κατάσχεσαν τα έργα. Τα έργα επιστράφηκαν στο ατελιέ, μέσα στην καρότσα ενός διπλοκάμπινου, όταν έκπληκτος ο καλλιτέχνης τα αναζήτησε στο δημαρχείο. Ο Δημοτικός Γραμματέας Λευκωσίας χαρακτήρισε τα έργα «αισχρού περιεχομένου» και δήλωσε ότι αν αναρτηθούν ξανά, θα αφαιρεθούν και πάλι.

Υπό οποιεσδήποτε συνθήκες κι αν έχει συμβεί, ένα σοβαρό κρούσμα καταπάτησης της ελευθερίας της έκφρασης δεν μπορεί παρά να αποτελεί πισωγύρισμα στην προσπάθεια της Λευκωσίας να αποτιμήσει και να θέσει υπό νέο πρίσμα την πολιτιστική της πραγματικότητα, να φέρει στο προσκήνιο τον πλούτο και την πολιτιστική της ποικιλομορφία, να αποδείξει ότι έχει τις προϋποθέσεις να υλοποιήσει τα οράματα και τις ιδέες της.

Η προσπάθεια αυτή απορρέει από τον κάθε πολίτη ξεχωριστά, αλλά και από ολόκληρη την πόλη ως ζωντανό οργανισμό και κρούσματα όπως αυτό δείχνουν ότι και στην κεφαλή του οργανισμού αυτού υπάρχουν ακόμη κατεστημένες νοοτροπίες, που πρέπει να διαρραγούν. Διότι δείχνουν, δυστυχώς, ότι δεν υπάρχει συναίσθηση της ελευθερίας της έκφρασης.

Την ευθύνη έχει ο στενοκέφαλος δημότης που πρώτος ενοχλήθηκε από ένα απλό έργο τέχνης που τολμάει να απευθύνει ευθέως μια πνευματική διαμαρτυρία. Και την έχει επίσης ο στενοκέφαλος υπάλληλος που αδυνατεί να διακρίνει το σκοπό ενός έργου τέχνης, περισσότερο από το αν ταιριάζει στο σαλόνι του, αδυνατεί να το αντιμετωπίσει ως άμεση παρέμβαση που καταγράφει την προφανή πραγματικότητα, αυτή που μπορεί να διακρίνει μ’ έναν απλό περίπατο στην εντός των τειχών Λευκωσία και που μάλλον δεν τον ενοχλεί τόσο, όσο το έργο τέχνης.

Κι αν αυτό που «μύγιασε» είναι οι υπόνοιες του καλλιτέχνη ότι ο δήμος κάνει τα στραβά μάτια σε ένα τόσο σοβαρό πρόβλημα, η απάντηση δεν δίνεται με φιμώματα και βανδαλισμούς, αλλά με πράξεις που πείθουν την κοινή γνώμη –που συντίθεται από τις προσωπικές γνώμες του καθενός και εκφράζεται πολλές φορές και με δημιουργικό τρόπο- ότι έχει μπει το νερό στο αυλάκι για την αντιμετώπιση του προβλήματος.